Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Presidentskandidaat Jack Stanton (John Travolta) en Susan Stanton (Emma Thompson) veinzen enthousiasme Mike Nichols: Amerika is een puber

PRIMARY COLORS

Verenigde Staten, 1998 | Mike Nichols
Met Primary colors, waarin John Travolta te zien is als schuinsmarcheerder Bill Clinton, heeft regisseur Mike Nichols de actualiteit op zijn staart getrapt. Toch sluit de film goed aan bij zijn eerdere oeuvre, waarin de overgang van adolescentie naar volwassenheid, met alle teleurstellingen van dien, centraal staat. Met Primary colors toont hij dit keer niet alleen een individu, maar een heel land dat nog in de kinderschoenen staat.

Primary colors opent met een scène waarin het geheim van macht getoond wordt: de kunst van het handen schudden. Nauwkeurig worden de ontmoetingstechnieken van de presidentskandidaat gevolgd door een voice-over. "Kijk, daar legt hij zijn hand op andermans elleboog als teken van respect. En bij hem knijpt hij even in de schouder, de hoogste vorm van contact. Dit noem je nou charisma." Macht uit zich het beste als de persoon in kwestie buiten beeld is, en toch zijn invloed uitoefent. Een mens is belangrijk als hij veel over de tong gaat, als zijn aanwezigheid nog lang doorsuddert, ook al is hij uit het zicht.
"Macht erotiseert", zo stelt Mike Nichols, die tijdens het Filmfestival van Cannes aanwezig was om over de openingsfilm Primary colors te praten. "Het is dan ook niet gek dat de Amerikanen een overspannen interesse hebben in juist het seksleven van de machthebbers. Seksuele aantrekkingskracht hoeft dan ook niets met uiterlijk te maken te hebben. In England scoort de koningin hoog in de erotische fantasieën van de mannen, en zij is toch niet echt een bimbo te noemen."

Hels labyrint
Het is verleidelijk om Primary colors, dat in tegenstelling tot het verwante Wag the dog geen satire is, te consumeren als een parade van echtbestaande mensen. De film is gebaseerd op het geruchtmakende boek van ex-Newsweek journalist Joe Klein, waarin de presidentiële campagne van een gouverneur, overduidelijk gemodelleerd naar Clinton, nauwkeurig wordt beschreven. Ook Nichols windt er geen doekjes om. John Travolta is gekapt in een zelfde haardos, spreekt met een zuidelijk accent en heeft zichzelf eenzelfde motoriek aangemeten.
Maar meer nog dan over macht, gaat Primary colors over het verliezen van de pure, jeugdige blik. Dit is Nichols' stokpaardje, want ook in The graduate (1967), zijn meest gelauwerde film, wint de jonge Benjamin uiteindelijk, in dit geval de hand van een meisje, maar komt hij wel gepokt en gemazeld uit de strijd. Het stelletje zal eindigen in een van de vele anonieme flats die de stad rijk is.
Echt optimistisch waren de eerste films van Nichols dan ook niet. Zijn verpletterende debuut Who's afraid of Virginia Woolf?, naar Edward Albee's toneelstuk, was al helemaal zwartgallig. Elizabeth Taylor en Richard Burton vliegen elkaar voortdurend naar de strot, en maken geen enkele kans om uit het helse labyrint dat huwelijk heet, te ontsnappen. De twee jonge geliefden die zij bij hen thuis hebben uitgenodigd, bekijken het hele tafereel vol afschuw. Zij zien hun toekomst zich voor hun neus afspelen. Toch worden zij langzaam deelgenoot van de sadistische trucjes van de echtelieden, die het ergste van stal halen om elkaar te kwetsen: een traumatische gebeurtenis uit het verleden. Hiermee ontkennen ze definitief dat ze ooit een gelukkige tijd hebben gehad.

Simpele antwoorden
Ook gouverneur Jack Stanton uit Primary colors heeft nogal wat lijken in de kast. Een slippertje met de dochter van de plaatselijke restauranthouder kan hem zijn kop kosten. Maar in tegenstelling tot Who's afraid of Virginia Woolf?, waarin een provocerend spel wordt gespeeld en de waarheid tegen elkaar wordt uitgeschreeuwd, hult Stanton zich in stilzwijgen. "I'm going to tell you something outrageous, I'm going to tell you the truth", durft hij op zeker moment te beloven. Daarvóór heeft hij net met een brok in de keel een verhaal opgedist over zijn oom Charlie, een oorlogsheld die niet kon lezen, en daardoor een mooie baan misliep. Die oom Charlie is in werkelijkheid lid van zijn campagne-team. Een leugentje om bestwil, vindt hij.
Een integere leider is een contradictio in terminis, vindt Mike Nichols. "Leidersschap heeft weinig met integriteit te maken. Als je aan Napoleon denkt, komen toch vooral beelden van veldslagen naar boven. Net zoals die integere leider niet bestaat, heeft ook het begrip democratie in de pure zin des woords afgedaan. Er is geen publiek debat meer, simpele antwoorden van de machthebbers zijn belangrijker dan vragen. En we schamen ons er voor. Ik zie het volk en de politieke leiders als een familie, waarbij de mensen nog aan het opgroeien zijn en hun vader, de president, niet begrijpen. We gaan door dezelfde fase als een joch dat zijn vader verafschuwt: 'Bedoel je dat die blondine niet je secretaresse was?! Klootzak, hoe kan je dat mama aandoen.' Vijftien jaar later gaat ook hij vreemd, en weet dus hoe het voelt. Pas als het volk opgroeit kunnen we het privéleven van de leiders accepteren. Nu zijn we nog kinderen, geobsedeerd door andermans sores."

Taartkruimels
Nichols toont in Primary colors wel het nodige begrip voor de concessies die de gouverneur heeft moeten doen aan zijn jeugdige idealen. Nichols laat de personages de hele weg afleggen van jeugdig optimisme naar volwassen berusting, en bewandelde dus zelf als regisseur de weg van kwaadheid naar begrip. Is Nichols mild geworden? Of behandelt hij een president net zoals een doorsnee-individu uit zijn eerdere films? Zoals de ambitieuze Melanie Griffith, die in Nichols' Working girl de weg naar de top niet ongeschonden door komt, en eindigt in een kantoor, omringd door allemaal identieke kantoren. En zoals de optimistische Benjamin in The graduate in een zwart gat valt en dubieuze affaires beleeft, is het ook voor een presidentskandidaat onmogelijk om in de rat race zijn eerlijkheid te behouden.
Kritiek op de president heeft Nichols wel zeker — hij wordt voorgesteld als een man die liegt om resultaat te bereiken. Kathy Bates speelt een trouble-shooter, die hem fel aanvalt op het verkwanselen van zijn idealen. Zo valt de film ook te zien als een, ietwat naïef, pleidooi voor de waarheid. "Misschien moeten we eens experimenteren door af en toe en beetje de waarheid te spreken, en kijken wat er dan gebeurt."
De kijker kan in ieder geval weerstand voelen bij Nichols acceptatie van een voldongen feit: ook presidenten zijn maar mensen. Liever zien we hem via een zij-uitgang worden weggedragen, uitgehoond om zijn wandaden en zijn machtswellust. Wat merkwaardig is, want ieder ander filmpersonage wint aan geloofwaardigheid als deze menselijk wordt voorgesteld, met al zijn fouten. De president is echter vogelvrij, en zijn leven wordt een soap-opera.
"John F. Kennedy, O.J. Simpson, prinses Diana en Bill Clinton staan voor iets dat meer aanspreekt dan klein individueel drama. Hoe kun je na de Bobbitt-affaire (wiens penis door zijn vrouw werd afgesneden, MG) nog schrijven over het fenomeen huwelijk? Ik wil, zoals wij dat zeggen, de tandpasta weer in de tube krijgen."
Nichols wil die opgeblazen soap ontdoen van zijn franje, en de mensen in de schijnwerpers weer met hun beide benen op de grond laten staan. Misschien ligt hierin de verklaring dat de film in Amerika niet insloeg als een bom. "De mensen zijn doodmoe geworden van de realiteit. Ze zien dan ook liever een film die zich afspeelt in 'deep space'. Ik herinner me een tijd dat filmmaken draaide om de vraag of iets goed was, niet om hoeveel er in het openingsweekend binnen kwam. Als ik daar rekening mee moet gaan houden, worden m'n films 'full of shit'". Wag the dog, waarin de president ook een scheve schaats rijdt, gooide hogere ogen, maar dat was een pure satire, waarin de president echt werd weggezet. Als je Nichols' theorie volgt over de onvolwassen staat van de Amerikaanse bevolking, dan blijkt de tijd nog niet rijp voor een aardse-president met taartkruimels rond zijn mond.

Mariska Graveland



top
PRIMARY COLORS

Juli/augustus 1998 #191

Productie en regie
Mike Nichols
Scenario
Elaine May, gebaseerd op het boek 'Primary colors' van 'Anonymous' (= Joe Klein)
Camera
Michael Ballhaus
Geluid
Chris Newman
Montage
Arthur Schmidt
Muziek
Ry Cooder
Met
John Travolta
Emma Thompson
Billy Bob Thornton
Kathy Bates

Kleur, 140 minuten

Distributie
RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 16 juli

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
Passengers (Morten Tyldum)
PASSENGERS (Rodrigo García)
DE PASSIEVRUCHT
Passion (Brian De Palma)
PASSION (György Fehér)
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA (Dario Argento)
THE PHANTOM OF THE OPERA (Joel Schumacher)
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE (Chen Kaige)
The Promise (Terry George)
The Promised Land
Promised Land (Gus Van Sant)
PROMISED LAND (Jason Xenopoulos)
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION (John Hillcoat)
THE PROPOSITION (Lesli Linka Glatter)
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (Alfred Hitchcock)
PSYCHO (Gus Van Sant)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE