Jackie
Sieranevada
Moonlight
Personal Shopper
Paterson
Paradies: Liebe Lof der zotheid

Paradies: Liebe

Oostenrijk/Duitsland/Frankrijk, 2012 | Ulrich Seidl
Een bijtend humanisme siert de films van Ulrich Seidl. Zijn Paradies-trilogie over verlangen belooft een hoogtepunt van 2013 te worden. Een verhaal over drie vrouwen, drie vakanties en drie gedoemde dromen.

Door Ronald Rovers

Er zit een scène in Paradies: Glaube, het tweede deel uit Ulrich Seidls trilogie over het verlangen van drie vrouwen naar het paradijs, waarin de devote christen Anna Maria de kat van een kennis buiten zet om het beest frisse lucht te geven. Niet door 'm los te laten lopen, zoals katten nodig hebben, maar in z'n kooi. Anders breekt de pleuris uit. Het beeld is de zoveelste illustratie in Seidls films van het idee dat vrijheid eigenlijk niet bestaat. Dat je wel kunt denken dat je frisse lucht inademt, maar dan wel van achter de tralies.
Hoe bijtend Seidls films ook zijn en hoe meedogenloos ze ook lijken, de sympathie voor z'n personages is altijd voelbaar. In Paradies: Liebe, het eerste deel van de trilogie, dat vanaf 3 januari te zien is, vertrekt de vijftigjarige Teresa op aanraden van vriendinnen naar Kenia voor een seksvakantie. In pijnlijk neokoloniale maar ongetwijfeld realistische tableaus zet Seidl de verhoudingen neer. De blanke vrouwen met het geld tegenover de frisse Keniaanse 'beach boys' met de goederen. Die de mannelijke hoeren ook nog eens proberen te vertellen hoe ze hen op z'n Oostenrijks moeten bevredigen.
Maar dan gaat Seidl verder. Hij draait de rollen om. De seks is mooi meegenomen maar Teresa zoekt genegenheid. Dat kun je een bevestiging van een stereotype noemen — waarom kan een vrouw niet gewoon voor seks willen betalen en daarmee basta — maar dan ga je voorbij aan wat de film wil laten zien. Teresa maakt zich steeds afhankelijker van de jongen die bereid is die genegenheid te tonen. Voor geld dan. Dat weet ze. En toch betaalt ze.

Bevroren voedsel
Het ontroerende in veel van Seidls films is precies dat mensen wel weten met welke vernederende, perverse, idiote, schadelijke of escapistische dingen ze bezig zijn, maar dat ze toch doorzetten. Uit frustratie, uit onvermogen om het anders te doen, uit zelfdestructieve neigingen, of uit hoop. Weduwnaar Sep Paur uit Seidls documentaire Mit Verlust ist zu rechnen (1992) raakt een jaar na de dood van z'n vrouw door de voorraad bevroren voedsel heen en — in plaats van voor zichzelf te zorgen — gaat dan op zoek naar een nieuwe vrouw om voedsel in te vriezen. Hij vindt haar in een Tsjechische weduwe die hem na een gelukzalige eerste tijd weer verlaat omdat ze niet alleen zijn bediende wil zijn. Iets wat hij al die tijd al zag aankomen maar toch doordrukte. Hij kan niet anders.

Afslankkamp
Seidls verleden als documentairemaker bepaalde de stijl maar ook de onderwerpen van z'n latere films. De Tsjechische weduwe die door Sep Paur naar Oostenrijk wordt gehaald zou later terugkomen in de fictiefilm Import/Export (2007), de film maudit van Cannes 2008, schreef de Amerikaanse Village Voice, waarin mensen zichzelf of anderen als goederen verhandelen. De christenen die in Jesus, Du weisst (2003) hun gedachten met de camera delen, moeten Seidl de inspiratie hebben gegeven voor het Paradies: Glaube-deel van zijn triptiek over verlangen. En de coke-snuivende graatmagere modellen uit Models (1999) keren terug in het derde deel van de trilogie, Paradies: Hoffnung, over schoonheidsidealen en een afslankkamp voor tieners.
Seidl laat zien hoe we met z'n allen objecten van elkaar maken, blijft dan kijken, en vindt daar achter toch weer iets menselijks. Ook achter dat slankheidsevangelie van de geboulimiseerde modellenwereld laat hij zien dat iedereen juist op zoek is naar het vet op de botten. En hoe klunzig en in welke perverse vormen mensen dat er noodgedwongen dan maar zelf op plakken. Valt het er weer af. Andere lijm nodig want deze pakt niet. En ander vet. Altijd weer die scheve verhoudingen. Het blijft een bizar toeval als je iemand tegenkomt waarmee alles klopt. Voor Seidl is dat niet interessant want dat overkomt te weinig mensen. Hij laat liever zien hoe we maar wat aanklooien. Dat overkomt veel meer mensen.

Kruisweg
Op het eerste gezicht lijkt Seidls kale documentaire stijl net zo weinig verleidelijk als z'n verhalen. Anna Maria's appartement in Paradies: Glaube is een sobere flat met oud meubilair — kostbaar antiek zo te zien maar dat gaat aan de zelfkastijdende Anna Maria voorbij — maar Seidl haalt er alles uit wat er in zit. Nadat Anna Maria in een eerdere scène op haar knieën de Kruisweg van Christus door haar appartement heeft afgelegd — in de daaropvolgende scène zien we haar zalf op de knieën smeren: soms wil je Seidl gewoon omhelzen — legt later haar verlamde ex-man dezelfde weg af, zijn onbeweeglijke onderlichaam voortslepend over de koude vloer. Kijk, dat is film: beweging maken uit stilstand. Hier halve, verlamde beweging uit stilstand dan. Twee, nee drie lijdenswegen aan elkaar gespiegeld.
In Paradies: Liebe ligt de naakte Teresa onder de klamboe op bed bij een van haar beach boys, en Seidl filmt het zo dat het een vreemd verdraaid piëta lijkt waarin niet meer duidelijk is wie nou de ouder is en wie het kind. Waardoor elke simpele notie van hun onderlinge verhouding binnenstebuiten wordt gekeerd. Zo'n prachtig gelaagd beeld vinden en het emotionele gewicht daarvan voelbaar maken, zelfs na de vernederende beelden die we op dat punt in de film al hebben gezien, dat is heel erg knap. Beelden waarbij Seidl niet alleen gebruik kon maken van zijn vaste cameraman Wolfgang Thaler maar ook van Edward Lachman (Mildred Pierce, Life During Wartime, en met wie hij eerder Import/Export draaide).
Filmfestivals belonen doorgaans geen trilogieën en zeker niet als de films ieder op een ander festival in première zijn gegaan — de vorm haalt het systeem in kun je zeggen — maar als Paradies: Hoffnung net zo goed is als de eerste twee delen, dan moeten festivals maar snel om de tafel om een speciale prijs uit te loven. Want dit is krachtig, onvergetelijk werk.



top
Paradies: Liebe

Januari 2013 #350



Productie
Philippe Bober
Christine Ruppert
Ulrich Seidl
Regie
Ulrich Seidl
Scenario
Ulrich Seidl
Veronika Franz
Camera
Edward Lachman
Wolfgang Thaler
Montage
Christof Schertenleib
Art direction
Andreas Donhauser
Renate Martin
Met
Margarete Tiesel
Peter Kazungu
Inge Maux

Kleur, 120 minuten

Distributie
EYE
Te zien
Paradies: Liebe vanaf 3 januari
Paradies: Glaube draait op het Filmfestival Rotterdam en vanaf  14 maart in de bioscoop
Paradies: Hoffnung is vanaf 9 mei te zien

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
PASSENGERS
Passengers
DE PASSIEVRUCHT
Passion
PASSION
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA
THE PHANTOM OF THE OPERA
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE
PROMISED LAND
Promised Land
The Promised Land
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION
THE PROPOSITION
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (HITCHCOCK)
PSYCHO (VAN SANT)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE