The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Hou Hsiao Hsien: De poppenkast als decor van de Taiwanese geschiedenis

THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)

Taiwan, 1993 | Hou Hsiao-hsien
In de jaren tachtig verwierf hij bekendheid als een van de vertegenwoordigers van de Taiwanese New Cinema, een Aziatische variant op de Franse Nouvelle Vague. Maar sinds de Gouden Leeuw-winnaar A city of sadness (1989) is Hou Hsiao Hsien de status van een veelbelovend talent ontstegen. Zijn nieuwste film, The puppetmaster, bevestigt dat. "Als mens moet je groter zijn dan je films" zei hij in een eerder interview, uiting gevend aan zijn zeer persoonlijke opvatting van het filmmaken, wars van conventies. Een gesprek met de chroniqueur van de moderne Taiwanese geschiedenis.

Ieder jaar zijn er tijdens het filmfestival van Cannes wel een paar curieuze bezienswaardigheden aan het strand te aanschouwen. Soms zijn het de gebruikelijke starlets, soms zijn het andere, meer geklede exhibitionisten die schreeuwen om aandacht. Tijdens de laatste editie, in mei vorig jaar, was er één die zonder meer in aanmerking kwam voor de originaliteitsprijs. Terwijl de Taiwanese regisseur Hou Hsiao Hsien (1947) de journalisten te woord stond over zijn nieuwste film The puppetmaster — die in Cannes zijn wereldpremière beleefde — promootte zijn 84-jarige hoofdrolspeler, Li Tien Lu, op geheel eigen wijze de film. Staande naast zijn poppenkast gaf deze poppenmeester met zijn eigen, internationaal bekende ensemble 'Yi Wan Jan' een voorstelling. Even verbleekte de poppenkast van Cannes bij dit fraai uitgevoerde, traditionele Taiwanese minispektakel, waarvan in de film ook een aantal demonstraties zijn te bewonderen. En of de voorstelling van Li's ensemble ertoe heeft bijgedragen of niet, feit is wel dat The puppetmaster aan het slot van het festival werd bekroond met de juryprijs.

Familie
The puppetmaster is na A city of sadness (1989) het tweede deel uit Hou's trilogie 'De drie tragedies', waarin de geschiedenis van zijn land vanaf 1895 tot heden het decor vormt. Nadat Hou in zijn schitterende elegie A city of sadness de lotgevallen van een Taiwanese familie in de periode van 1945 tot 1949 in beeld bracht, vertelt hij in The puppetmaster het levensverhaal van de poppenspeler Li Tien Lu. Het scenario is op diens memoires gebaseerd. Het verhaal begint in 1895, op het moment dat Taiwan een buitenbezit van Japan werd, en eindigt na de Japanse capitulatie in 1945 en de teruggave van Taiwan aan China.

Het idee voor de trilogie komt volgens de regisseur voort uit zijn behoefte om het verleden beter te begrijpen. Hou: "Met 'het verleden' bedoel ik mijn eigen wortels, het Chinees-zijn en de traditionele Chinese opvatting van de familie. Ik neig er naar om films te maken vanuit mijn eigen ervaringen en tot dusverre gingen die meestal over mensen en families. In The puppetmaster heb ik het leven van Li Tien Lu als uitgangspunt genomen om vooral meer te vertellen over de oorspronkelijke Chinese opvatting van 'de familie'. Een andere reden voor het maken van de film is mijn vriendschap met Li Tien Lu (Li speelde in eerdere films van Hou de rol van grootvader, red.). Ik wilde zijn verhaal vertellen nu hij nog in leven is."
The puppetmaster is, zoals de regisseur zelf ook aangeeft, op te vatten als een geschiedenisles voor zijn jonge landgenoten. Alleen is Hou er wel in geslaagd om die les te verwerken in een boeiend, kleinschalig epos waarin de opgeheven vinger ontbreekt. "Taiwan is vijftig jaar lang door de Japanners bezet geweest en sindsdien heeft ons land onder de invloed van de Amerikaanse cultuur gestaan. De huidige generatie heeft daarom ook de neiging om onze eigen tradities te verwerpen of kennen ze zelfs niet meer. Mijn generatie heeft de verantwoordelijkheid om de tradities te behouden en ze over te dragen aan de volgende generaties. En film is daarvoor bij uitstek een middel."
Het verhaal in The puppetmaster is opgebouwd uit drie elementen: het in beeld gebrachte levensverhaal van Li Tien Lu, de voorstellingen van zijn poppentheater en zijn eigen voice-over commentaar bij de beelden, waarbij Li af en toe in beeld als verteller optreedt. Hou hierover: "Ik had een verbindend element nodig en daarvoor heb ik Li's commentaar gebruikt. En ik wilde dat de theaterscènes meer dan een decor waren, dat ze deel uitmaakten van het verhaal. Daarom heb ik er zelf ook een paar bedacht. Deze elementen tezamen moeten één soort werkelijkheid voor de toeschouwer worden. Weliswaar ontbreekt het door deze opbouw aan een samenhang in de verhaallijn of in de emoties, maar hij weerspiegelt wel het leven en mijn belangstelling voor de levenswijze van de mensen, het leven volgens tradities, het leven in een roerig tijdperk."

Tableaus
De veelgeroemde stijl van Hou, met lange instellingen en zorgvuldige beeldcomposities, komt in The puppetmaster optimaal tot zijn recht. Het blijken niet alleen hooggestemde artistieke overwegingen die aan deze stijl ten grondslag liggen. Hou: "Met het maken van The puppetmaster heb ik afgerekend met mijn preoccupaties met andere stijlopvattingen. Vreemd genoeg had ik daar in het begin van mijn carrière helemaal geen last van. Ik dacht nooit na over de stijl. Maar toen begonnen mensen te praten over mijn films in termen van lange instellingen en master shots. Dat bracht een enorme verwarring bij me teweeg. Ik wist op een gegeven moment ook niet goed meer hoe ik films moest maken. Totdat ik Pasolini's Edipo re zag. Die film was een openbaring voor me. Niet zozeer vanwege de stijl maar vanwege de houding jegens het medium die eruit spreekt. Hij maakte me bewust van het simpele gegeven dat het in film in feite neerkomt op twee point-of-views, die van de regisseur of die van zijn personages. Die ontdekking stelde me in staat om voortaan mijn eigen keuzes te maken. Wat betreft de montage zat ik lange tijd gevangen in de klassieke Hollywoodstijl. Het was À bout de souffle van Godard die me liet zien dat je je niet hoeft te beperken tot de traditie. Voor mij is het van belang dat je de emoties of de sfeer van het ene naar het andere shot kunt overbrengen. En daaraan pas ik de montage aan."
In navolging van zijn eerdere werk heeft The puppetmaster een sobere, verstilde sfeer die vandaag de dag bijna anachronistisch aandoet. Vooral ook omdat Hou plot en personages niet op een presenteerblaadje aangeeft. Met veelal lang aangehouden (totaal)shots vanuit een vrijwel volledig statische camera, waarbij in de binnenscènes ramen, deuren of andere doorkijkjes dienst doen als kaders, creëert Hou in zijn film schilderachtige tableaus. Deze van-film-tot-film ontwikkelde stijl heeft volgens de regisseur ook een hele praktische reden: het gebrek aan goede professionele Taiwanese acteurs. "Voor de rollen in mijn films gebruik ik meestal niet-professionele acteurs, mensen uit mijn crew, vrienden of personen die ik een keer op tv heb gezien. Om de voorwaarden te creëren waarbij zij natuurlijk en ontspannen kunnen acteren beweeg ik mijn camera zo min mogelijk om ze niet af te leiden en houd ik ook afstand. Ik wil een zekere objectiviteit behouden, een zeker respect, en stel de acteurs zo in staat om de schoonheid uit hen zelf te laten komen."
Een opvallend element in de tableaustijl van The puppetmaster is het clair-obscur in een aantal binnenscènes. Hou: "Ik probeer altijd de natuurlijke lichtbronnen te gebruiken. De film is grotendeels opgenomen in de Fujian provincie in het zuiden van China omdat we in Taiwan geen lokaties konden vinden waar de Taiwanese architectuur uit de tijd van de Japanse bezetting nog bewaard was gebleven. De manier van belichten is in overeenstemming met de bouw en inrichting van die specifieke huizen. De daken hebben maar één raam waar het licht vandaan komt. De enorme schaduwpartijen die dat met zich meebracht kloppen ook met de ambiance in de traditionele Chinese huishoudens. Een wat bedompte, archaïsche sfeer."

Zelbewustzijn
Afgaande op het artistieke succes van Taiwanese (co)produkties als The wedding banquet, Five girls and a rope en Rebels of a neon god op festivals en in bioscopen lijkt de Taiwanese cinema in de lift te zitten. Iets wat Hou na het plaatsen van een kritische kanttekening ook beaamt. "Ik heb moeten leren omgaan met het gebrek aan professionaliteit in de Taiwanese filmindustrie. We hebben niet genoeg goede acteurs, art directors en cameramensen. Bij de mensen binnen deze industrie ontbreekt het ook aan zelfstandigheid, aan onafhankelijk denken. Dat komt waarschijnlijk voort uit een gering zelfbewustzijn onder de Taiwanezen dat tijdens de Japanse bezetting is ontstaan. Neem onze filmmakers. Voorheen gingen zij naar de filmacademies in Europa en Amerika om het vak te leren. Maar de situatie is aan het veranderen. In het afgelopen decennium is een nieuwe generatie van filmmakers opgestaan die niet langer de last van het verleden met zich meedraagt."
Of deze generatie de huidige internationale aandacht voor de Taiwanese film in de toekomst weten te continueren is afwachten. Aan Hou Hsiao Hsien zal het niet liggen. Inmiddels is hij al bezig aan het derde deel van zijn trilogie 'A man named Putao Tailang', waarmee hij zijn kroniek over de honderdjarige geschiedenis van zijn land besluit.

Wouter Groen



top
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)

April 1994 #144

Produktie
Chiu Fu Sheng
Regie
Hou Hsiao Hsien
Scenario
Wu Nien-Jen
Chu Tien-Wen
Camera
Lee Pin-Bing
Geluid
Du Du-Jih
Meng Chi-Liang
Montage
Liao Ching-Sung
Muziek
Chen Ming-Chang
Met
Li Tien Lu
Lin Ching
Cheng Kuei-Chung
Cho Ju-Wei

Kleur, 142 minuten

Distributie
NFM/IAF
Te zien
vanaf 21 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Paddington 2
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
Passengers (Morten Tyldum)
PASSENGERS (Rodrigo García)
DE PASSIEVRUCHT
Passion (Brian De Palma)
PASSION (György Fehér)
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
Petit Paysan (Hubert Charuel over)
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA (Dario Argento)
THE PHANTOM OF THE OPERA (Joel Schumacher)
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE (Chen Kaige)
The Promise (Terry George)
The Promised Land
Promised Land (Gus Van Sant)
PROMISED LAND (Jason Xenopoulos)
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION (John Hillcoat)
THE PROPOSITION (Lesli Linka Glatter)
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (Alfred Hitchcock)
PSYCHO (Gus Van Sant)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE