The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Jean-Pierre & Luc Dardenne: Niets doen zoals het hoort

LA PROMESSE

België/Frankrijk/Luxemburg, 1996 | Jean-Pierre & Luc Dardenne
Als de een op de set staat, zit de ander achter de monitor en om de zoveel scènes wisselen ze van plaats. De Belgische broers Jean-Pierre en Luc Dardenne maken al twintig jaar lang samen films, waarvan het merendeel documentaires. Met hun aangrijpende derde speelfilm La promesse lijken ze definitief door te breken als fictie-regisseurs. "Met een speelfilm kun je de werkelijkheid soms dichter benaderen dan in een documentaire", aldus Jean-Pierre.

De harmonieuze en symbiotische relatie tussen beide broers blijkt ook tijdens het interview. Terwijl Jean-Pierre de eerste helft van de vragen voor zijn rekening neemt, kijkt Luc rustig toe. Na een korte blik van verstandhouding blijken de rollen ineens omgedraaid. Niet dat ze het altijd volledig met elkaar eens zijn — "we hebben op de set soms felle discussies" — maar uiteindelijk verloopt alles met een broederlijke eensgezindheid.
Hun achtergrond als documentairemakers komt op verschillende manieren in La promesse tot uitdrukking. In de eerste plaats in de keuze van het sociaal-realistische onderwerp. Jean-Pierre: "Ik denk dat wanneer je tegenwoordig een speelfilm wilt maken, het noodzakelijk is om naar de realiteit om je heen te kijken. De thema's en de verhalen zullen uiteindelijk altijd hetzelfde blijven, maar het gaat erom nieuwe situaties uit de hedendaagse werkelijkheid te halen. Wanneer je de werkelijkheid namelijk goed observeert, ontdek je vanzelf dingen die op zichzelf eigenlijk al fictie zijn."
Maar het documentaire karakter van La promesse komt toch vooral in de originele en losse cameravoering naar voren, die gedurende de hele film consequent wordt volgehouden. "De camera volgt weliswaar de personages letterlijk op de voet, maar eigenlijk is hij iedere keer net iets te laat, zoals je dat ook bij een documentaire meemaakt. Het gevolg is dat je als kijker constant op het puntje van je stoel zit en het gevoel krijgt dat de gebeurtenissen nog niet vast liggen. De toeschouwer heeft op die manier ook nooit meer informatie dan de personages zelf", aldus Jean-Pierre.

Vader-zoon conflict
In de meest extreme omstandigheden komt het beste en het slechtste in de mens naar boven. Daarom leveren dat soort situaties ook vaak het meest interessante materiaal voor een film of een roman. La promesse is volledig gesitueerd in de streek rond de stad Luik, waar de gebroeders Dardenne zelf ook zijn opgegroeid. De werkloosheid is er groot en de armoede van de bevolking heeft niet alleen geleid tot een algehele verpaupering van de omgeving, maar tevens tot een vergaande sociale desintergratie. De criminaliteit en de onmenselijke wreedheden die daar het gevolg van kunnen zijn, is in het huidige Wallonië aan de orde van de dag.
Mede door de invloed van zijn vader ontwikkelt de 15-jarige Igor zich tot een volleerd crimineel. Hij is niet te beroerd om een oudere vrouw het pensioengeld te ontfutselen en samen met zijn vader smokkelt hij illegaal buitenlanders het land in, om ze vervolgens in een pension te huisvesten en als goedkope arbeidskrachten uit te buiten. Deze mensenhandel wordt oogluikend door de plaatselijke autoriteiten toegestaan. Wanneer de burgemeester van de stad een goede indruk naar de pers wil maken, zijn Igor en zijn vader niet te beroerd om een aantal nieuwkomers te misleiden en uit te leveren aan de politie.
Het keerpunt van de film is het moment dat een illegale Afrikaanse bouwvakker een ongeluk krijgt en door Igor en zijn vader voor dood wordt achtergelaten. Vanaf dat moment begint het schuldgevoel aan Igors geweten te knagen. Hij bekommert zich steeds meer om het lot van de jonge Afrikaanse echtgenote, die vlak voor de dood van haar man samen met haar baby is gearriveerd. Balancerend op de grens tussen loyaliteit aan zijn vader en zijn morele plichtsgevoel tegenover de vrouw, wordt de jongen gedwongen om een beslissende keuze te maken.

Feit of fictie
Het gegeven van La promesse heeft een zeer hoog realiteitsgehalte. Toch zijn de gebeurtenissen puur fictief. De vraag ligt voor de hand welke positie de Dardenne's, zeker ook gezien hun achtergrond als documentairemakers, innemen in de discussie over de vervagende grens tussen feiten en fictie bij het maken van documentaires. Jean-Pierre: "Natuurlijk zijn er overeenkomsten tussen beide filmgenres. Tot op zekere hoogte is een documentairemaker ook bezig om iets te construeren. Wat mij echter niet aanstaat is dat sommige documentaire-makers dingen bewust in scène gaan zetten en vervolgens pretenderen dat het echt is. Er was laatst bij ons op de televisie een interview te zien met Fidel Castro. In eerste instantie leek het om een echt interview te gaan, maar na afloop bleek dat het namaak was. Als documentairemaker wil je toch de realiteit laten zien en ben je gebonden aan wat de realiteit te bieden heeft. Ik heb het gevoel dat veel documentairemakers tegenwoordig zich steeds meer laten leiden door hun eigen manipulaties en door wat ze zelf willen laten zien."
Bij het maken van hun eigen documentaires wilden ze zelf altijd een zo objectief mogelijk beeld van de werkelijkheid weergeven. De behoefte om ook hun eigen subjectieve ideeën te kunnen uiten, leidde tot de keuze om speelfilms te gaan maken. "We kunnen het menselijk gedrag beter onderzoeken met behulp van fictie dan in een documentaire. In La promesse gaat het ons vooral om de vraag hoe een vader zijn zoon tot moordenaar kan maken. We hebben daar een bepaalde mening over en om die te kunnen laten zien heb je acteurs nodig. De gewetensnood van Igor laat zich eigenlijk alleen in fictie vertellen, omdat je veel verder kunt gaan. In werkelijkheid bestaan die twee personages waarschijnlijk helemaal niet, maar dat maakt ons niet uit", aldus Luc.

Weinig middelen
Zonder dat er sprake is van een extreme of experimentele stijl van filmen is er in La promesse toch iets bijzonders aan de hand. Er is een losheid en vanzelfsprekendheid in de cameravoering die aan de ene kant prettig werkt, maar tegelijk constant voor een onrustige stemming zorgt. Terwijl de Dardenne's met een strak uitgeschreven scenario werkten, waarvan overigens tijdens het draaien het grootste deel weer werd geschrapt, maakten ze geen gebruik van een storyboard en hadden ze ook geen découpage voorbereid.
Luc: "Tijdens het draaien kregen we steeds sterker het gevoel dat we vrij waren om van alles te onderzoeken. Er was een belangrijk uitgangspunt en dat luidde: 'niets doen zoals het hoort', dus nooit de camera daar neerzetten waar het gebruikelijk is. Wanneer je jezelf op die manier ertoe dwingt om dingen opnieuw uit te vinden, ontstaat er een maximale spanning. Het zo bewust mogelijk tegendraads zijn, leidt tot de verplichting om elk keer iets opnieuw uit te vinden. Het bleek een zeer geschikte manier om onze eigen fantasie te stimuleren. Om met een bepaald minimum aan middelen een maximaal effect te bereiken, waarbij alle overbodigheden weggelaten worden. En natuurlijk had het ook te maken met het geringe budget dat we tot onze beschikking hadden, waardoor we vantevoren wisten dat er geen dure decors konden komen."

Burkina Faso
Voor de hoofrol van de 15-jarige Igor werden de foto's van meer dan 1000 Belgische jongens bekeken. De keuze viel uiteindelijk op de volstrekt onervaren Jérémie Renier. Met zijn lange blonde haren en zijn volstrekt geloofwaardige naïeve mimiek en jongensachtige lichaamstaal heeft hij iets weg van de engelachtige hoofdpersoon uit Dood in Venetië van Visconti. De jonge Afrikaanse vrouw wordt gespeeld door Assita Ouedraogo, die in een aantal films van Idrissa Ouedraogo een rol had, waaronder Tilaï en Afrique, mon Afrique. Om haar over te halen reisden de Dardenne's speciaal af naar haar woonplaats in Burkina Faso. Jean-Pierre: "We wilden per se een actrice die in Afrika leefde en niet in Brussel of Parijs. Nadat haar man heel kritisch het scenario bestudeerd had of er geen seksscènes in zaten, mocht ze meewerken aan de film." De rol van de vader wordt subliem vertolkt door Olivier Gourmet. Dat is enigszins verwonderlijk omdat Gourmet in het dagelijkse leven als komiek werkzaam is, maar in de film vol overgave een slinkse en doortrapte uitbuiter neerzet, die geen moment op de lachspieren werkt.
Een belangrijke stijlkeuze, waardoor La promesse zich onderscheidt van veel andere films is de bijna volledige afwezigheid van een muziekscore. Naast de scène waarin een kleine draagbare radio een centrale rol speelt is er slechts een ander moment waarop er muziek klinkt. Het is wanneer vader en zoon vol overgave samen een lied zingen in een karaoke bar. "We vonden het niet nodig voor het verhaal om meer muziek te gebruiken. Muziek heeft toch de neiging om de dingen te dik aan te zetten en op een te nadrukkelijke manier de aandacht te vestigen op bepaalde emoties. Voor ons zit de muziek van de film in de geluiden van de omgeving, maar ook in de stilte van de spanning die bij Igor zelf en bij Assita voelbaar zijn", aldus Luc.
Dat alles bij het maken van La promesse uiteindelijk in het teken van het weglaten heeft gestaan, blijkt ook uit de zeer summiere dialogen die zijn overgebleven. Luc: "Bepaalde scènes komen beter over wanneer er minder gesproken wordt. Dat bleek met name tijdens de repetities met Olivier Gourmet, die de rol van de vader speelt. Wat meespeelde is ook het gegeven dat de mensen uit de sociale klasse, waarbinnen het verhaal zich afspeelt, over het algemeen de dingen niet met argumenteren en praten oplossen." Eenvoud en oprechtheid krijgen in La promesse een onverwachte esthetische uitwerking.

François Stienen



top
LA PROMESSE

Mei 1997 #178

Produktie
Luc Dardenne
Hassen Daldoul
Claude Waringo
Jacqueline Pierreux
Regie en scenario
Jean-Pierre & Luc Dardenne
Camera
Alain Marcoen
Geluid
Jean-Pierre Duret
Montage
Marie-Hélène Dozo
Muziek
Jean-Marie Billy
Denis M'Punga
Met
Jérémie Renier
Olivier Gourmet
Assita Ouedraogo
Rasmané Ouedraogo

Kleur, 93 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 2 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Paddington 2
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
Passengers (Morten Tyldum)
PASSENGERS (Rodrigo García)
DE PASSIEVRUCHT
Passion (Brian De Palma)
PASSION (György Fehér)
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
Petit Paysan (Hubert Charuel over)
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA (Dario Argento)
THE PHANTOM OF THE OPERA (Joel Schumacher)
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE (Chen Kaige)
The Promise (Terry George)
The Promised Land
Promised Land (Gus Van Sant)
PROMISED LAND (Jason Xenopoulos)
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION (John Hillcoat)
THE PROPOSITION (Lesli Linka Glatter)
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (Alfred Hitchcock)
PSYCHO (Gus Van Sant)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE