Jackie
Sieranevada
Moonlight
Personal Shopper
Paterson
'Ik heb mijn duivel aan de ziel verkocht!'

Poesía sin fin

Chili/Japan/Frankrijk/Groot-Brittannië, 2016 | Alejandro Jodorowsky
De strijd, creativiteit, moed en vrijheid die Alejandro Jodorowsky's autobiografische La danza de la realidad en Poesía sin fin laten zien, raken je diep, schrijft Patricia Pisters.

Door Patricia Pisters

"Deze huivering, deze verbijstering, dit dwalen naar de diepte van ver weg en nooit meer / Ik verloor mijn bergen en hun scherpe geur / Ik verloor mijn oceaan en zijn wolken van zeemeeuwen / Van Tocopilla naar Santiago: tweeduizend kilometer vol tranen." Poesía sin fin, het tweede deel van Alejandro Jodorowsky's (1929) autobiografische vijfluik, verbeeldt de tijd dat hij volwassen werd in Santiago. Het begin van de film pakt de draad op bij het einde van het eerste deel, La danza de la realidad (2013), wanneer de kleine Alejandro met zijn ouders de kustplaats Tocopilla in het noorden van Chili verlaat. Vanaf een paarse kotter in de mist kijken ze naar de platte, papieren zwart-witfiguren die hen op de steiger vaarwel zeggen. Ook de filmmaker zelf verschijnt op de boot en neemt ons mee door zijn verdere leven.
Wie Jodorowsky's werk kent, weet hoe oorspronkelijk, surrealistisch en gedrenkt in spirituele symbolen het is. In 1970 verwierf hij een cultstatus toen zijn bizarre Mexicaans-Amerikaanse western El Topo werd opgepikt door John Lennon en maandenlang als een uitverkochte midnight movie in New York draaide. Zijn volgende film The Holy Mountain (1973) is een alchemistische zoektocht, een psychedelische trip in celluloid. De documentaire Jodorowsky's Dune (Frank Pavich, 2013) brengt Jodorowsky's creativiteit in al zijn geniale gekte en verrassende wijsheid voor het voetlicht rondom 'de beroemdste film die nooit gemaakt is'. Geen producent in Hollywood die het aandurfde Jodorowsky's visie op Frank Herberts Dune te verfilmen. Het enorm dikke en ongelooflijk fantasierijke pre-productieboek (met werk van H.R. Giger en Moebius) heeft niettemin in veel Hollywoodproducties zijn sporen nagelaten: van Star Wars via Alien tot The Matrix, overal zijn Jodorowsky's vingerafdrukken terug te vinden. Jodorowsky is ook dichter, theatermaker, mimespeler, striptekenaar en sjamaan, gespecialiseerd in tarot en in therapeutische 'psychomagie', waarover hij verschillende boeken schreef.

Fellini
Zowel La danza de la realidad als Poesía sin fin zijn toegankelijker dan zijn vorige films. Niet alleen omdat hier het kleurrijke leven van Jodorowsky zelf centraal staat, maar wellicht ook omdat in deze films de geest van Federico Fellini lijkt rond te waren. Rondborstige vrouwen, clowns en andere uitbundige circusfiguren roepen een herkenbare Felliniëske sfeer op. Maar het is vooral de autobiografische terugblik waarbij heden en verleden naadloos in elkaar overlopen die de twee filmmakers aan elkaar verwant maakt. Fellini zei ooit dat we gelijktijdig kind, adolescent, volwassen en oud zijn. In zijn expliciet autobiografische films als Amarcord, Roma en Intervista liggen heden en verleden, droom en werkelijkheid zo dicht tegen elkaar aan dat het verschil soms wegvalt. In La danza de la realidad en Poesía sin fin verschijnt Jodorowsky in sommige scènes in verschillende leeftijden tegelijkertijd, waardoor er meerdere perspectieven op de gebeurtenissen in zijn leven ontstaan. Wanneer hij in La danza de la realidad als kleine Alejandro (gespeeld door Jeremias Herskovits) wordt gepest door vriendjes en in wanhoop van een rots wil springen, staat plots de oude Jodorowsky (Jodorowsky zelf) achter hem, omarmt hem en zegt tegen zijn jongere ik: "Spring niet, je bent niet alleen. Je bent met mij; alles wat je zult worden ben je al, waar je naar zoekt is al deel van je (...) Leef!"  Ook in Poesía sin fin keert Jodorowsky regelmatig terug om zijn zoekende jongere alter ego's met de wijsheid van een geleefd leven te begeleiden.
Ook Jodorowsky's zonen, Brontis, Christobal en Adan, spelen een rol in beide films, maar niet letterlijk als zonen. Ze zijn personages die in een mengeling van fictie en werkelijkheid als het ware rond Jodorowsky's personage dansen en zo verschillende aspecten van zijn ziel vormgeven. Brontis, in het echte leven ook acteur, speelt Jaime, de brute en liefdeloze vader van Alejandro. Christobal heeft Jodorowsky's sjamanistische praktijken overgenomen en treedt in La danza de la realidad op als 'de Theosoof' die de kleine Alejandro drie metalen hangers geeft, die de drie monotheïstische geloven symboliseren: "Als je ze smelt wordt het één bol, één God." In de volgende scène worden alle drie de hangers in de wc-pot gegooid door Jaime: religie, geloof, spiritualiteit zijn uit den boze in huize Jodorow­sky. Alejandro is in constant gevecht met zijn vader en met zichzelf. In Poesía sin fin ondekt de adolescente Alejandro de poëzie, eveneens al snel verboden door zijn vader die van hem een 'echte man' wil maken. Alejandro wordt nu gespeeld door Adan, Jodorowsky's jongste zoon die muzikant is (en ook de muziek van beide films componeerde).

Amour fou
Alejandro ontvlucht zijn huis en wordt opgenomen door een groep kunstenaars in Santiago. Zij gaan om hem heen staan, langzaam wiegend, en vragen hem om een gedicht: "Niet dit noch dat te zijn / Duizend-en-een keer van huid te veranderen  / Al het overbodige door vlammen te laten verteren / Door de wind te worden meegenomen in een zwerm van bloemblaadjes." Het is Jodorowsky's geloofsbelijdenis als dichter, een nieuwe dimensie in het bestaan opent zich voor hem, dankzij de "dansende bewegingen" van de kunstenaars om hem heen : "Ik heb mijn duivel aan de ziel verkocht!", roept hij in extase. Om te kunnen creëren moeten ook de donkere kanten worden onderzocht en omgezet in een scheppende energie. Alejandro ontdekt ook de verwoestende kracht van seksualiteit, wanneer hij verliefd wordt op de imposante Stella Diaz Varin, een natuurkracht met knalrood haar, zwart omrande ogen en een rij indrukwekkende tatoeages van doodskoppen langs haar ruggenwervel. Gezien Jodorowsky's spirituele symboliek is dit een verwijzing naar de tarotkaart van de dood, die grote veranderingen in gang zet. Stella Diaz verklaart nergens heen te gaan zonder Alejandro "bij de ballen te houden", wat ze ook letterlijk doet; een humoristische metafoor voor deze surrealistische amour fou. Stella Diaz wordt gespeeld door Pamela Flores, dezelfde actrice die ook Sara, Alejandro's moeder, speelt. Sara praat alleen in operataal, zingend. Stella Diaz en Sara vertegenwoordigen belangrijke vrouwelijke personages die ronddansen in het leven van Jodorowsky en hem zijn ziel helpen vormgeven.

Dinero poetico
Poesía sin fin gaat ook over vriendschap. In een prachtige scène zien we hoe Alejandro de dichter Enrique Lihn  (Leandro Taub) opzoekt en hem voorstelt vrienden te worden; in een experiment lopen ze in een rechte lijn door de stad zonder van elkaars zijde te wijken, al moeten ze daarvoor dwars door huizen en over auto's en andere obstakels heen. Maar ook verraad en vergeving zijn belangrijk. De politieke context wordt in een paar symbolen neergezet: een mensenmassa met maskers in plaats van gezichten loopt achter een leider te paard aan. Alejandro gaat letterlijk tegen de stroom in en besluit ten slotte zijn vrienden in Santiago te verlaten en naar Frankrijk te gaan. Het paarse bootje in de mist keert terug om Alejandro als jongeman mee te nemen. Op de kade staat dit keer zijn vader, de vader die hij in werkelijkheid nooit meer heeft gezien, de vader om wie hij geen traan heeft gelaten toen deze overleed. Maar tegen wie hij via de film spreekt in een prachtige slotscène. Jodorowsky, zijn zonen en alle andere personages in de film (en achter de schermen) zijn als beweeglijke planeten die rond zijn ziel dansen. Poesía sin fin is grotendeels mogelijk gemaakt door crowdfunding. Jodorowsky gaf er dinero poetico (briefjes poëtisch geld waar je niets voor kunt kopen) voor terug. Maar zijn grootste gift is de film zelf. De strijd, creativiteit, moed en vrijheid die Jodorowsky's autobiografisch filmgedicht laat zien, strekken eindeloos ver en raken ons diep in onze ziel. Wie meevaart op die eenvoudige paarse kotter zal niet onberoerd achterblijven.


top
Poesía sin fin

Januari 2017 #394

Productie
Xavier Guerrero Yamamoto
Regie en scenario
Alejandro Jodorowsky
Camera
Christopher Doyle
Montage
Maryline Monthieux
Muziek
Adan Jodorowsky
Met
Adan Jodorowsky
Brontis Jodorowsky
Leandro Taub
Alejandro Jodorowsky

Kleur, 128 minuten

Distributie
Periscoop
Te zien
vanaf 5 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


P

P'tit Quinquin (Bruno Dumont over)
P.S.
P.S. I LOVE YOU
HET PAARD VAN SINTERKLAAS
THE PACIFIER
LE PACTE DES LOUPS
Paddington
Page One: Inside the New York Times
THE PAGEMASTER
PAID
Pain & Gain
EL PÁJARO DE LA FELICIDAD
Pak van mijn hart
PALINDROMES
THE PALLBEARER
PALMETTO
PALOOKAVILLE
PAMELA ANDERSON & TOMMY LEE ONGECENSUREERD
Pan
PAN'S LABYRINTH
PANE E TULIPANI
PANIC ROOM
PANIEK IN HET DORP
PANJ É ASR (AT FIVE IN THE AFTERNOON)
PANMAN, RHYTHM OF THE PALMS
PANTHER
IL PAPÀ DI GIOVANNA
Papa ou maman
PAPA'S SONG
PAPA, VADERTJE VORST IS DOOD
PAPARAZZI
THE PAPER
PAPER SOLDIER (Previously Unreleased)
Paper Towns
The Paperboy
Par example, Electre
Paradies: Glaube
Paradies: Hoffnung
Paradies: Liebe
PARADISE GIRLS
PARADISE NOW
PARADISE ROAD
The Paradise Suite
Paradise Trips
Paradiso
Paranoia
PARANOID PARK
PARANORMAL ACTIVITY
PARANORMAL ACTIVITY 2
Paranormal Activity 3
Paranormal Activity 4
Paranormal Activity: Ghost Dimension
Paranormal Activity: The Marked Ones
Paranorman
LES PARAPLUIES DE CHERBOURG
Parched
THE PARENT TRAP
LE PARFUM D'YVONNE
PARIS
PARIS JE T'AIME
PARIS S'EVEILLE
PARIS WAS A WOMAN
Paris, Texas
Parked
Parker
Parkland
LA PAROLA AMORE ESISTE
PARQUE VIA
PARRADOX
PART TIME GOD
PARTIR
Parts of a Family
Party Girl
Pas son genre
PAS SUR LA BOUCHE!
PAS TRÈS CATHOLIQUE
Pasolini
Pasolini Blu-ray Collection
PASOLINI, UN DELITTO ITALIANO
DE PASSANTEN
Le passé
PASSENGER 57
PASSENGERS
Passengers
DE PASSIEVRUCHT
Passion
PASSION
PASSION FISH
THE PASSION OF THE CHRIST
Patatje oorlog
PATCH ADAMS
Paterson
The Patience Stone
THE PATRIOT
PATRIOT GAMES
LES PATRIOTES
PATRIOTISM
Patriots Day
EL PATRULLERO
PAUL
Paul Blart Mall Cop 2
PAUL DANS SA VIE
PAUL DRIESSEN INSIDE OUT
PAULIE
PAULINE & PAULETTE
PAUZE
PAVILION OF WOMEN
Pawn Sacrifice
PAY IT FORWARD
PAYBACK
PAYCHECK
La pazza gioia (Paolo Virzi over)
THE PEACEMAKER
PEARL HARBOR
PEAU D'HOMME, COEUR DE BÊTE
PECKER
PEEPING TOM
THE PELICAN BRIEF
DE PELIKAAN MAN
Pelle en de dierenrovers
PELLE EN DE WATERDIEVEN
PENELOPE
The Penguins of Madagascar
PENNY'S SHADOW
PEONY PAVILION
PEOPLE I KNOW
THE PEOPLE VS. LARRY FLYNT
THE PEOPLE'S PRINCESS
PÉPÉ LE MOKO
PEPPERMINTA
Percy Jackson: Sea Of Monsters
PERCY, BUFFALO BILL & IK
PERDITA DURANGO
LE PÈRE DE MES ENFANTS
PERFECT CIRCLE (SAVRSENI KRUG)
A Perfect Day
A PERFECT GETAWAY
Perfect Horse
THE PERFECT MAN
A PERFECT MURDER
Perfect Sense
THE PERFECT STORM
PERFECT STRANGER
A PERFECT WORLD
Perfetti sconoscuti
PERFORMANCE
PERFUME: STORY OF A MURDERER
The Perks of Being a Wallflower
Permanent Vacation
LA PERRERA
EL PERRO NEGRO
PERSÉCUTION
PERSEPOLIS
Personal Shopper
PERSONAL VELOCITY
PERSUASION
PERSY JACKSON: THE LIGHTNING THIEF
THE PERVERT'S GUIDE TO CINEMA
The Pervert's Guide to Ideology
Pete's Dragon
PETER PAN
PETER PAN: RETURN TO NEVER LAND
THE PETER SELLERS STORY...AS HE FILMED IT
PETER'S FRIENDS
PETERSBURG, PLACES AND PAINTINGS
LE PETIT LIEUTENANT
LE PETIT POUCHET
LE PETIT PRINCE A DIT
PETITES COUPURES
LES PETITS FRÈRES
LES PETITS MOUCHOIRS
LES PETITS RUISSEAUX
Petting Zoo
PETTSON & FINDUS
PETTSON & FINDUS 2 — BRIEF AAN DE KONING
PETTSON & FINDUS: PETTSONS BELOFTE
PETTSON & FINDUS: VERGETELDINGETJES
PEUR(S) DU NOIR
Phantom Boy
THE PHANTOM OF THE OPERA
THE PHANTOM OF THE OPERA
PHASE IV
PHENOMENON
Phil Spector
PHILADELPHIA
PHILEINE ZEGT SORRY
Philomena
The Philosophers
Phineas and Ferb (NL)
Phoenix
PHONE BOOTH
PI
THE PIANIST
LA PIANISTE
THE PIANO
Pianomania
PICKUP ON SOUTH STREET
PICNIC
PICTURE PERFECT
PIECES OF APRIL
PIEDRAS
PIEDS NUS SUR LES LIMACES
La piel que habito
Piepkuikens
PIET PIRAAT & HET ZWAARD VAN ZILVERTAND
PIET PIRAAT EN DE BETOVERDE TROON
PIET PIRAAT EN HET VLIEGENDE SCHIP
Pieta
Pieter Post de film
PIETJE BELL
PIETJE BELL 2: DE JACHT OP DE TSARENKROON
A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence
PIGLET'S BIG MOVIE (KNORRETJES GROTE FILM)
DE PIJNBANK
PIJNLIJKE ONVERSCHILLIGHEID
THE PILLOW BOOK
Pim & Pom: Het grote avontuur
PINK PALACE, PARADISE BEACH
THE PINK PANTHER
PINK PANTHER 2
PINK PICTURES FROM JAPAN
Pink Saris
PINOCCHIO
PINOKKIO 964
PIPE DREAM
PIPO EN DE P-P-PARELRIDDER
PIPPI LONGSTOCKING
PIRANHA 3D
Piranha 3DD
PIRANHA BLUES: FILM I
THE PIRATES OF THE CARIBBEAN
PIRATES OF THE CARIBBEAN 2
PIRATES OF THE CARIBBEAN 3
PIRATES OF THE CARIBBEAN: ON STRANGER TIDES 3D
Pirates!
LA PISCINE
Una pistola en cada mano
PITCH BLACK
Pitch Perfect
Pitch Perfect 2
PITER
IL PIÚ BEL GIORNO DELLA MIA VITA
LA PIVELLINA
Pixadores
PIXAR SHORT FILM COLLECTION
Pixels
PIZZAMAFFIA
The Place Beyond the Pines
PLACE VENDÔME
LA PLAGE DES ENFANTS PERDUS
LES PLAGES D'AGNÈS
Plan C
Planes
Planes: Fire & Rescue
PLANET 51
Planet of Snail
PLANET OF THE APES
PLANTA 4A
PLATFORM
Play
PLAY IT TO THE BONE
THE PLAYER
Playing For Keeps
PLAYING GOD
PLEASANT DAYS
PLEASANTVILLE
THE PLEDGE
PLOP & KWISPEL
PLOP EN DE KABOUTERBABY
PLOP EN DE PINGUÏN
PLOP EN HET VIOOLAVONTUUR
PLOP IN DE STAD
PLOP IN DE WOLKEN
Plop wordt kabouterkoning
PLOTS WITH A VIEW
PLUK DE KLEINE BEVER
PLUK VAN DE PETTEFLET
PLUNKETT & MACLEANE
PLUS QU'HIER, MOINS QUE DEMAIN
POCAHONTAS, THE LEGEND
PODIUM
POEH'S LOLLIFANTEN FILM
De poel
Poesía sin fin
POETIC JUSTICE
Poetins Olympische droom
POETRY
Point Break
POKÉMON 2: OP EIGEN KRACHT
POKÉMON 3
POKÉMON 4EVER
POKÉMON: THE FIRST MOVIE
POLA X
THE POLAR EXPRESS
Polisse
POLITIST, ADJECTIV
POLLEKE
POLLOCK
Poltergeist
Pompeii
POMPOKO
PONETTE
Le pont du nord
PONYO ON THE CLIFF BY THE SEA
POODLE SPRINGS
De Poolse bruid
POOR BOY'S GAME
POPE JOAN
Popoz
Populaire
Porcile
Porfirio
THE PORTRAIT OF A LADY
POSEIDON
POSSE
POSSESSION
The Possession
POSSIBLE FILMS VOLUME 2
POSSIBLE LOVES
POST MORTEM
Post tenebras lux
Postcards from the Zoo
IL POSTINO
THE POSTMAN
POSTMAN
The Postman's White Nights
POTICHE
Poulet aux prunes
LES POUPÉES RUSSES
Poupoupidou
POWER RANGERS: THE MOVIE
PRACTICAL MAGIC
A PRAIRIE HOME COMPANION
PRANZO DI FERRAGOSTO
PRECIOUS
The Precocious & Brief Life of Sabina Rivas
PREDATORS
PREFERISCO IL RUMORE DEL MARE
Préjudice
De premier
Les premiers les derniers
PREMONITION
Le prénom
De president
PRESQUE RIEN
THE PRESTIGE
PRÊT-À-PORTER
PRETTIGE KERST, MR. MOOSE
Pride
PRIDE AND GLORY
PRIDE AND PREJUDICE
Pride and Prejudice and Zombies
PRIEST
Priest 3D
La prima cosa bella
LA PRIMA LINEA
PRIMAL FEAR
PRIMARY COLORS
PRIME
PRIMER
The Prince
THE PRINCE & ME
Prince Avalanche
THE PRINCE OF EGYPT
PRINCE OF PERSIA: SANDS OF TIME
PRINCESS
THE PRINCESS & THE FROG
THE PRINCESS DIARIES
THE PRINCESS DIARIES: THE ROYAL ENGAGEMENT
Prins
PRINSES LILLIFEE
Prinses Lillifee en de kleine eenhoorn
PRISONER OF THE MOUNTAINS
Prisoners
PRIVATE
THE PRIVATE LIVES OF PIPPA LEE
PRIVATE PARTS
LE PRIX DU PARDON
Problemski Hotel
PROCEDURE 769, THE WITNESSES TO AN EXECUTION
Profession Heartbreaker
PROFESSIONE: REPORTER
PROFETIA
PROFONDO ROSSO
The Program
Project T
Project X
LA PROMESSE
Prometheus
THE PROMISE
PROMISED LAND
Promised Land
The Promised Land
Promised Lands
PROMISES
PROOF
PROOF OF LIFE
Prooi
PROP & BERTHA
THE PROPHECY
UN PROPHÈTE
THE PROPOSAL
THE PROPOSITION
THE PROPOSITION
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son
PROVIDENCE
PSYCHO (HITCHCOCK)
PSYCHO (VAN SANT)
PUBLIC ENEMIES
PUBLIC ENEMY NO. 1 — PART 1 & 2
PUBLIC ENEMY NO. 2
THE PUBLIC EYE
Publieke werken
Pudding T
PUDOR
PUISQUE NOUS SOMMES NÉS
PULP FICTION
Pulsar
PUNCH-DRUNK LOVE
THE PUNISHER
PUNISHMENT PARK
THE PUPPETMASTER (HSIMENG RENSHENG)
PUPS
The Purge
The Purge: Anarchy
The Purge: Election Year
THE PURSUIT OF HAPPYNESS
PUSH
PUSHER
PUSHING TIN
Puss in Boots
LA PUTA Y LA BALLENA
PUZZLE