The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Zijn dat nou de lichamen van Christus?

Paradies: Hoffnung

Oostenrijk/Frankrijk/Duitsland, 2012 | Ulrich Seidl
De Paradies-trilogie is klaar, Ulrich Seidl kan met vakantie.

Door Ronald Rovers

"Duitsland heeft BMW, wij hebben Ulrich Seidl", zei Andreas Stadler, directeur van het Austrian Cultural Forum in New York op 27 april bij een Amerikaanse sneak preview van Seidls Paradies-trilogie. Uitstekend, zal Seidl hebben gedacht, die ook in de zaal was. De Oostenrijker draagt het miserablisme dat hem wordt verweten als een geuzennaam. Op Seidls website loopt een ticker tape onder z'n naam met de woorden 'director producer voyeur pessimist social pornographer misanthrope cynic humanist'. De koers van het aandeel Seidl. Z'n films zijn exportproducten. Maar ook gimmicks, is de kritiek. Vooral sinds het afgelopen jaar de drie films Liebe, Glaube en Hoffnung van de Paradies-trilogie verschenen. Postkoloniale, overgestileerde, misantrope rommel zeiden de tegenstanders. Klopt dat? Nee.
Nu de trilogie is afgesloten kunnen we de balans opmaken, maar eigenlijk was die na Glaube aan wel duidelijk. Het moest raar lopen wilde sluitstuk Paradies: Hoffnung een mislukking worden, na de eerste twee delen Liebe en Glaube, die al dan niet geënt werden op Dante's Bijbelse 'sterren' Geloof, Hoop en Liefde uit diens Paradijs van de Goddelijke komedie. Mocht Dante inderdaad Seidls souffleur zijn, dan is de afwezigheid van hel en vagevuur veelzeggend. In het Westen, zegt Seidl, zoeken we alleen nog het paradijs.

Kermis
Maanden na het verschijnen van Liebe zou je die ene eerste scène alweer bijna vergeten zijn. De proloog. Net als Sofia Coppola's Somewhere (2010) en Joseph Kahns Torque (2004) begint de trilogie met een scène waarin auto's de hoofdrol spelen, als een metafoor voor wat volgt. Bij Kahn racen twee auto's tegen elkaar terwijl een derde, een motorrijder wint; bij Coppola rijdt een filmster in een zwarte Ferrari eindeloos rondjes in de woestijn en bij Seidl botsen kinderen met Down Syndroom in botsauto's op elkaar in een kermisattractie. Zie de mens.
Had niet gehoeven, die opening. Hij is niet alleen pedant en gemakkelijk, hij vangt ook niet de veelzijdigheid van wat daarna komt. Seidl is op z'n sterkst als hij alles tegelijk laat zien: de egocentrische, zoekende, stuurse, kwetsbare, kreupele mens. En dat zie je niet in die eerste scène.

Futiel
In de Paradies-trilogie die Seidl samen met zijn vrouw Veronika Franz scheef, staat de zoektocht van drie vrouwen naar liefde centraal. Middelbare Teresa zoekt die bij jongens in Kenia, haar zuster Anna Maria bidt tot een dode Verlosser aan de muur maar kan zich niet verzoenen met de levende man die door haar appartement strompelt en dochter Melanie wordt verliefd op de arts van het zomerkamp waar ze van haar overgewicht probeert af te komen.
Het is een gedoemd verlangen. Vergeefs zijn trouwens ook hun andere aspiraties, zoals Anna Maria's pogingen tijdens haar zomervakantie nieuwe zieltjes voor de heilige moederkerk te winnen en Melanies pogingen om af te vallen. Aan het eind van de zomer is iedereen nog even eenzaam, van god verstoken en dik als aan het begin. Of het futiele pogingen zijn, daarover kun je van mening verschillen.
Niet voor niks zijn de drie vrouwen familie van elkaar. Ze verlangen naar wat ver weg is maar zien over het hoofd wie naast hen staat. Als Melanie in Hoffnung vanaf haar zomerkamp naar huis belt omdat ze zich onzeker en alleen voelt, neemt haar moeder niet op. Die ligt in bed bij haar Keniase beach boy of zwerft over het strand als duidelijk wordt dat ze ook die niet kan overhalen om van haar te houden. Door er ook nog eens drie afzonderlijke verhalen van te maken versterkt Seidl het gevoel van isolement.

Vadsig
Seidl is als altijd stilistisch en dramatisch consequent, maar nog nooit zo strak als hier. De rechte lijnen en vaste kaders die de films overheersen zijn equivalent van het strakke kader van die begrensde racebaan van de botsauto's uit de openingsscène. Kaders die contrasteren met de irrationele verlangens van de personages. Dat contrast is een van de spanningen waaruit het casco van de trilogie is opgetrokken. De andere is macht. De financiële macht van Teresa over de beach boys, hun emotionele macht over haar, Anna Maria's macht over haar kreupele ex en de wederzijdse machtsverhouding tussen Melanie en de zomerkamparts, ook al is die laatste nogal uit balans. Maar ook Seidls macht over zijn actrices, omdat hij ze niet alleen laat acteren, maar ook zichzelf laat zijn — of beter: niet aan zichzelf laat ontkomen — door hun lichaam te gebruiken. Door actrice Margarete Tiesel in Liebe te dirigeren haar lichaam op zo'n groteske manier in te zetten. Zie het vlees. Sommigen zien dat als exploitatie, maar van exploitatie is alleen sprake als één van beiden niet wil. Bovendien laat Seidl de werkelijkheid zien. Die fysieke realiteit van hun lichamen tillen de verhalen en de personages als het ware uit de fictie want hun vadsige of juist smalle, strenge lichamen zijn écht. Niks gimmick of exploitatie. Al die films die werelden vol shiny happy people laten zien en suggereren dat alles een happy end heeft, die exploiteren juist. Ze exploiteren de kijker.

Fundamentalisme
Hoffnung lijkt het zwakste deel van de trilogie — maar laat nog steeds tachtig procent van de jaaroogst op de Nederlandse releaselijst achter zich — maar dat is misschien alleen omdat het de minst extreme situatie laat zien. Anna Maria's christelijke fundamentalisme en Teresa's seksvakantie zijn radicaler dan Melanies ontluikende liefde en maken misschien daardoor meer indruk. Maar ook in Hoffnung laat Seidl de wezenlijke ambiguïteit zien die de eerste twee delen zo sterk maakte. De arts is een object van begeerte maar hij is ook een man die 's avonds in z'n behandelkamer eenzaam aan een glas whisky zit te sippen. Seidl stript en onthult en laat het naakte lichaam kou lijden, maar kleedt dan ook weer aan. Hij is niet de onheilsprofeet die het failliet van geloof, hoop en liefde verkondigt maar de Paradies-trilogie laat wel zien dat ze misschien niet zijn wat we ons ervan hadden voorgesteld.



top
Paradies: Hoffnung

Mei 2013 #354



Productie en regie
Ulrich Seidl
Scenario
Ulrich Seidl
Veronika Franz
Camera
Wolfgang Thaler
Ed Lachmann
Montage
Christof Schertenleib
Art direction
Renate Martin
Andreas Donhauser
Met
Melanie Lenz
Joseph Lorenz

Kleur, 91 minuten

Distributie
EYE
Te zien
vanaf 9 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Paddington 2
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
Passengers (Morten Tyldum)
PASSENGERS (Rodrigo García)
DE PASSIEVRUCHT
Passion (Brian De Palma)
PASSION (György Fehér)
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
Petit Paysan (Hubert Charuel over)
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA (Dario Argento)
THE PHANTOM OF THE OPERA (Joel Schumacher)
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE (Chen Kaige)
The Promise (Terry George)
The Promised Land
Promised Land (Gus Van Sant)
PROMISED LAND (Jason Xenopoulos)
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION (John Hillcoat)
THE PROPOSITION (Lesli Linka Glatter)
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (Alfred Hitchcock)
PSYCHO (Gus Van Sant)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE