I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
James Stewart geniet van het uitzicht Wat zie je?

REAR WINDOW

Verenigde Staten, 1954 | Alfred Hitchcock
Rear window van de 'Master of suspense' Alfred Hitchcock is spannend, maar hij intrigeert vooral als spiegel: bij de buren ontdek je jezelf. Moralisme komt met een knipoog in de gerestaureerde versie van deze klassieker, vanaf 19 oktober te zien in het Filmmuseum.

"Vertel me alles wat je zag; en wat je denkt dat het betekent." Met deze prachtige zin gooit Lisa, vertolkt door een gracieuze Grace Kelly, het roer halverwege Rear window in één keer om. Tot dan verloopt het inmiddels overbekende verhaal eigenlijk heel normaal. Fotojournalist L.B. 'Jeff' Jefferies (James Stewart) zit met een gebroken been thuis in een rolstoel, mokkend over zijn vriendin Lisa en haar trouwplannen. Zijn venster op de wereld is een raam met uitzicht op de appartementen rond de binnenplaats. Het is een verzameling clichés uit de buurt: het pasgetrouwde stel; de eenzame vrouw; de huppelende ballerina; de zwoegende componist; de zakenman met vastgelopen huwelijk. Afijn, vul het zelf maar aan.
Dat is precies wat Jeff ook doet. Hij ziet de zakenman Thorwald 's nachts druk aan de wandel en trekt snel zijn conclusies: die man heeft zijn invalide vrouw omgebracht. Zijn fantasie creëert vanaf dan de werkelijkheid waarin zowel Lisa als verzorgster Stella in moeten opgaan, eerst aarzelend en vervolgens zonder weg terug, nadat zij eerder afgaven op hun invalide 'windowshopper'. Hij moest eens naar zijn eigen leven kijken in plaats naar dat van de overburen. Maar dat is het juist, zijn eigen leven is op dat moment uitermate saai.

Privé
Nu, bijna vijftig jaar na de eerste première van Rear window, valt op hoe aandoenlijk gedateerd de film aan de ene kant is. In 1954 was de televisie nog maar net uitgevonden; bij Big Brother dacht men aan George Orwell. Zappen deed je door met je ogen langs de ramen van de overburen te glijden, zoals het weergaloze camerawerk vanuit één perspectief mede suggereert. Daarnaast zijn er de moraliserende opmerkingen in de film, die nu door velen weggehoond zouden worden. De moederlijke Stella loopt voorop in het uiten van normen en waarden — "we zijn een volk van Peeping Toms geworden" — maar ook detective Doyle neemt stelling in wanneer hij Thorwald op een goed ogenblik sowieso onschuldig acht: wat daar gebeurt, is privé. Dat ligt thans wel anders. Gerenommeerde journalistieke instituten als SBS6 en De Telegraaf schromen bijvoorbeeld niet om Ferdi E., moordenaar van Gerrit-Jan Heijn, te fotograferen, te filmen en zodoende nog eens te veroordelen door ongevraagd in zijn privéleven te duiken. Privé? Dat bepalen wij wel!
Wat tevens opvalt, is hoezeer de woorden van Lisa inmiddels voor Rear window zelf zijn gaan gelden. De film is in de loop der jaren eindeloos bekeken, bewonderd, bekritiseerd, geciteerd, hergebruikt, maar vooral Geïnterpreteerd. De thema's, zoals voyeurisme, de man, zijn angst voor het huwelijk; de details, van de slowmotion kus van Lisa en Jefferies tot de blik van Thorwald in de camera, alles heeft betekenis gekregen. Alleen is die nooit hetzelfde. Iedereen kijkt, iedereen ziet wat anders. Dit is het ironische lot van kunst met een visie.

Hoop of vrees
Zoveel woorden en gedachten gewijd aan een enkele film, en het mooiste ervan is nog dat de maker deze zelf allemaal niet nodig had. Hij liet simpelweg zien wat hij wilde laten zien, scherp en met humor. Wat precies? Een man die zijn eigen angsten, met name voor intimiteit met een vrouw, projecteert op de buren? Wellicht. Vrouwen die uiteindelijk de cruciale stap zetten om de waarheid boven water te krijgen en zodoende de macht bij de man vandaan halen, de nieuwe helden zijn? Misschien. Dat te veel kijken naar anderen goed is, of juist slecht? Kan allebei. Een maatschappij vol eenzame zielen en anonieme buren, gespeend van kinderen — die komen immers in de hele film niet voor? Wie weet.
De grote waarde van deze film ligt voor mij echter niet bij al deze overpeinzingen, maar bij het kijken naar het kijken zelf. Want dat is zo herkenbaar, en daarmee tijdloos. Je ziet iets en denkt er zelf vervolgens een heel verhaal bij, aangewakkerd door hoop of vrees. Deze loop van de menselijke verbeelding kan fantastisch zijn: ze lacht naar me, dus vindt ze me leuk. De rest volgt. Het kan ook verschrikkelijk zijn en van een mug een olifant, van oogcontact het reinste vreemdgaan maken. Je kijkt wel, maar wat je ziet is het gevolg van je eigen verbeelding. En dat kan, zo toont Hitchcock in Rear window en eerder in zijn zwijgende film The ring (1927), soms akelig veel op de waarheid lijken.

Jeroen Lok



top
REAR WINDOW

Oktober 2000 #215

Productie en regie
Alfred Hitchcock
Scenario
John Michael Hayes, naar het verhaal 'It had to be murder' van Cornell Woolrich
Camera
Robert Burks
Montage
George Tomasini
Art direction
Hal Pereira
Joseph MacMillan Johnson
Muziek
Franz Waxman
Met
James Stewart
Grace Kelly
Wendell Corey
Thelma Ritter
Raymond Burr
Gerestaureerd door
Robert A. Harris

Kleur, 114 minuten

Distributie
UIP
Te zien
vanaf 19 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
RIT OVER DE GRENS
THE RITE
THE RIVER
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex