Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Het drama van de stilte Versteende vaderliefde

THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)

Rusland, 2003 | Andrei Zvjagintsev
Met zijn debuut The return maakte Andrei Zvjagintsev een even magische als dramatische roadmovie over de gaten die een vader door zijn langdurige afwezigheid heeft geslagen in zijn gezin. De strak gekaderde, metaforische film werd op het filmfestival van Venetië onderscheiden met een Gouden leeuw.

Twee broers, Ivan van elf en Andrei van veertien, ontmoeten voor het eerst hun vader, die twaalf jaar geleden om onduidelijke redenen het gezin verliet. Een ontmoeting die op allerlei manieren zou kunnen verlopen. De jongens komen thuis en treffen bijvoorbeeld hun moeder aan in de armen van een vreemde man. "Dit is jullie vader", zegt ze. Of het drietal zit aan tafel, er wordt aangebeld, en daar staat hij, in de stromende regen.
Maar dat zijn scènes uit andere films. Regisseur Andrei Vzjagintzev kiest in zijn bijzonder evenwichtige debuut voor het drama van de stilte, en laat de kinderen hun vader ontdekken alsof het om een pasgeboren broertje gaat. "Hij slaapt", zegt moeder, waarna de jongens door de kier in de deur naar hem gaan kijken. Ze zien een grote, naakte man, op zijn rug gelegen. Zijn hoofd neigt naar links. Zijn armen zijn gestrekt, de vingers gespreid. Een dun laken bedekt zijn benen, de voeten steken eronderuit. Hij lijkt wel dood, ook omdat Zvjagintzev met dit beeld het beroemde schilderij 'Christus na de kruisaflegging' van de Italiaanse Renaissance-schilder Andrea Mantegna imiteert.
Alsof de jongens dit zelf ook zien, gaan ze op zolder bladeren in een boek over oude schilderkunst. De camera kijkt over hun schouder mee, en je ziet nog net op tijd een illustratie van de bijbelse episode waarin Abraham in opdracht van God zijn zoon Isaac gaat offeren. Wanneer even later gegeten wordt, ensceneert Vzjagintzev de scène vrij naar Da Vinci's Laatste avondmaal. De vader breekt een kip in plaats van brood, en serveert zijn zonen rode wijn met water. Een nieuw geborene, een Christus die elk moment kan verrijzen, of die op het punt staat aan zijn vijanden te worden overgeleverd — zo leren de jongens hun verloren vader kennen. "Waar is hij al die tijd geweest?" vraagt Ivan aan Andrei. "Geen idee", antwoordt deze. "Hij is gewoon teruggekomen."

Veertje
Wat voorspellen deze beelden van het verdere verloop van het verhaal? Wie gaat er geofferd worden wanneer de man zijn zonen meeneemt voor een paar dagen vissen op een afgelegen eiland, en waartoe zal dat offer dienen? Eenmaal onderweg maakt de christelijke iconografie plaats voor verwijzingen naar de Griekse mythologie — de vader die als een Russische Charon zijn kinderen met een bootje naar de Onderwereld voert — en romantische schilderkunst — zoals het totaalshot waarin Ivan aan het einde van een reusachtige, buigende tak zit te vissen, even vervaarlijk als zorgeloos balancerend boven het water. Daardoor voelt de film voortdurend aan als een metafoor, de vakantie als een symbolische reis.
Dat The return zijn concrete gegeven overstijgt, maar daarbij nooit opdringerig-diepzinnig wordt, komt onder meer door de vanzelfsprekendheid waarmee Zvjagintsev de verschillende verwijzingen presenteert. In de sober gestileerde film — veel symmetrische composities en strak gekaderde landschappen — voelt een bijbelcitaat net zo natuurlijk aan als het shot van een voorbij waaiend plastic zakje, van kolen in het vuur of een veertje op vaders hoofdkussen.
Bovendien is overstijgen niet hetzelfde als overheersen. The return is in veel opzichten magisch en hyperrealistisch, maar overtuigt ook als een roadmovie over de gaten die een vader door zijn afwezigheid in zijn gezin heeft geslagen. Scène voor scène laat Zvjagintsev zien hoe de man de band met zijn kinderen probeert te herstellen, maar de daarvoor noodzakelijke tederheid mist. De jongens reageren uiterst verschillend op de versteende liefde van hun vader: terwijl Ivan zich met alle macht tegen hem afzet, neemt Andrei stiekem zijn gewoontes en principes over, alsof het verschil tussen grote broer en vader niet eens zo groot hoeft te zijn en Andrei dus met dezelfde kracht tegen Ivan kan zeggen dat hij niet zo'n doetje moet zijn. Ook door zoveel aandacht te besteden aan de verhoudingen tusen de man en zijn kinderen en tussen de kinderen onderling, zorgt Zvjagintsev voor het onbehaaglijke gevoel dat de trip op een fiasco zal uitlopen — en dat de broers uiteindelijk toch elkaar zullen moeten redden.
The return drijft dan ook evenzeer op de acteurs als op de mystieke visuele stijl. Op hun sterke ensemblespel, én op hun fysieke uitstraling. De jongste speler, Ivan Dobronravov, geeft met zijn op elkaar geklemde kaken en gefronste wenkbrauwen een verbeten gezicht aan de film, terwijl hij ook het kwetsbare en knuffelbare van zijn leeftijd nog niet verloren heeft. Met zijn forse lijf en stoppelbaard is 'Vader' Konstantin Lavronenko een dictator op zoek naar het verloren talent om te troosten en koesteren. Krullenbol Vladimir Garin maakt als broer Andrei de minste indruk van de drie, maar drukte op macabere wijze toch zijn stempel op de film: vorig jaar verdronk hij in het meer waar The return werd opgenomen, precies een jaar nadat met draaien werd begonnen. Alsof de beelden van de film op hun beurt eisten geciteerd te worden.

Kevin Toma



top
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)

April 2004 #254

Productie
Dmitri Lesnevski
Regie
Andrei Zvjagintsev
Scenario
Vladimir Moisenko
Aleksander Novototsky
Camera
Michael Kritsjman
Montage
Vladimir Mogilevski
Art direction
Janna Pakhomova
Met
Ivan Dobronravov
Vladmir Garin
Konstantin Lavronenko
Natalia Vdovina

Kleur, 106 minuten

Distributie
Contact Film
Te zien
vanaf 1 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
Risk
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex