Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Man als microfoon

THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT

Engeland, | Peter Lydon
Peter Sellers, de kameleon die verdween in zijn personages, is een van de grootste komische acteurs uit de filmgeschiedenis. Het getormenteerde en onuitstaanbare genie wordt geëerd in de wervelende biopic The life and death of Peter Sellers. Maar lukt het acteur Geoffrey Rush door te dringen tot de kern van man zonder identiteit?

In 1962 geeft Peter Sellers, een ster in Engeland die op het punt staat wereldwijd door te breken, een beroemd geworden interview met Playboy. Een jaar later zou hij maar liefst vier films maken, waarvan er twee roestvrijstalen klassiekers zouden worden: Dr. Strangelove en The Pink Panther. Workaholic Sellers heeft dan al een kleine tien jaar in manisch tempo een aantal zeer succesvolle, volbloed Britse komedies gedaan, nu bijna vergeten films als The mouse that roared en I'm all right Jack (beide uit 1959).
De verslaggever van het mannenblad treft in een kleedkamer van de Londense Shepperton filmstudio's een verlegen man in onopvallend grijs pak die moeilijk uit zijn woorden komt. Achter een dikke, zwartomrande bril schuilt een schuchter kijkend gezicht. Het gesprek dat volgt is hartverscheurend om na te lezen. Het komische genie blijkt een doodongelukkige man, intens onzeker over zichzelf en zijn acteren, even bang voor succes als voor flops. Een man die lijdt aan peilloze depressies, die elke film die af is hartgrondig háát. Eén zin is beroemd geworden: "Ik heb geen persoonlijkheid." Deze uitspraak is talloze malen herhaald, ook door hemzelf, vaak in andere woorden. Zo zei hij tegen Kermit in de Muppetshow: "Mijn identiteit heb ik operatief laten verwijderen".

Maatpak
Dat is het beeld dat van Peter Sellers is ontstaan: een man zonder ik. Een weergaloos karakteracteur die verdronk in zijn rollen; de acteur die zelf zo weinig was dat hij helemaal vereenzelvigd werd met zijn rollen. In het Playboy-interview zegt hij: "Ik ben iemand zonder eigen stem. Ik ben een microfoon. Ik heb geen eigen geluid, ik neem het over van mijn omgeving."
Letterlijk. Het hoge, geknepen accent van Dr. Strangelove (in Hitler-Duitsland bekend als Herr Merkwurdichliebe) nam Sellers over van een op de set aanwezige fotograaf. Dit is hoe Sellers acteerde, en dit vormt de kern van zijn genie. Het zijn de accenten die het meest bijblijven: het Franse Engels van Inspector Clouseau, het Indiase Brits van figurant Hrundi V. Bakshi in The party (1968). Sellers spraak, zijn accent en toonhoogte, waren niet de slagroom op zijn acteren maar het basisingrediënt.
Peter Sellers acteerde van buiten naar binnen. Zijn methode was het tegenovergestelde van de 'method', waarbij de acteur begint bij zichzelf, zijn eigen pijn en emoties. Sellers mat zich het uiterlijk van zijn karakters aan als een maatpak dat vanzelf inhoud genereerde. Hij begon met de stem, en ontdekte vervolgens de rest van het personage. (niet voor niets maakte hij eerst naam op de radio). Daarna volgde het uiterlijk, dat hij zelf eerst schetste, en dan: het loopje. De fiere pose van Clouseau nam hij bijvoorbeeld over van een afbeelding op een luciferdoosje van een 19e-eeuwse Kanaalzwemmer. En dan, opeens, kwam de creatie tot leven. Stanley Kubrick, die twee films met Sellers maakte (naast Dr. Strangelove ook Lolita), zei dat het magisch was om te zien hoe Sellers zijn rol werd. En, vervolgens, zélf verdween.
Twee nieuwe films proberen te ontdekken wie de man achter de rollen was. De speelfilm The life and death of Peter Sellers, met een virtuoze Geoffrey Rush in de hoofdrollen, en de documentaire The Peter Sellers story... as he filmed it, samengesteld uit de privé-filmpjes van Sellers. The life and death of Peter Sellers begint in het Engeland van de jaren vijftig. Sellers, kind van rondreizende vaudeville artiesten, heeft de oorlog als officiële entertainer van de RAF doorgebracht. Nu is hij een ster in het BBC-radioprogramma 'The Goon Show' (1949-1956), een mateloos populaire verzameling anarchistische sketches waar hij al zijn improvisatietalent en stembandgymnastiek kwijt kan. Dit is de gouden eeuw van de radio, zo vlak voor de opkomst van televisie. Maar Sellers wil méér, zoals hij zijn hele leven meer wilde, aangestoken door een licht ontvlambare mix van weergaloos talent, onverzadigbare ambitie en grote twijfel. Hij wil filmster worden.
Wat volgt is een achtbaan van hoogte- en dieptepunten. De niet al te knappe Sellers wint in vermomming een auditie en speelt al snel bijrollen in Britse succesfilms als The ladykillers (1955), I'm alright Jack (1959) en The millionairess (1960). Dan wordt hij als een geile tiener verliefd wordt op tegenspeelster Sophia Loren. Doodleuk vertelt Sellers vrouw en kinderen dat hij meer van de Italiaanse 'bombshell' houdt dan van hen. De scheiding en depressie die volgen zijn het eerste, maar zeker niet laatste dal waar hij doorheen gaat.

Tuinman
Nieuwe hoogtes bereikt hij met de wereldwijde waardering voor de buikpijngrappige bijrol als Inspector Clouseau in The Pink Panther (die hoofdrolspeler David Niven volledig van het scherm blaast) en, ook in 1964, de drie glorieuze bijrollen in Dr. Strangelove. Een paar weken na zijn droomhuwelijk met Zweedse schone Britt Ekland (een stralende, sexy rol van Charlize Theron) krijgt Sellers zijn eerste hartaanval. In 1980, twee vrouwen en een handvol Pink Panthers later, overlijdt Sellers. Zijn grote wens is dan in vervulling gegaan: de hoofdrol in Being there (1979) als tuinman Chance, de man zonder eigenschappen waarmee Sellers zich compleet identificeerde. De film eindigt met de ijskoude woorden dat hij zijn kinderen een erfenis van $2000 zou nalaten.
Life and death is geregisseerd door Stephen Hopkins, maker van de mislukkelingen Under suspicion en Lost in space maar vooral bekend van de televisieserie '24'. Helaas heeft Hopkins het voortrazende tempo en de rusteloze camera uit die terroristenthriller meegenomen. Hij lijkt vooral geïnteresseerd in de pieken en dalen, niet in het echte leven dat daar tussenin zit. Debuterend scenaristen Christopher Markus en Stephen McFeely voegden aan hun overvolle verhaal ook nog eens een extra laag toe. In sleutelscènes speelt Sellers de hoofdrolspelers uit zijn leven na, die recht in de camera commentaar geven op Sellers zelf. Met als bedoeling te laten zien hoe de acteur dacht dat andere mensen hém zouden zien. Mooi bedacht, maar het voegt een irritante extra laag van karakteriseringen toe aan het toch al zo volle Sellers-universum. Tussen al dit voortrazende geweld houdt Geoffrey Rush zich bewonderenswaardig goed staande. Met behulp van 38 pruiken en tientallen perfect getroffen accenten zet hij een hele galerij aan Peter Sellers-karakters neer. Van dikkige jongen in de jaren vijftig tot een suave playboy in de swinging sixties. Vooral de nagespeelde scènes uit al die klassiekers zijn ijzersterk. Een van de mooiste momenten is als Sellers het accent van Clouseau aan het proeven is in het vliegtuig op weg naar de set. Rush maakt hem afwisselend geestig, charmant, depressief, kinderachtig, drammerig en harteloos.

Ontbijt op bed
Sellers filmde thuis aan één stuk door op zijn 16mm-camera, alsof hij evenveel grip op zijn privé-leven wilde krijgen als op zijn filmkarakters. De vele opnames die hij tussen 1948 en 1977 maakte zijn bewerkt tot de documentaire The Peter Sellers story... as he filmed it. Eenvoudige beelden van zijn vrouwen (hij trouwde vier keer) en kinderen in de tuin, vrienden in een bootje, en bezoekjes van collega-beroemdheden als Kubrick en Loren. Vaak zijn de scènes geënsceneerd: Peter die zijn moeder Peg interviewt, of capriolen met een heftruck uithaalt. In deze zwijgende beelden lijkt Sellers meer dan ooit op een slapstickkomiek uit de tijd van de stomme film.
Het zijn echter de herinneringen die in gezichtsloze voice-overs worden verteld, die de meeste indruk maken. Meer nog dan uit de speelfilm stijgt uit de documentaire het beeld op van Sellers als klein, verwend kind. Een collega vertelt hoe de komiek altijd in de weer was met een bandrecorder, en iedere keer weer dubbelsloeg van het lachen als hij de opnames versneld afspeelde. Een andere collega herinnert zich hoe Sellers elk ochtend net zo vaak zijn moeder riep tot ze hem ontbijt op bed bracht. Sinds de dood van zijn oudere broertje was Peter enig kind, dat nooit nee te horen kreeg. Zo verwachtte hij dat iedereen met hem om ging.
Peter Sellers blijft een mysterie, grotendeels verborgen achter de vermommingen van zijn briljante creaties. Beide films laten flarden zien van zijn persoonlijkheid, die hij dus wel degelijk had. Een charmante man met narcistische trekken, constant hongerend naar bewondering, doodonzeker over zijn uiterlijk en zijn kunnen als acteur. Een man geplet onder de boezem van een ziekelijke moederliefde. Een man die in zijn ontwikkeling is blijven steken op het niveau van een klein kind. Een onuitstaanbare, onhandelbare, onvoorspelbare en ongegeneerde egoïst, zo vol van zijn eigen onzekerheden dat hij niet in staat is iets voor anderen te voelen. In Life and death zien we geen compleet mens. Want ook de formidabele prestatie van Geoffrey Rush blijft er één van de buitenkant. Net als Sellers' personages altijd karakters bleven, en nooit realistische mensen werden. Een passender eerbetoon is daarom niet denkbaar.

Rik Herder

Het interview met Playboy: playboy.com/arts-entertainment/features/petersellers/index.html



top
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT

Januari 2005 #262

Productie
Anthony Wall
Regie
Peter Lydon

Te zien
in het Filmmuseum n.a.v. de release van The life and death of Peter Sellers

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
PASSENGERS
Passengers
DE PASSIEVRUCHT
Passion
PASSION
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA
THE PHANTOM OF THE OPERA
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE
PROMISED LAND
Promised Land
The Promised Land
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION
THE PROPOSITION
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (HITCHCOCK)
PSYCHO (VAN SANT)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE