Jackie
Sieranevada
Moonlight
Personal Shopper
Paterson
Aanbevolen: totale mislukking

Pain & Gain

Verenigde Staten, 2013 | Michael Bay
Hyperkinetische Hollywoodbombast op één lijn stellen met contemplatieve arthousefilms lijkt vloeken in de kerk. Toch zijn die twee vergelijkbaar, bewijst Michael Bay's mislukking én meesterwerk Pain & Gain.

Door Joost Broeren

Thank god for vulgar auteurism. Eindelijk een theorie die me toestaat naar een totaal mislukte film als Michael Bay's Pain & Gain te kijken zonder schuldgevoel over het plezier dat ik er aan beleef. Als een filmtheoretisch vacuüm, vergelijkbaar met de morele leegte waarvan de hoofdpersonen van de films veelal blijk geven, vinden de vulgar auteurists artistieke brille in de oppervlakkigheid van eindeloze sequels als Transformers en Fast & Furious.
En zodra die stap is gezet, valt ook iets anders op: dat deze chaos cinema hetzelfde beoogt als de slow cinema die de tegenstanders van de vulgaristen zo bewonderen. Voor liefhebbers van de films van Lisandro Alonso (Liverpool) en Lav Diaz zal het iets pervers hebben om deze contemplatieve artfilms te vergelijken met de hyperkinetische Hollywoodknallers van chaotici als Michael Bay en Christopher Nolan want aan de oppervlakte lijken het inderdaad tegenpolen. Die langzame kunstfilms kunnen zelfs gezien worden als een directe tegenreactie op de doorgaande versnelling en versnippering van de Amerikaanse filmstijl, zoals de slow food-beweging reageerde op de snelle hap van McDonald's. Maar wie iets verder kijkt, ziet zijdes van dezelfde medaille, die met tegenovergestelde stilistische tics en visuele strategieën vergelijkbare doelen nastreven.

Gatenkaas
Om te beginnen: in beide stromingen is plot van ondergeschikt belang. In de slow cinema omdat het verhaal tot de essentie is teruggebracht; in de chaos cinema omdat de plot vaak klinkklare nonsens is. In veel van de films die tot de slow cinema worden gerekend, en zeker in de besten ervan, komt de plot neer op: iemand reist. Soms is duidelijk waarheen, vaak niet eens dat, en hoe dan ook is het van ondergeschikt belang. De verhaallijn is slechts een kapstok voor filmische schoonheid en observaties over mens en maatschappij.
Opvallend genoeg zijn het vaak juist de critici die dit soort films prijzen om hun plotloze mijmeringen, die Hollywoodspektakels afschrijven als nonsens, met plots die vrijwel automatisch verzuchtingen over gatenkaas of lekke mandjes oproepen. Ze hebben geen ongelijk: de verhaallijnen zijn vaak onnavolgbaar. Maar het geklaag is onterecht, want ook hier draait het niet om plot, net zoals niemand een achtbaanrit zal verwijten dat 'er weinig verhaal in zit'.
Waar gaat het dan wel om? Om beweging. Om choreografie. Beweging van robots, choreografie van snelle auto's, in de Hollywoodchaos. Of: beweging van de mens, choreografie in een wijds en onherbergzaam landschap, in de arthousetraagheid. Of het moment nu door chaos wordt losgetrokken van alle momenten eromheen en door hyperkinetische beweging wordt benadrukt, of in lange, onafgebroken shots wordt gevangen waarin de tijd eindeloos lijkt te worden uitgerekt, in beide gevallen staat hetzelfde centraal: de kijker dat ene specifieke moment zo intens mogelijk laten beleven.

Bodybuilders
Pain & Gain is het voorlopige hoogtepunt van Michael Bay's carrière. Al sinds 2000 wilde hij de film maken, die op speelse wijze werd gebaseerd op het waargebeurde verhaal van drie niet al te snuggere bodybuilders die door gewelddadige afpersing hun slag willen slaan, en daar verrassend lang mee wegkomen. Steeds stelde Bay het uit om weer een Transformers-vervolg te fabriceren, maar nu kwam het er dan eindelijk van. Het werd de goedkoopste film sinds zijn debuut Bad Boys uit 1995: Pain & Gain kostte 'slechts' 26 miljoen dollar, mede omdat Bay en hoofdrolspelers Mark Wahlberg en Dwayne 'The Rock' Johnson genoegen namen met een stuk minder dan hun gebruikelijke gage.
Dat lage budget is overigens niet de enige link met Bay's debuut: Pain & Gain speelt zich af in Miami in 1995, het jaar en de plaats waarin Bad Boys gemaakt werd. Die verwijzing is de sleutel tot de film. Als gezegd: Pain & Gain is een totaal mislukte film. Mislukt als de zwarte komedie die het beoogt te zijn, want de dunne lijn tussen gruwelijk grappig en gewoon gruwelijk wordt verkeerd ingeschat. Mislukt als dom entertainment, met een te lange speeltijd van ruim twee uur en een plot die alle kanten op vliegt. Mislukt als de satire op de hyperkapitalistische Amerikaanse maatschappij die ergens in de film verscholen zit, maar die niet uit de verf wil komen.
Maar al die mislukkingen zijn geen diskwalificaties; het zijn aanbevelingen. Het overdadige pronken met rondborstige vrouwen en opgepoetste bolides; het excessief gebruik van slowmotion, ook op momenten dat het écht niets toevoegt; het over-the-top acteren van de cast; de knipoog naar zijn eigen speelfilmdebuut: dit is hyper-Bay. Wat Pain & Gain is, is de perfecte Michael Bay-parodie — een zelfreflectieve verhandeling over domheid, oppervlakkigheid en ongebreideld kapitalisme waarmee Bay het label auteur dubbel en dwars verdient.



top
Pain & Gain

September 2013 #357



Regie
Michael Bay
Met
Mark Wahlberg
Dwayne Johnson
Anthony Mackie

Kleur, 129 minuten

Distributie
Paramount
Te zien
draait nu in de bioscoop

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
PASSENGERS
Passengers
DE PASSIEVRUCHT
Passion
PASSION
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA
THE PHANTOM OF THE OPERA
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE
PROMISED LAND
Promised Land
The Promised Land
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION
THE PROPOSITION
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (HITCHCOCK)
PSYCHO (VAN SANT)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE