The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Doorleven buiten het kader

A PRAIRIE HOME COMPANION

Verenigde Staten, 2006 | Robert Altman
Op 20 november 2006 overleed de Amerikaanse regisseur Robert Altman op 81-jarige leeftijd. Zijn laatste film, a prairie home companion, brengt een 'altmaneske' grote cast samen in een verhaal over de dood, maar ook en vooral over het leven.

Robert Altman op de set van a prairie home companion


Het is misschien wat oneerbiedig, maar je zou kunnen zeggen dat Robert Altman op het juiste moment overleden is. Alles in zijn leven was wel zo'n beetje afgerond. In maart ontving hij, na vijfmaal genomineerd te zijn maar nooit te winnen, tijdens de Oscaruitreikingen een 'Honorary Award' voor zijn gehele oeuvre. In april verscheen Altman on Altman, het definitieve interviewboek met (naar nu blijkt) een overzicht van zijn complete carrière. En in juni kwam, na zijn wereldpremière in Berlijn, in Amerika zijn laatste film uit: a prairie home companion, een klein meesterwerkje over (toepasselijk genoeg) vergankelijkheid.
Dat a prairie home companion een goede film is, is mooi meegenomen; voor succes (artistiek of commercieel) was Altman absoluut geen garantie. Hoewel de regisseur regelmatig als één van de grootste en meest originele Amerikaanse filmmakers genoemd wordt, heeft hij in zijn omvangrijke carrière net zo goed immense flops als grote successen gemaakt, zowel op artistiek als financieel vlak. Ondanks die wisselvalligheid is zijn invloed echter onmogelijk te overschatten. In de jaren zeventig zette hij diverse genres op zijn kop: de oorlogsfilm met mash (1970), de western met mccabe and mrs. miller (1971) en buffalo bill and the indians (1976), de film noir met the long goodbye (1973. Zijn pionierswerk met grote ensemblefilms hebben er ironisch genoeg toe geleid dat hij zijn eigen genre kreeg. Het toevoegsel 'altmanesk' duidt op 'zijn' soort films, films als nashville (1975), the player (1992), short cuts (1993), en nu ook a prairie home companion waarin een uitgebreide (sterren)cast in een losjes gesponnen verhaal om elkaar heen draait.

Ontslag
Die methode was al direct te zien in zijn doorbraakfilm mash uit 1970. In zijn volgende films perfectioneerde hij de elementen ervan: een grote, individueel bemicrofoonde cast; een beweeglijke, zoomende, zoekende camera; een montage die scènes vaak halverwege binnenkomt en voortijdig weer verlaat. Het maakt dat Altmans filmwereld niet ophoudt aan de randen van het frame: meer dan gebruikelijk geeft hij het gevoel dat alles buiten de film gewoon verder gaat.
In de beginperiode zorgde zijn stijl van werken nog voor botsingen met zijn hoofdrolspelers, die gewend waren de belangrijkste personen op de set te zijn in ineens geconfronteerd werden met een regisseur die zich urenlang met de bijrolacteurs bezighield. Donald Sutherland en Elliott Gould, hoofdrolspelers van mash, verzochten producent Ingo Preminger onverrichter zake tot het ontslag van Altman; Warren Beatty bezwoer na de opnamen van mccabe and mrs. miller zelfs dat als hij de producent van de film was geweest, Altman het niet had overleefd.
Al snel hadden acteurs echter door dat Altmans systeem ook zijn voordelen had. Voor Altman was acteren het enige deel van het cinematografisch proces dat hij niet kon doorgronden, en daarom gaf hij het volledig uit handen: zijn acteurs kregen alle vrijheid om te improviseren. Die vrijheid maakte Altman een gewild regisseur om mee te werken; zelfs na een decennium zonder echte hits stonden de sterren in 1992 in de rij voor een bijrolletje in Hollywoodsatire the player.
mash was overigens bij lange niet Altmans debuut. Al vanaf de vroege jaren vijftig was hij actief als regisseur, eerst als maker van bedrijfsfilmpjes in zijn geboorteplaats Kansas City, al snel daarna van vele televisieseries in Hollywood. Hij regisseerde afleveringen van onder andere 'Alfred Hitchcock presents' en 'Bonanza' en leerde daarmee om snel en goedkoop te werken, én om inmenging van producenten te beperken. Hoewel Altman vaak geschaard wordt onder de regisseurs die in het 'Nieuwe Hollywood' van de jaren zeventig doorbraken (de zogenaamde Movie Brats, waaronder Spielberg, Coppola en Scorsese), maakte hij dus nooit echt deel uit van die groep; hij bleef altijd een beetje de gekke oude oom op het verjaardagsfeestje.

Requiem
Altmans stijl is door vele filmmakers nagebootst; recentelijk bijvoorbeeld in Paul Haggis' crash en Paul Thomas Andersons magnolia. Vooral Anderson is, zo blijkt ook uit het voorwoord dat hij schreef voor Altman on Altman, een groot liefhebber van Altmans werk. Tijdens de opnamen van a prairie home companion was hij op de set aanwezig als reserveregisseur, voor het geval Altman de film niet af kon maken. De voorzorgsmaatregel wijst op de fragiele gezondheid van de regisseur; na zijn dood maakte zijn management bekend dat hij de laatste anderhalf jaar van zijn leven leed aan leukemie. In het licht van die informatie wordt het zeer aanlokkelijk om a prairie home companion (ook) te beschouwen als Altmans cinematografisch afscheid, een requiem voor zichzelf.
De film draait om de laatste voorstelling van de radioshow met dezelfde titel, opgenomen voor een live publiek in het Fitzgerald Theatre in Minnesota. Hoewel de show echt bestaat, is de film wel degelijk fictie. De echte show, vanaf zijn begin in 1974 een groot succes, is over heel Amerika (en zelfs, via de BBC, in Engeland) te beluisteren; de filmversie is te horen op een lokale zender en trekt weliswaar volle zalen maar geen luisteraars. Een ouderwetse variétéshow, door personage Guy Noir in zijn openingsvoice-over van de film gekenschetst als 'het soort dat vijftig jaar geleden al verdween'.
Garrison Keillor, de drijvende kracht achter de radioshow, schreef het scenario voor de film en speelt een fictieve variant op zichzelf: GK. Sue Scott en Tim Russell, vaste acteurs in de hoorspelen, spelen bijrollen, en de huisband van het Fitzgerald, die ook bij de radio-uitzendingen voor de muzikale begeleiding zorgt, is constant aanwezig op de achtergrond. Daarnaast worden enkele personages uit verhalen in het radioprogramma voor de film tot leven gewerkt. Op de radio worden ze gepresenteerd als fictie tussen andere verzinsels zoals nepcommercials voor plakband; in de film zijn het karakters als alle andere. Altman is het spelen met realiteit en fictie voorbij; hij speelt met fictie en nog meer fictie.
Deze personages doen, toeval of niet, soms denken aan eerdere films van Altman. Cowboys Dusty (Woody Harrelson) en Lefty (John C. Reilly) zijn stereotypen die zo uit buffalo bill and the indians komen weglopen, de zussen Johnson (Meryll Streep en Lily Tomlin) zouden niet misstaan in nashville en stuntelende detective Guy Noir (hier gedegradeerd tot beveiliger) doet sterk denken aan Altmans versie van Philip Marlowe in the long goodbye.

Show als alle andere
In essentie is a prairie home companion een concertregistratie. Het belangrijkste deel van de film is een weergave van alles wat zich voor en achter de schermen van de laatste uitzending van 'A prairie home companion' afspeelt, vervat in een noir-achtige raamvertelling met voice-over van Guy Noir. GK weigert van de laatste show ook 'De Laatste Show' te maken: omdat hij al jaren elke show als de laatste beschouwd, is dit een show als alle andere, met dezelfde artiesten, dezelfde grappen, dezelfde liedjes. Ondanks die weigering om afscheid van het publiek te nemen, iets waar sommige andere personages zich aan ergeren, gaat de show nadrukkelijk over eindes: vele van de gezongen liedjes gaan over de dood, over vertrekken, over vergankelijkheid.
Daar komt bij dat de show wordt bezocht door de 'Dangerous Woman' (Virginia Madsen), een mysterieuze in wit geklede vrouw. Voor alle karakters die zij tegenkomt is ze iets anders: voor Guy Noir is ze zijn femme fatale, voor Keillor een blik op zijn verleden, voor de zusjes Johnsons een troost. Voor allen heeft zij iets engelachtigs; haar aanwezigheid spookt door het programma, samen met die van haar tegenpool: 'The Axeman' (Tommy Lee Jones), de representant van de grote maatschappij die de stekker uit het programma trekt.
Met een grande finale op het podium, en de korte epiloog die er op volgt, is a prairie home companion één van de weinige films van Altman die echt eindigt. Meestal houden ze gewoon op, net zoals zijn scènes lijken te stoppen voordat ze echt klaar zijn. Dat expliciete eind herinnert aan iets dat Altman zei bij de aanvaarding van zijn ere-Oscar: hij vond het zeer toepasselijk dat hij een oeuvreprijs kreeg zonder ooit een Oscar voor één van zijn films gekregen te hebben, aangezien hij het gevoel had één lange film gemaakt te hebben.
Er zit iets in. In de 38 jaar sinds zijn speelfilmdebuut countdown (1968) gemiddeld bijna een film per jaar, plus diverse televisieseries, en in de afgelopen jaren ook toneelstukken en een opera. Vanaf het moment dat Altman begon met filmen is hij niet meer opgehouden. De weinige momenten dat Altman zich niet op een set of in een montageruimte bevond werd hij daartoe gedwongen, bijvoorbeeld om in de vroege jaren negentig een harttransplantatie te ondergaan.

Zandkastelen
Uit diezelfde speech bleek ook waaróm hij zoveel films maakte. Het maakproces was voor Altman belangrijker dan het eindresultaat: 'Ik heb altijd gezegd dat films maken zoiets is als zandkastelen bouwen op het strand. Je nodigt je vrienden uit, en je laat ze een prachtig bouwwerk maken. Dan neem je wat te drinken en wacht tot de vloed komt, tot de oceaan alles opslokt. Maar dat zandkasteel blijft in je hoofd zitten. Ik heb er nu zo'n veertig gemaakt, en ik krijg er nooit genoeg van.'
Opvallender dan al deze eindes is echter misschien wel de manier waarop deze film ook weer een 'begin' is: a prairie home companion is Lindsey Lohan's eerste film als serieus actrice. De tienerster lijkt, ook gezien haar komende projecten, af te willen van de dertien-in-een-dozijn jeugdfilms waar ze tot nu toe in te zien was. Een film van Altman is dan hét middel bij uitstek om dit aan te geven. De jonge actrice vocht dan ook voor een rol — haar rol, Lola, stond niet in het originele script en werd door Keillor vernoemd naar het liedje 'Whatever Lola wants, Lola gets'. Het is moeilijk in te denken wat a prairie home companion geworden zou zijn zonder Lohans jonge karakter: haar personage biedt een jonge blik op een oude show. Haar onvermijdelijke deelname aan het laatste liedje van het programma geeft een opening voor continuïteit; net iets voor Altman om zijn laatste film te eindigen met een debuut.

Joost Broeren



top
A PRAIRIE HOME COMPANION

Januari 2007 #284

Productie
Robert Altman
Wren Arthur
Joshua Astrachan
Tony Judge
David Levy
Regie
Robert Altman
Scenario
Garrison Keillor
Ken LaZebnik
Camera
Edward Lachman
Montage
Jacob Craycroft
Art direction
Dina Goldman
Met
Garrison Keillor
Meryl Streep
Lily Tomlin
Lindsay Lohan
Kevin Kline
Woody Harrelson
John C. Reilly
Virginia Madsen
Tommy Lee Jones

Kleur, 105 minuten

Distributie
A-Film
Te zien
vanaf 8 februari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Paddington 2
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
Passengers (Morten Tyldum)
PASSENGERS (Rodrigo García)
DE PASSIEVRUCHT
Passion (Brian De Palma)
PASSION (György Fehér)
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
Petit Paysan (Hubert Charuel over)
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA (Dario Argento)
THE PHANTOM OF THE OPERA (Joel Schumacher)
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE (Chen Kaige)
The Promise (Terry George)
The Promised Land
Promised Land (Gus Van Sant)
PROMISED LAND (Jason Xenopoulos)
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION (John Hillcoat)
THE PROPOSITION (Lesli Linka Glatter)
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (Alfred Hitchcock)
PSYCHO (Gus Van Sant)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE