The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Paul Cohen: Een romantisch gevoel van eenheid

PART TIME GOD

Nederland, 1992 | Paul Cohen
"Ik denk dat je door je eigen vrije wil je leven kan sturen in de oceaan van het toeval." Part Time God van Paul Cohen is een film over de schijnbare tegenstelling tussen vrije wil en toeval en tevens een aangrijpend portret van een aantal individuen. Een documentaire over de samenhang in een ogenschijnlijk willekeurige wereld en een verzameling filosofische bespiegelingen in de vorm van een soort interactief computerprogramma. Of zoals de maker het zegt: "Een film over het gevoel dat je hebt als je op een heldere nacht naar de hemel kijkt."

Part Time God ging onder veel belangstelling in première tijdens het laatste International Documentary Filmfestival Amsterdam. Het is de eerste lange documentaire van Paul Cohen (1957). Eerder maakte hij korte films over onder andere de bevolking van Groenland, de Zoetrope Studios van Francis Ford Coppola en de Nederlandse componist Klaas de Vries. Hij studeerde in 1982 af aan de Filmacademie met de documentaire The hamburger theory, een 'visie op de westerse cultuur, door middel van een choreografie voor een camera en negen tv-monitoren'.
Part Time God kent op het eerste gezicht een veelheid aan thema's en onderwerpen, ogenschijnlijk willekeurig wordt van het ene naar het andere verhaal gesneden. Van een vrouw met borstkanker leidt de maker ons naar een eendenfokker in Suriname, van de bioloog Richard Dawkins die beweert dat ons hele leven gedetermineerd is gaan we naar een jongen die vertelt over zijn liefdesverdriet. Hoe kwam Cohen op het idee deze uiteenlopende zaken in één film te behandelen? "Het eerste idee voor de film, het was meer een impuls, een soort gevoel, had ik toen ik een man in de Apollolaan zag lopen. Die man liep op een bepaalde grappige manier, hij maakte me nieuwsgierig. Wat zijn mensen toch raar, dacht ik. Nu ging het natuurlijk niet om die man, maar om een groter gevoel: in welke verhouding staat deze man tot de rest van het universum. Hoe moet je de wereld beschouwen? De laatste paar eeuwen is de westerse wetenschap reductionistisch geweest. Alles wordt ontleed in kleine elementen. Aan de hand daarvan probeer je een begrip van de wereld te krijgen. Aan de andere kant heb je het holisme. Daar wordt het geheel beschouwd als bepalend. Voor mij zijn het twee kanten van dezelfde medaille. Net zoals er in het leven complementaire zienswijzen zijn. Voor mij sluit het een het ander niet uit. De synthese tussen die twee gedachten kan erg vruchtbaar zijn. Toen ik een boek over quantummechanica had gelezen zag ik in dat er een grens is aan de materie. Ik ging me afvragen: wat is die grens en wat is dan het geestelijke. Dat zijn vragen die de meesten van ons zichzelf vroeg of laat wel eens stellen. Laat ik eens proberen daar een film over te maken. Laat ik eens proberen een aantal gedachten te koppelen aan poëzie in film. Je zou daar nooit een zinnig boek over kunnen schrijven, maar film is daarvoor heel geschikt. Met beelden kan je op iemands gevoel inwerken en die gedachten aanjagen zonder dat je ze hoeft te bewijzen. Het was vanaf het begin duidelijk dat het geen wetenschappelijke film moest worden. Het is een film — en dat klinkt misschien wat hoogdravend — over gevoelens en de wereld."

"Hoe kan ik zoiets het beste laten zien, het gevoel van eenheid in de wereld? De werktitel van de film was Alles, een soort neiging om alles te willen filmen: een miertje, een auto, een mens, een vliegtuig, een wolk en een boom. Alles hoort bij elkaar. Het is heel romantisch eigenlijk, dat gevoel van eenheid kan je soms hebben als je naar een mooie boom kijkt en denkt: deze boom staat niet alleen. Normaal is een boom gewoon een boom. Maar soms krijg je het gevoel van: Jezus, wat is dit toch iets groots. Een heel puur gevoel is dat. En dat gevoel wilde ik over brengen via de levens van een aantal personen."

Tegenpolen
De twee belangrijkste personen in de film zijn Jersey, een New Yorkse kunstenares die aan borstkanker lijdt en Pepijn, een Nederlandse jongen die na een mislukte liefde zijn verdriet in Frankrijk probeert te verwerken. "Het leuke van deze twee mensen is dat ze totaal verschillend reageren op shockerende ervaringen in het leven. Pepijn heb ik op een moment van stilstand gefilmd. Op een moment van mentale verlamming, hij weet echt niet wat hij moet doen. Toen ik hem filmde zei hij zo weinig voor de camera dat ik dacht: dit is verschrikkelijk, hier heb ik niets aan. Al die stiltes, alhoewel een stilte in film heel mooi kan werken. Maar als er vervolgens nog niks komt... Later begreep ik pas dat het materiaal heel sterk was. Omdat hij niks zegt, zegt hij een hele hoop. Juist zijn zwijgen drukt ontzettend veel uit. Bij Jersey is het precies andersom. Zij kan goed onder woorden brengen waar ze staat in het leven. Waar ze voor vecht en wat haar doel is. Die twee zijn van karakter totaal verschillend. Het zijn twee mooie tegenpolen. Toen we die twee hadden hebben nog wel even gezocht naar een derde persoon met een dergelijk conflict, maar dat was eigenlijk niet meer zo nodig. De andere personen hoefden niet zo conflictueus zijn. Daar kan het meer onder de oppervlakte liggen of daar kan meer een rust van uit gaan. Net zoals je in een schilderij hele primaire kleuren kunt gebruiken naast wat zachtere, rustiger kleuren."

Een van de meest schokkende scènes is die waar Jersey geopereerd wordt. En detail wordt gefilmd hoe haar borst wordt geamputeerd. "Het is een hele zware scène en ik schat dat vijftig procent van de mensen die scène niet kunnen aanzien. Het gekke is dat je tegenwoordig op televisie bij Ria Bremer een zelfde soort snijwerk in lichaamsdelen te zien krijgt, maar meestal is de persoon bij wie dat gebeurt ietsje anoniemer. Ik denk dat de reden dat het voor veel mensen zo aangrijpend is dat je die hoofdpersoon hebt leren kennen. Je weet wiens borst dat is. Doordat je je identificeert is het veel schokkender. De belangrijkste motivatie om het er wel in te zetten was haar geestelijke kracht om die ziekte te overwinnen versus de materie, het lichaam. Een lichaamsdeel wordt geamputeerd, dat geeft voor mij een soort tegenstelling tussen lichaam en geest. Daarom heb ik ook de gesprekken van voor en na de operatie door de operatie heen gemonteerd. Dat was de enige mogelijkheid, anders was het echt banaal geweest. Ik wil de mensen ook confronteren met het shockeffect. Het is niet niks als je borst eraf gehaald wordt. Ik vind zoals het in de film zit hard, zwaar en onherroepelijk. Maar het is niet wreed."

Interactief
Cohen heeft een opvallende en originele vorm gevonden om deze verschillende levensgeschiedenissen te vertellen. Fragmenten van de verschillende verhalen verschijnen in aparte vakjes naast en onder elkaar in beeld. Een anonieme hand kiest één van de vakjes en vervolgens worden we meegenomen naar het volgende verhaalfragment. Dezelfde hand kan ook een bepaald stuk terug of vooruit spoelen, in- en uitzoomen. Zo nu en dan verschijnen onder in beeld een rij hoofden. Wanneer de hand een van die hoofden aanraakt begint het te praten totdat de hand van de 'part time God' er weer genoeg van heeft en het pratende hoofd met een tikje tot zwijgen wordt gebracht. Het houdt het midden tussen televisie, een videorecorder en een computerprogramma.
"Het concept was om een raamwerk te maken in de vorm van een zogenaamd interactief systeem. Dat wil zeggen dat je het systeem waar je naar kijkt daadwerkelijk kan besturen en je eigen weg kan bewandelen." Van werkelijke interactiviteit is hier natuurlijk geen sprake, tenslotte is het letterlijk de hand van de maker die de keuzes maakt. "Ja, dat is waar. De hand lijkt het allemaal te besturen waarbij je regelmatig afvraagt welke kant de hand nu weer op zal gaan. Dat heb je als publiek dan maar te accepteren. Als regisseur moet ik er voor zorgen dat waar die hand naar toe gaat interessant genoeg is om naar te kijken. Zo hoop ik het publiek tevreden te stellen."
"Het zijn simultane beelden, je ziet tegelijk verschillende beelden. Het is een soort polyfone film. Daar zijn we steeds meer aan gewend geraakt de laatste tien jaar. Je ziet het steeds vaker op tv. Dat simultane geeft de indruk van een soort verband dat heel anders is dan in conventionele montage. Als je werkt met simultaan multiscreen dan wordt het verband veel ruimtelijker. Omdat je beide beelden tegelijk kan blijven zien werkt het anders in de tijd. De gedachtenassociaties krijgen een andere impuls, je blijft tegelijk naar die beelden kijken waardoor je meer de tijd hebt het verband tussen die beelden te onderzoeken. Dat is het grote verschil."

Een briljante vondst is de rij hoofden die zo nu en dan onder in beeld verschijnt. Deze pratende hoofden leveren als het ware commentaar op wat er in de rest van de film gebeurt. "Het grappige vind ik dat je puur hoofden ziet. Daar staan ze ook voor, het zijn geleerde, filosofisch ontwikkelde mensen. Heel cerebraal. Dus ik laat alleen maar het hoofdje zien. Het zijn metaforen voor het denkend deel van ons mensen. Ik druk daar mee uit dat het denken ook niet alles is want als ze lang genoeg gepraat hebben worden ze weer weggetikt en dan gaan we weer door met het echte leven. Ze geven een soort ironisch commentaar. Ze hebben wat te melden over de oorzakelijke verbanden in het leven. Maar op het grote scherm zie je ondertussen de chaos doorgaan en de pogingen om structuur in de chaos aan te brengen. Net zoals men zijn eigen leven probeert vorm te geven."
"Ik heb weleens het gevoel dat veel mensen verstrikt raken in het denken. Dat is een heel klassiek probleem. Het conflict tussen denken en voelen. Maar soms kom je er met het denken niet uit. We kunnen van alles onderzoeken maar de werkelijke reden waarom iemand dit overkomt en iemand anders niet, daar heeft de wetenschap geen antwoord op. Met het weten alleen kom je er niet achter waarom dingen gebeuren. Daarvoor is de wereld gewoon te ingewikkeld."

Jeroen van Bergeijk



top
PART TIME GOD

Januari 1993 #130

Produktie
DNU Film/Rolf Orthel
Regie, scenario en camera
Paul Cohen
Geluid
Hugo Helmond
Montage
Sytse Kramer
Muziek
Henny Vrienten
Computeranimatie
Teun van Tubergen
Met
Jersey Matuschka
Pepijn van Loon
Dennis en Maicky Tauwnaar
Richard Dawkins e.a.

Kleur, 80 minuten

Distributie
The Movies Filmdistributie
Te zien
vanaf 21 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Paddington 2
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
Passengers (Morten Tyldum)
PASSENGERS (Rodrigo García)
DE PASSIEVRUCHT
Passion (Brian De Palma)
PASSION (György Fehér)
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
Petit Paysan (Hubert Charuel over)
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA (Dario Argento)
THE PHANTOM OF THE OPERA (Joel Schumacher)
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE (Chen Kaige)
The Promise (Terry George)
The Promised Land
Promised Land (Gus Van Sant)
PROMISED LAND (Jason Xenopoulos)
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION (John Hillcoat)
THE PROPOSITION (Lesli Linka Glatter)
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (Alfred Hitchcock)
PSYCHO (Gus Van Sant)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE