The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
'Alsof Chaplin vanuit zijn graf meekeek op de monitor'

La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)

Nederland, 2013 | Xavier Beauvois
Xavier Beauvois maakte een film over de twee schlemielen die in 1978 Chaplin uit zijn graf roofden. "Ik kreeg op school ook te horen: hang niet de clown uit!"

Door Kees Driessen

De familie Chaplin wist het eerst niet zo. Hadden ze wel zin in een film over die afpersingszaak in 1978, toen twee mannen het nog verse graf van Charlie Chaplin dolven en de kist buitmaakten voor losgeld? "Het zijn geen prettige herinneringen", vertelt regisseur Xavier Beauvois, die La rançon de la gloire maakte over dit onwaarschijnlijke voorval, dat plaatsvond in het Zwitserse Vevey. Hier leefde de van communisme betichte Chaplin in ballingschap. "Maar ik heb ze eerdere films van me laten zien en toen stemden ze toe."
Terwijl die eerdere films — diepgravend drama zoals het Grote Prijs in Cannes-winnende Des hommes et des dieux — nogal anders waren. La rançon de la gloire is Beauvois' eerste komedie. Wat overtuigde hen uiteindelijk? "Dat de film weliswaar begint met het nieuwsbericht, maar eindigt als een enorme hommage aan Chaplin. Het is een liefdesverklaring."

Xavier Beauvois


Clowneske schlemiel
Want als je dan je eerste komedie maakt, waarom dan niet teruggrijpen op de meester? La rançon de la gloire neemt niet alleen een historische gebeurtenis rond Chaplin als uitgangspunt, maar laat zich op allerlei niveaus door de komiek inspireren. Het is, kun je zeggen, een meta-Chaplin-film en, al is het als verhaal wat langgerekt en onevenwichtig, vooral op dat niveau interessant.
Om te beginnen is het verhaal in de basis vintage Chaplin: een sociaal-realistische komedie over een clowneske schlemiel (de goed gecaste Benoît Poelvoorde), die onhandig en met veel fysiek gedoe een nieuwe broodwinning uitprobeert — niet alleen voor zichzelf, maar ook om de medische behandeling van een mooie vrouw te bekostigen.
"Aan het begin stapt hij uit de gevangenis en zegt de bewaker: en nu ophouden de clown uit te hangen", zegt Beauvois. "Tegen het einde stapt hij als clown het circus in. Ik kreeg dat op school zelf ook te horen: hang niet de clown uit! En nu speel ik de clown en ik krijg er nog voor betaald ook. Dat is toch mooi? Voor mij symboliseert het circus in La rançon de la gloire de cinema die mij heeft gered. Dat is de autobiografische kant."
Neigt de film stilistisch soms naar de Dardennes, op andere momenten brengt Beauvois Poelvoorde in beeld als een Chaplineske komiek: met ongesneden long shots, waarin de Belg zijn volledige komische mime kan inzetten. Beauvois verwerkte ook een origineel fragment van The Cure (1917), waarin Chaplin een spa bezoekt. "Je ziet daarin zijn hele lijf. En je ziet hoe subtiel zijn gezicht reageert als naast hem iemand heftig wordt gemasseerd. Geen bekken trekken, alleen even opzij kijken. Je ziet wat hij denkt. Dat is moderne cinema."

Absurde kronkel
De inspiratie door Chaplin gaat verder. In een geestige scène in La rançon de la gloire is het de kleine landloper zelf die de grafschenners op hun idee brengt. Nadat ze de televisie-uitzending van Chaplins begrafenis hebben gezien, waarbij de commentator benadrukt hoe rijk de overledene was, zegt Poelvoordes personage tegen zijn handlanger: "Chaplin kwam altijd op voor zwervers, immigranten en armen. Wij zijn alle drie!" En dus beramen ze hun postume kidnapping, naar hun gevoel, in de geest van Chaplin.
Dat gesprek is, zoals veel in de film, fictief (in het echt waren de twee boeven Pool en Bulgaar, in de film Belg en Algerijn); maar waargebeurd is de absurde kronkel dat hun advocaat tijdens de rechtszaak de geroofde zelf opvoert ter verdediging: waren zijn cliënten niet ook een soort Chaplins? En zou dat geen grond moeten zijn voor clementie?

Tempel
Dat Beauvois daar achteraf de humor van inzag, snapte de familie Chaplin wel. Twee van hen, een zoon en kleindochter, spelen zelfs mee. "Chaplins zoon Eugène heeft een rolletje als circusmanager. En zijn kleindochter Dolores speelt de formidabele Oona, Chaplins laatste echtgenote, die met de roof werd geconfronteerd."
Nog indrukwekkender vond Beauvois dat hij in Chaplins echte woning mocht filmen. "Voor mij is dat een tempel. Wat Mekka is voor een moslim. Chaplin is een god; ik heb elk onderdeel van het huis uit mijn hoofd geleerd. Tot de wc aan toe. Stel je voor: dat is zijn bureau waaraan hij zijn autobiografie heeft geschreven. Het zijn zijn boeken, het is zijn piano! Als je uit het raam kijkt, zie je de boom die hij heeft geplant. Ik vond dat heel ontroerend. En ik voelde dat daar een positieve aanwezigheid was; ik voelde dat ik welkom was — dat was bizar. Ik kan het niet verklaren."
Ook de Zwitserse begraafplaats waar ze filmden is origineel. "Ik was verbaasd dat we toestemming kregen om daar 's nachts te werken. We filmden niet Chaplins eigen graf, omdat we een stuk nodig hadden zonder moderne zerken. Maar tijdens de opnames lag zijn graf recht achter me. Het voelde alsof hij meekeek op de monitor. Ik kan niet zeggen hoe, maar ik denk dat daardoor uiteindelijk ook de stijl van de film is beïnvloed."
Chaplin ligt nog steeds in dat graf, hetzelfde waarin hij in 1978 is teruggeplaatst. Sindsdien wel, voor de zekerheid, omgeven door een laag beton.

Charlie Chaplins The Cure (1917) is in zijn geheel — en legaal — te vinden op het Internet Archive.



top
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)

Juli/augustus 2015 #378



Productie
Pascal Caucheteux
Regie
Xavier Beauvois
Scenario
Xavier Beauvois
Étienne Comar
Camera
Caroline Champetier
Montage
Marie-Julie Maille
Art direction
Yann Mégard
Muziek
Michel Legrand
Met
Benoît Poelvoorde
Roschdy Zem
Chiara Mastroianni
Nadine Labaki
Dolores Chaplin
Eugène Chaplin

Kleur, 110 minuten

Distributie
Lumière
Te zien
vanaf 2 juli

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


R

R U THERE
R.W. FASSBINDER COLLECTIE I & II
RABAT
RABBIT HOLE
RABBIT ON THE MOON
RABBIT-PROOF FENCE
Race
RACHEL GETTING MARRIED
RACING STRIPES
RADELOOS
RADIOLAND MURDERS
LA RAFLE.
THE RAGE: CARRIE 2
The Raid
The Raid 2
The Railway Man
RAIN DOGS
THE RAINBOW WARRIORS OF WAIHEKE ISLAND
RAINING STONES
RAISE YOUR VOICE
RAISING CAIN
RAISING HELEN
THE RAMEN GIRL
Ramon en het Paard van Sinterklaas
Rams
La rançon de la gloire (Xavier Beauvois over)
RANDOM HEARTS
RANGO
Rânia
RANSOM
RAPA-NUI
RAPID FIRE
RAPUNZEL
RASPUTIN
THE RAT PACK
RAT RACE
RATATOUILLE
RATCATCHER
Ratchet & Clank
RATJETOE EN DE THORNBERRY'S: BIJ DE BEESTEN AF
RATJETOE — DE RUGRATS FILM
Die Räuberin
The Raven
RAVENOUS
Raw
RAY
Razend
THE READER (Stephen Daldry over)
THE REAL BLONDE
THE REAL HOWARD SPITZ
Real Steel
Réalité
Reality
REALITY BITES
THE REAPING
REAR WINDOW
Reasonable Doubt
REBECCA
Rebelle
Rebels
REBELS OF THE NEON GOD
Rebelse stad
THE REBIRTH
THE REBOUND
THE RECKONING
RECLAIM YOUR BRAIN (FREE RAINER)
RECONSTRUCTION
RECOUNT
THE RECRUIT
RECYCLE
RED
Red 2
RED BEADS
RED CORNER
RED DRAGON
RED DUST
RED EYE
RED HOT
Red Lights
RED PLANET
RED RIDING HOOD
RED RIDING-TRILOGIE
RED ROAD
RED ROCK WEST
THE RED SHOES
THE RED STUFF
The Red Turtle
THE RED VIOLIN
REDACTED
REDS
LE REFUGE
Refugiado
REGARDE LA MER
REGENERATION
Het regent gehaktballen 2
HET REGENT GEHAKTBALLEN 3D
Regilaul
La región salvaje
Regression
LES REGRETS
REIGN OF ASSASSINS
REIGN OF FIRE
REINDEER GAMES
LA REINE MARGOT
DIE REISE NACH KAFIRISTAN
RELAX... IT'S JUST SEX!
THE RELIC
La religieuse
RELIGULOUS
Remainder
THE REMAINS OF THE DAY
REMBRANDT
REMBRANDT'S J'ACCUSE
Remember
REMEMBER ME
REMEMBER THE TITANS
RENAISSANCE
LES RENDEZ-VOUS DE PARIS
RENDITION
Renesse
RENO 911!: MIAMI
Renoir
RENT-A-FRIEND
Réparer les vivants
The Repentant (El Taaib)
THE REPLACEMENT KILLERS
REPO MEN
REPRISE
REQUIEM
REQUIEM FOR A DREAM
RESCUE DAWN
RESERVATION ROAD
RESERVOIR DOGS
THE RESIDENT
RESIDENT EVIL
RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D
RESIDENT EVIL: APOCALYPSE
RESIDENT EVIL: EXTINCTION
Resident Evil: Retribution
Resident Evil: The Final Chapter
RESISTANCE
La résistance de l'air
RESPIRO
RESSOURCES HUMAINES
Rester vertical
Restless
RESTORATION
RESURRECTION MAN
Retour à Ithaque
Retour en Bourgogne
THE RETURN (VOZVRASJÈNJE)
RETURN OF THE JEDI
RETURN TO HANSALA
Return to Homs (IDFA)
RETURN TO ME
RETURN TO PARADISE
De reünie
The Reunion
REVANCHE
REVELATION
The Revenant
Revenge of the Green Dragons
REVENGER'S TRAGEDY
THE REVENGERS' COMEDIES
REVISION: APOCALYPSE 2
REVOLUTIONARY ROAD
The Rewrite
REX GILDO, DE VAL VAN EEN SCHLAGERKONING
REYKJAVIK-ROTTERDAM
Rhino Season
RHYTHM IS IT
RICHARD III
RICHIE RICH
RICHTING ENGELAND
RICHTING WEST
Ricki and the Flash
RICKY
Riddick
Ride Along
Ride Along 2
RIDE WITH THE DEVIL
RIDICULE
RIDING ALONE FOR THOUSANDS OF MILES
RIDING GIANTS
RIEN À DÉCLARER
RIEN À FAIRE
DE RIETFLUIT
RIFF RAFF
RIGHTEOUS KILL
THE RING
THE RING 2
THE RINGMASTER
Rings
RINGU/RING
RIO
Rio 2
RIO, EEN DAG IN AUGUSTUS CAMPO GRANDE — CENTRAL DO BRASIL
Rio: I Love You
The Riot Club
Riphagen
RIPLEY'S GAME
Ripper Street
Rise of the Guardians
Rise of the Planet of the Apes
Risen
RISING SUN
Risk
RIT OVER DE GRENS
Rita & Krokodil
THE RITE
THE RIVER
A River Below
A RIVER RUNS THROUGH IT
THE RIVER WILD
DE RIVIER OKKERVIL
RIVIERA HOTEL
RIZE
RKO 281 — THE BATTLE OVER CITIZEN KANE
THE ROAD
THE ROAD (DE WEG)
THE ROAD HOME
Road North
THE ROAD TO ELDORADO
THE ROAD TO GUANTANAMO
ROAD TO PERDITION
THE ROAD TO WELLVILLE
ROAD TRIP
ROADRACERS
ROADS TO KOKTEBEL
ROB ROY
Rob the Mob
UNE ROBE D'ÉTÉ
Roberto Succo
ROBIN HOOD
ROBIN HOOD, MEN IN TIGHTS
Robinson Crusoe
Robocop
Robot & Frank
ROBOTS
ROCCO E I SUOI FRATELLI
THE ROCK
Rock 'n Roll
Rock of Ages
ROCK STAR
ROCK'N ROLL JUNKIE
ROCKNROLLA
ROCKY BALBOA
HET RODE KORENVELD
De rode ziel
Rodin
ROGUE ASSASSIN
Rogue One — A Star Wars Story
ROGUE TRADER
Rokjesdag
ROLE MODELS
ROMANCE
ROMANCE & CIGARETTES
ROMANCE DE VALENTÍA — ONLY THE BRAVE
ROMANZO CRIMINALE
ROMASANTA
ROMEO IS BLEEDING
ROMEO MUST DIE
ROMPER STOMPER
ROMY & MICHELE'S HIGH SCHOOL REUNION
Ron Goossens, Low-Budget Stuntman
Ronal The Barbarian
RONIN
ROOKSPOREN
Room
Room 514
ROOS REBERGEN — "WEET IK NIET ZO GOED..."
ROPE
ROSAS DANST ROSAS
LES ROSEAUX SAUVAGES
ROSENSTRASSE
ROSETTA
ROSIE: THE DEVIL IN MY HEAD
ROSINE
ROTVOS
ROUGH MAGIC
Rough Night (Girls Night Out)
THE ROUND UP
ROUNDERS
LA ROUTE
ROUTE IRISH
The Rover
A Royal Affair
A Royal Night Out
THE ROYAL TENENBAUMS
RR
RUBBER
RUBY & QUENTIN
Ruby Sparks
RUDO Y CURSI
RUDYARD KIPLING'S THE JUNGLE BOOK
RUGRATS IN PARIS
RUHR
THE RUINS
THE RULES OF ATTRACTION
RULES OF ENGAGEMENT
The Rum Diary
RUMBA
RUMBLE IN THE BRONX
RUMOR HAS IT...
Run All Night
Run and Jump
RUN, FAT BOY, RUN
RUNAWAY BRIDE
THE RUNAWAY JURY
THE RUNAWAYS
RUNDSKOP
The Runner
Runner, Runner
RUNNING SCARED
Rush
RUSH HOUR
RUSH HOUR 2
RUSH HOUR 3
RUSHMORE
DE RUSLUI
RUSSIAN ARK
Ruth & Alex