Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Os mutantes: verantwoordelijk voor je eigen ondergang Marsmannetjes in verval

OS MUTANTES

Portugal/Frankrijk, 1998 | Teresa Villaverde
Ze wilde eigenlijk een documentaire maken over jongeren in Portugal. Maar haar land kent geen documentairetraditie en ze kreeg het project, ondanks haar reputatie, niet van de grond. Gebruikmakend van de vele research die ze al gedaan had, maakte ze daarom een speelfilm over probleemjongeren, die zich als uiting van verzet verwonden — de mutanten. Os mutantes is na A idade maior (1991) en Très irmãos (1994) Teresa Villaverde's derde film. De jonge Portugese verloochent haar eigenzinnige, visuele stijl niet, maar ze lijkt deze keer dichter bij haar onderwerp te staan. "Om zo'n film te kunnen maken moet je als maker heel betrokken zijn bij je personages", aldus Villaverde.

Bij mutanten stellen we ons gedrochten voor, wezens die met een vreemde afwijking in de genen ter wereld komen. Ze zijn niet alleen beangstigend omdat ze anders zijn dan wij, maar ook omdat ze hun kapotte genen kunnen doorgeven aan hun nageslacht. De straatkinderen die Teresa Villaverde portretteert in haar film zijn bij hun geboorte echter niet anders dan andere kinderen, dat komt later pas.
Als Andreia voor het eerst de echo ziet van haar ongeboren kind vindt ze het net een marsmannetje. Volgens de arts zien alle kinderen er zo vreemd uit, zij ook, toen ze nog niet geboren was. Maar waarom is het met Andreia dan zo anders gelopen dan met de meeste andere kinderen? Voor haar is er nergens plaats, ze hoort nergens thuis en is door niemand gewild. Dat zij, nauwelijks zestien jaar oud, in het toilet van een benzinestation van een kind bevalt, roept tevens de vraag op hoe háár kind dan kan overleven. In die zin is sociale verminking wel degelijk overdraagbaar.
Teresa Villaverde schetst in fragmentarische vorm het leven van een aantal straatkinderen in Lissabon. Ze zijn uit huis geplaatst of weggelopen, worden in tehuizen opgevangen, maar leven meestentijds op straat, niet in staat zich aan te passen aan welk regime dan ook. Ze kunnen niet toestaan dat anderen over hun leven beschikken, ze zullen zich nooit overgeven. De eerste helft van de film toont vooral het losbreken, het zich onttrekken aan elk gezag. In de tweede helft verandert er iets: Andreia, nog zwanger, zoekt haar moeder op. Maar deze labiele vrouw is niet eens in staat om voor zichzelf te zorgen en wil bovendien geen problemen met de rechter. Pedro klopt bij een maatschappelijk werkster aan, bij wie hij natuurlijk welkom is, maar langer dan een nachtje kan hij niet blijven. Dan moet hij terug naar het tehuis. De nood drijft hen ertoe zich, althans voor het moment, over te geven aan een ouder of autoriteit. Maar juist dan blijkt ondubbelzinnig dat er geen plaats voor hen is, dat ze ongewenst zijn.
Hoewel er zeker kritiek is, is Os mutantes geen aanklacht tegen falende ouders, sociale voorzieningen of institutionele kinderopvang. De film wil iets laten zien van het leven dat de kinderen leiden, van wat hen drijft, om een genuanceerder beeld te geven van het leven aan de zelfkant, dat meer is dan kleine criminaliteit om op de been te blijven. Het is ook een drang naar vrijheid om zelf keuzes te kunnen maken. Het probleem is dat ze zelf niet weten hoe ze moeten leven. Ze weten alleen hoe ze het niet willen. Het zijn ook niet louter slachtoffers, ze zijn door hun destructieve gedrag medeverantwoordelijk voor hun eigen ondergang.
Het realisme in de film is niet in een harde, rauwe stijl vertaald. De vloeiende camerabewegingen, soms vanuit een wonderlijk hoog perspectief, en de ritmische montage doen in niets denken aan het documentaire uiterlijk dat veel films met soortgelijke thematiek kenmerkt. Os mutantes bevat bijna droomachtige scènes, vooral op die momenten dat er iets van de felbegeerde vrijheid gevoeld wordt: liggend op een rijdende trein, dobberend op het water in een autoband, of achterover geleund in een open auto, met de wind door de haren. Daardoor is de film geenszins afstandelijk, ook al gaat hij over mensen van wiens lot we ons over het algemeen liever niet aan wensen te trekken.

Petra van der Ree



top
OS MUTANTES

Juli/augustus 1999 #202

Productie
Jacques Bidou
Regie en scenario
Teresa Villaverde
Camera
Acàcio De Almeida
Montage
Andree Davanture
Geluid
Vasco Pimentel
Joel Rangon
Art direction
Sergio Costa
Met
Ana Moreira
Alexandre Pinto
Nelson Valera
Helder Travares

Kleur, 115 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 26 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
Oldboy
OLDBOY (2003)
Oldboy (2013)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION