Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Eenzaam in de korenvelden Dromen over een leven zonder vuilniszakken

RATCATCHER

Schotland, 1999 | Lynne Ramsay
In Engeland toonden de filmcritici zich afgelopen herfst dolenthousiast over de film Ratcatcher van Lynne Ramsay. Eindelijk weer hoop voor de Britse cinema, schreef de criticus van The Guardian. Ratcatcher bewijst het lyrische talent van deze Schotse 29-jarige regisseur, die in haar debuutfilm een sobere Schotse jeugd tussen ratten en vuilniszakken geheimzinnigheid en poëzie verleent.

Het veelbelovende debuut van Lynne Ramsay doet nog het meest denken aan het debuut van de Franse filmmaker Sandrine Veysset in 1996. Beide regisseurs schaar je op het eerste gezicht onder het realisme (in de ouderwetse opvatting van realisme weliswaar: films die gaan over de onderkant van de samenleving), want zowel Ratcatcher als Y aura-t-il de la neige à Noël? gaan over een door armoede getekende kindertijd in de jaren zeventig, de eerste in Schotland, de laatste in Frankrijk.
Beide regisseurs onttrekken zich echter aan de gebruikelijke sociaal-realistische filmstijl (à la Ken Loach en Mike Leigh), omdat zij hun verhalen vertellen met evocatieve, beladen beelden die eerder suggestief zijn dan concreet. Ramsay gaat daarin verder dan Veysset, die in vergelijking met haar Schotse collega soberder en directer is en minder gebruik maakt van complexe symboliek.
Bij Ramsay krijgt de realistische inhoud een bijna surrealistisch aanzien. Zo opent de film met de slowmotion-montage van een jongen die zich, draaiend om zijn as, als een mummie inwikkelt in een wit gordijn. Het is een onheilspellende, suggestieve proloog, waarbij de toeschouwer direct op het verkeerde been wordt gezet. In de volgende scène verdrinkt de jongen, Ryan Quinn genaamd, in het Glasgowse kanaal tijdens een vechtpartij met zijn vriendje James Gillespie (gespeeld door nieuwkomer William Eadie). Niet deze Ryan Quinn — met wie we ons dan al verbonden voelen — is de hoofdpersoon van Ratcatcher, maar de schuwe, schriele 12-jarige James, die onbedoeld een hand heeft in Ryans dood. De tragische gebeurtenis werpt zijn schaduw vooruit op het leven van deze eenzame James.

Kanaal
In een interview met de Dagkrant van het Filmfestival Rotterdam omschreef regisseur Lynne Ramsay zichzelf als een autodidact. Ze studeerde fotografie aan het Napier College in Edinburgh, en koos pas voor film toen zij Meshes in the afternoon zag, de beroemdste film van de Amerikaanse avantgarde-regisseuse Maya Deren. Deren maakte in de jaren veertig en vijftig korte poëtische films die wel meer mensen tot navolging hebben bewogen — bijvoorbeeld Madonna in haar videoclip Frozen.
Dat Ramsay geïnspireerd werd door deze experimentele, psychoanalytisch geörienteerde filmmaker, is te merken aan Ratcatcher. De dromerige film zit net als Derens films vol veelzeggende, soms meerduidige beelden: Ryans bril die in het vieze kanaal wegzinkt, de wijde shots van James die eenzaam door de korenvelden zwerft, James' vader en moeder die zich tijdens een wanhopige dans aan elkaar vastklampen, de witte muis van James' vriendje die met zijn staart aan een ballon gebonden door de lucht zweeft.
Terwijl in Derens films de lyrische beelden samen een surrealistische, niet-chronologische film vormen die meer droom is dan werkelijkheid, vertelt Ramsays film een realistisch verhaal over een jongen die in een isolement raakt omdat zijn ouders het te druk hebben met overleven en hij bij vriendjes niet terecht kan.

Ligbad
Het is een bekend verhaal: over armoede, een alcoholistische vader en afgetobde moeder, onverschillige zusjes, een lief vriendinnetje, en een jongensdroom over een gelukkig leven ergens anders waar geen vuilniszakken en ratten zijn maar een ligbad en toilet. Toch zorgt Ramsays eigenzinnige, poëtische verteltrant er niet voor dat deze weinig oorspronkelijke inhoud aan kracht wint (iets waar Sandrine Veysset wel in slaagde bij haar debuutfilm). In Ratcatcher overschaduwt de beeldlyriek de realistische inhoud en blijf je als toeschouwer toch wat onbevredigd achter. De mooie, beheerste beeldtaal bouwt uiteindelijk maar een dun verhaaltje op.
Misschien ligt de oorzaak van die indruk van oppervlakkigheid wel in Ramsays uitgangspunt. Haar film is niet bedoeld als een (kritische) reflectie op Schotse armoede; Ramsay wilde via de armoede de belevingswereld van een kind tonen. De armoede werd ingezet als middel tot het scheppen van een aansprekende symboliek. Het lijkt erop dat de ratten en vuilniszakken dus niet zijn ingezet als sociale aanklacht, maar louter omdat dat fraaie beelden oplevert. Hopelijk slaagt Ramsay er bij een volgende film beter in om haar beheerste visuele stijl ook te funderen in een stevige narratieve bodem.

Jann Ruyters



top
RATCATCHER

Maart 2000 #209

Productie
Gavin Emerson
Regie en scenario
Lynne Ramsay
Camera
Alwin Kuchler
Montage
Lucia Zucchetti
Art direction
Jane Morton
Muziek
Rachel Portman
Met
Tommy Flanagan
Mandy Matthews
William Eadie

Kleur, 93 minuten

Distributie
A-Film Distribution
Te zien
vanaf 16 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
Risk
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex