Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Karim Traïdia: Je moet het landschap betrappen

De Poolse bruid

Nederland, 1998 | Karim Traïdia
Je zou kunnen zeggen dat De Poolse bruid, winnaar van de Citroën Publieksprijs op het Filmfestival Rotterdam, een poldergevoel uitademt. Maar het speelfilmdebuut van Karim Traïdia speelt zich af op het Groningse hoogland, dat niet door het wassende water wordt bedreigd. En de maker groeide niet op in de Hollandse polder, maar in Algerije. "Ik ben er trots op dat ik Nederland met een liefkozing heb kunnen laten zien."

Traïdia komt het Amsterdamse grand café De Kroon binnen. Hij heeft zojuist een radio-interview gegeven over zijn betrokkenheid als mede-organisator van een demonstratie tegen het geweld in Algerije. De maker van de Rotterdamse publieksfavoriet wil graag minder als Algerije-expert in het spotlicht staan, legt hij uit als we in een rustig hoekje van de enorme balzaal gaan zitten. "Ik ben in drieën gedeeld: Algerijn, Fransman en Nederlander. Maar als Algerijn heb ik het emotioneel toch moeilijk. Dus het wordt tijd dat ik mijn Nederlandse kant ook op laat treden."
De Poolse bruid is een van de meest Nederlandse films die ooit zijn gemaakt. Zwijgende liefde en weidse platheid kenmerken de film. Een Groningse boer en een Poolse vluchtelinge vinden elkaar in liefde voor het land, want daar mag je wel over praten. Toch is het geen kurkdroog realisme waar Traïdia voor koos. Rozig ochtendlicht betovert het vers omgeploegde Groningse hoogland. Wolkenpartijen flirten met oude bomen. Traïdia, al achttien jaar in Nederland, toont ons zijn Nederlandse kant.
Is het niet moeilijk om een deel van jezelf weg te stoppen? "Mijn hart, mijn bloed en mijn wortels zijn Algerijns. Het is moeilijk om uit die 'Algerijniteit' te komen. Ik probeer het wel, maar het is niet makkelijk. Als het niet goed gaat met Algerije dan voel ik me niet lekker. Ik kan wel terug, maar het zou niet verstandig zijn. Voor veel migranten geldt dat ze niet teruggaan zolang het nog kan, maar als het niet meer kan, gaan ze erg terug verlangen naar dat land. Ik zou niet voorgoed terugwillen, maar ik wel graag mijn familie en vrienden terugzien."

De Liefde
Traïdia mag dan wel moe zijn van de spreekbuis-rol, als persoon en als filmmaker is hij ontegenzeggelijk verbonden met de cultuur en de tijd waarin hij is opgegroeid. Het was een tijd waarin de Fransen het land verlieten en de Algerijnen droomden van een louterende onafhankelijkheid. Die droom strandde uiteindelijk in een dictatuur die al langer doorwerkt op de man in de straat, dan wij uit de recente verslaggeving kunnen zien. Al pratend over de in ballingschap levende raï-zanger Cheb Mami, komt Traïdia op de essentie van zijn regisseurschap. "Raï-muziek is niet politiek, maar beschrijft de dromen van het volk. Dat zijn geen ingewikkelde dromen, hoor. Ze willen zichzelf kunnen zijn. Eén zanger zingt bijvoorbeeld 'j'en ai marre' — 'ik ben het zat', dat zouden de meeste mensen wel willen schreeuwen over de maatschappij, over de mentaliteit, man-vrouw verhoudingen, maar ook over de huidige situatie. Ze willen rechtvaardigheid. De raï is een schreeuw uit het volk. Soms lijkt het alsof je niet eens over liefde mag praten. Iemand heeft wel eens tegen me gezegd: 'Wij mochten de liefde niet aan onze kinderen leren, dus is er haat in hun hart gegroeid. Ik denk dat dat wel klopt. Nog voor de opkomst van de FIS en de fundamentalisten had de regeringspartij controle over de media. Het was heel moeilijk om over De Liefde — met hoofdletters — te praten."
Plotseling komen er vreemde kirrende geluidjes uit de zo schijnbare rustige hoek waar we zitten. Schuin achter ons is een Hindoestaans stelletje op een donkerrode sofa gaan zitten, half verborgen door een grote palm. Schaamteloos onderuit gezakt zitten ze elkaar op te vreten, wellicht aangespoord door het openbare karakter van hun voorspel. Het schouwspel kan niet meer contrasteren met de verhouding tussen Groninger Henk en de Poolse Anna, die voor haar pooier is gevlucht. In tegenstelling tot de mannen die haar met valse beloften naar Nederland hebben gelokt, wil Henk niets van haar. Het duurt even voordat ze dat kan geloven. Intussen geneest ze van haar blauwe plekken en slaapgebrek. Wanneer de rollen duidelijk zijn verdeeld — Anna helpt op de boerderij in ruil voor een salaris, kost en inwoning — is het tijd voor de cultuurbotsingen. Met grote ogen aanschouwt ze de manier waarop Henk met één arm om zijn bord heen over zijn bord hangt gebogen. Tafelen is voor hem een onbekend concept. Hun relatie komt in een stroomversnelling wanneer de vrijgezel over de eerste schok heen is, en zijn leven met een vrouw moet gaan delen. Je krijgt niets voor niets in het leven. De vrouw die voor warmte zorgt in het huis is dezelfde vrouw die irritant luidruchtig haar strijkijzer hanteert.
Nog meer dan een poldergevoel was het de liefdesrelatie die Traïdia aantrok in het scenario van Kees van der Hulst. "Ik heb het landschap en de verhouding tussen Anna en Henk door de ogen van een kind bekeken. Het kind dat ik ooit was. De blik van een kind heeft een zekere neutraliteit. Als je met nieuwsgierigheid kijkt, dan onthul je veel dingen. Ik zag een geheim tussen hen dat ik herken van mijn ouders. Mijn ouders waren altijd in elkaars buurt, maar ik heb ze niet vaak met elkaar zien praten. Ik heb ze ook nog nooit horen vrijen, terwijl we toch met z'n zevenen in één kamer sliepen. Maar ze hielden wel van elkaar. Er bestond iets tussen hen, en daar was ik als kind altijd naar op zoek. Misschien heb ik dat in deze film gevonden. Ik ben er trots op dat ik Nederland met een liefkozing heb kunnen laten zien."

Ongebruikelijke clausule
De Poolse bruid is een van de vier films uit het Route 2000-project, waarin veelbelovende regisseurs de kans kregen om een low budget-speelfilm te maken. In samenwerking met het Nederlandse Fonds voor de Film en de VPRO selecteerde producent Motel Films het scenario van Kees van der Hulst en vroeg aan Traïdia of hij het wilde verfilmen. Tegelijkertijd kwam producent IJswater Films aan boord. In de aftiteling van de film rolt de volgende tekst voorbij: "De auteur van het scenario van De Poolse bruid distantieert zich van de bewerking van het scenario door de regisseur."
Gebrek aan tijd en duidelijke afspraken hebben tot deze ongebruikelijke clausule geleid, aldus Traïdia. "Ik vond zijn versie van het scenario te lang. Ik had maar twintig draaidagen en besloot minder dialogen te gebruiken. De nadruk kwam meer op het middenstuk te liggen, op de verhouding tussen Anna en Henk. Ik heb een tijdje met Kees aan een nieuwe versie gewerkt, maar ik vroeg me af wanneer het moment zou komen dat ik mijn eigen weg in kon slaan. Ik had Kees gevraagd een aantal veranderingen te maken, nadat we samen alles door hadden genomen. Hij is toen niet met een nieuwe versie gekomen."
"Intussen was ik bang dat we voor niets hadden gewerkt, want ik had nog maar vijftien dagen voor de hele preproduktie. Toen heb ik zelf een aantal dingen uit het scenario gehaald — geen grote ingrepen, want ik ben uiteindelijk voor negentig procent bij het oorspronkelijke scenario gebleven. Misschien was Kees niet blij met de manier waarop ik het heb gedaan, maar hij wist dat ik het ging veranderen. Toen heb ik hem letterlijk gevraagd of hij de produktie stop wilde zetten, als hij het echt niet eens met mijn versie was. Dat wilde hij niet en ik heb er ook nooit meer over gepraat. Plotseling wilde hij met die disclaimer in de aftiteling. Dat vind ik wel vreemd, maar het is zijn recht. Het is okay; het was het een goede les voor ons allebei. De volgende keer dat ik met een scenarioschrijver werk, zal ik veel duidelijkere afspraken maken."

Wow!
De Poolse bruid toont het Groningse land met een poëtische blik, alsof de camera het landschap met tedere penseelstreken heeft geschilderd. Dit is het punt waar ieder scenario ophoudt en de regie begint. "Je kunt veel schrijven over een landschap, maar het laat niet op commando zijn gezicht zijn. Je moet het landschap juist betrappen. Het camerawerk is vooral te danken aan Jacques Laureys, die op een gegeven moment met mijn ogen is gaan kijken. Ik reed vaak 's ochtends met hem van onze bungalows naar de set. Soms gebeurde het dat we iets zagen dat direct opgenomen moest worden. Met zijn allen waren we alert op dat landschap. Dat is ook de kracht van de film."
Traïdia denkt met genoegen terug aan zijn succes in Rotterdam. "Er kwamen veel mensen op me af die zeiden dat ze de film prachtig vonden en dat was niet na de premièrevoorstelling waar toch vooral vrienden en bekenden aanwezig zijn. Tijdens die voorstellingen had ik voor mijn gevoel de Publieksprijs al gewonnen, zo positief reageerde het publiek. Toen ik hoorde dat ik de prijs kreeg, vond ik het wel terecht. Ik heb die andere films niet gezien, maar ik voelde me alsof ik alleen op de aarde bestond. Wow! Daar zat ik jarenlang op te wachten. Ik vind het prettig dat mensen genieten van iets waaraan je acht maanden hebt gewerkt met een ploeg van zestig mensen. Zonder Motel Films, IJswater Films en de VPRO had ik de film niet gemaakt. Het is prettig om met jonge producenten te werken, omdat ze je respecteren. Ze weten dat je geen uitslover bent, maar dat je serieus met je vak bezig bent. Met dat vertrouwen heb je al voor twintig procent de basis gelegd voor de goede afloop van een film. We moeten geen gewoonte van low budget-films maken, maar nu kunnen we wel laten zien wat we kunnen. Nu verdienen we een kans om grotere dingen te doen."

Thessa Mooij



top
De Poolse bruid

Maart 1998 #187

Produktie
Marc Bary
Ilana Netiv (IJswater Films)
Jeroen Beker
Frans van Gestel (Motel Films)
Regie
Karim Traïdia
Scenario
Kees van der Hulst (bewerking: Karim Traïdia)
Camera
Jacques Laureys
Geluid
Eddy de Cloe
Montage
Chris Teerink
Muziek
Fons Merkies
Met
Jaap Spijkers
Monic Hendrickx
Rudi Falkenhage
Roef Ragas
Hakim Traïdia

Kleur, 90 minuten

Distributie
RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 26 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.O. Box
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
De Parade
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
Paris Can Wait
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
Passage — A Boat Movie
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
PASSENGERS
Passengers
DE PASSIEVRUCHT
Passion
PASSION
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
Patti Cake$
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Person to Person
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA
THE PHANTOM OF THE OPERA
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates of the Caribbean: Salazar's Revenge
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
Pop Aye
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
Power Rangers
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE
The Promise
PROMISED LAND
Promised Land
The Promised Land
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION
THE PROPOSITION
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (HITCHCOCK)
PSYCHO (VAN SANT)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE