Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Altijd onderweg

PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS

Nederland, 2005 | Ben van Lieshout
Ben van Lieshout (1951) portretteert in Petersburg, places and paintings de Russische schilderes Tatjana Jassievich. De vrouw heeft heimwee naar het Sovjetverleden. Van Lieshout begrijpt haar. "Het is nogal confronterend om te zeggen dat het communisme voor niets is geweest."

Je hoeft geen kenner te zijn om te zien dat Petersburg, places and paintings een film van Ben van Lieshout is. "Ik maak sterk visuele films. Ik hou er niet van om met taal een verhaal te vertellen. Films moeten zichzelf meedelen. Stilistisch kom ik altijd uit bij dezelfde beeldtaal. Ik hou van lange shots. Van tevoren denk ik lang na over wat ik wil laten zien. Voor Winkelhart (een documentaire over winkelcentrum Hoog Catharijne, JvdB) struinde ik nachten door het winkelcentrum, omdat ik eerst moest weten wat ik precies in beeld wilde brengen. Zelfs de camerastandpunten legde ik van tevoren vast."

Uw stijl lijkt sterk beïnvloed door filmmakers als Béla Tarr. "Ik voel me beter thuis bij de Oost-Europese dan de Amerikaanse cinema. Wat moet ik met films waarin elke drie seconden een nieuw shot langskomt? Dat gaat mij te snel. Ik zie dan niets. Oost-Europese filmmakers durven langer te kijken dan voor het verhaal strikt noodzakelijk is. Het geeft een andere beleving, die ik ook wil bereiken. Oost-Europese films hebben ook niet het soort spitse dialogen dat je altijd in Amerikaanse films vindt. Ik heb een hekel aan die slimheid. In Theo van Goghs 'Medea' zit het ook. Katja Schuurman en die blonde jongen zeggen van die gevatte dingen die mensen in werkelijkheid nooit zeggen."

U noemt Petersburg, places and paintings een documentaire, maar de film doet aan fictie denken. Schilderes Tatjana Jassievich lijkt een rol te spelen. "Ik heb haar inderdaad een beetje geregisseerd. Nee, het ging niet zover dat ik haar vroeg melancholisch te kijken, maar veel is geconstrueerd. De minimalistische teksten die Tatjana uitspreekt, heeft ze in wisselwerking met mij geschreven. We hebben de teksten uitgeprobeerd in een studio. Dingen die ik niet vond kloppen, schrapte ik. Het ritme en de dosering moesten goed zijn. Ik ben niet van de 'direct cinema'. Ik ben er soms door gefascineerd, maar kan het niet zelf maken. Ik bereid me altijd intensief voor, omdat ik greep wil krijgen op de werkelijkheid. Pas als de film helemaal in mijn hoofd zit, ga ik draaien."

Is Petersburg, places and paintings nu een documentaire of een fictiefilm? Klopt het eenzame beeld dat u schetst van Tatjana met de werkelijkheid? "Ik toon nadrukkelijk één aspect van Tatjana. Dat ze een vriend en een kind heeft, laat ik niet zien. Ook zie je haar vriendennetwerk niet en hoor je haar geen vrolijke verhalen vertellen. Ik laat dat allemaal niet zien, omdat ik het voor deze film niet interessant vind. Ik wil de essentie van haar doen en laten pakken."

Wat is die essentie? "Ik vind het fascinerend dat Russen die zijn opgegroeid in de communistische periode, heimwee hebben naar die tijd. Tatjana weet dat er verschrikkelijke dingen gebeurden, maar kijkt met bewondering terug op bepaalde aspecten. Ik begrijp haar ambivalentie. Ze is opgegroeid met een wereldbeeld waarvan ze geen afstand wil doen. Begrijpelijk, want als ze dat doet, moet ze erkennen dat haar halve leven niets voorstelde. Er komt nog iets bij: veel Russen zijn teleurgesteld in het kapitalisme. Veel mensen zijn als oud vuil aan de kant gezet. Ook zagen veel Russen onder Jeltsin hun spaarcenten in rook opgaan. Het versterkt de heimwee naar vroeger. Tatjana wil het idee niet aanvaarden dat de Sovjet-Unie niks voorstelde. Ze legt dat gevoel vast in schilderijen, zonder dat het opdringerig of pamflettistisch wordt."

Ik vind het een vorm van gemakzuchtige nostalgie. "Dat is niet de bedoeling. Het gaat om een menselijk fenomeen. Nancy Adler, die veel onderzoek heeft gedaan naar de Stalinperiode, schrijft dat zelfs gevangenen in de Goelag huilden toen Stalin overleed. Zelfs zij zagen in Stalin nog steeds een vaderfiguur."

Dat is interessant, maar daar gaat uw film niet over. "Ik heb geen film over de Sovjet-Unie gemaakt, maar over het heden. Het gaat mij om een gevoel van onthechtheid. Tatjana reist voortdurend tussen Amsterdam, Berlijn en St. Petersburg. Ze is altijd onderweg."

Daarmee is ze een echt Van Lieshout-personage, want uw personages vinden nooit hun draai in hun omgeving. "Ik weet niet of ik het bewust zoek, maar het draait er wel vaak op uit. Russen hebben het gevoel van ontheemding helemaal sterk. Ze richten hun huizen niet gezellig in, maar wekken de indruk ieder moment op te kunnen breken. Het fascineert mij."

Het verbaast me, want uw huis maakt een zeer geordende indruk. Alles staat keurig op zijn plek. "Ja, dat is een paradox."

Kunt u hem oplossen? "Ik denk dat ik de veelvormigheid en de chaos bedwing door er een kader omheen te zetten."

Jos van der Burg



top
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS

Mei 2005 #266

Productie, regie en scenario
Ben van Lieshout
Camera
Stef Tijdink
Ben van Lieshout
Montage
Jan Ketelaars
Muziek
Michel Banabila
Eric Vloeimans
Aleksei Khvostenko
Met
Tatjana Jassievich

Kleur, 68 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
vanaf 12 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
PASSENGERS
Passengers
DE PASSIEVRUCHT
Passion
PASSION
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA
THE PHANTOM OF THE OPERA
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE
PROMISED LAND
Promised Land
The Promised Land
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION
THE PROPOSITION
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (HITCHCOCK)
PSYCHO (VAN SANT)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE