Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Alle sluizen staan open

OPERA JAWA

Indonesië/Oostenrijk, 2007 | Garin Nugroho
Met het hallucinante opera jawa maakte regisseur Garin Nugroho de allereerste Javaanse musical. Of is het toch een opera? Of een collage van installaties?

Een film die zingt en danst mag eigenlijk alles. Als iedereen toch de hele tijd een zoete keel opzet en armen, benen, voeten en vingers niet stilhoudt, waarom dan nog grenzen stellen aan het kleurgebruik, de cameravoering, de belichting, de plot, de fantasie?
Regisseur Garin Nugroho maakte met opera jawa de allereerste Javaanse filmmusical (of is het conform de titel geen musical maar een opera? Ook al zo'n grens die in elk geval op film gemakkelijk vervaagt) en heeft daarbij de creatieve sluizen helemaal opengezet. Melodrama en sociaal engagement, performance en schimmenspel, afgehakte hoofden van kaarsvet die lijken te bloeden als ze branden, maskers en wajangpoppen, het past allemaal in het concept van dit zelfverklaard requiem. Nugroho liet zeven kunstenaars installaties bouwen om zijn persoonlijke bewerking van een klassieke Indonesische liefdestragedie naar een tijdloos, grenzeloos plan te trekken. Zeven choreografen mochten in talloze duo's en ensembles traditionele Javaanse dans vlekkeloos laten samenvallen met moderne dans. En componist Rahayu Supanggah smeedde alle bijdragen aan elkaar met zijn serene, maar daarom niet minder dramatische score, trefzeker balancerend tussen gamelan en hedendaags klassiek.

Rijstwarmhouder
Zoals de begintitels aangeven is opera jawa een bewerking van een verhaal uit het in Azië zeer populaire Ramayana-epos. In 'De ontvoering van Sita' wordt koningsvrouw Sita heen en weer geslingerd tussen haar man Rama en de reusachtige koning Ravana; als bewijs van echtelijke trouw steekt Sita zichzelf uiteindelijk in brand. Zover wil Nugroho niet gaan. Zijn hoofdpersonage, de mooie danseres/zangeres Siti, heeft niet haar leven maar het theater opgegeven uit respect voor echtgenoot Setio. Of komt dat op hetzelfde neer? In elk geval barst het van de emotionele en hormonale onrust in de misschien wel gedroomde openingsscène, waar Siti (of Siti in de rol van Sinta) op wervelende klanken uit een gordijn komt gerold en vervolgens wordt belaagd door een hitsige, door drie mannen gedanste slang. Tekenend is dat de kegelvormige kop van de slang wordt gevormd door een soort rieten mandje dat even later blijkt te dienen als rijstwarmhouder. Of hoe nuchter keukengerei een nieuwe betekenis krijgt in de natte droom van een vrouw wier passies uit liefde zijn drooggelegd.
Natuurlijk verschijnt er in een kaper op de kust die veel stoerder en mannelijker is dan Setio, en die het vooral erg ziet zitten wanneer Siti weer met de heupen durft te wiegen. Met een kilometerslange rode loper, bijna de tong van een goddelijke reus, lokt hij haar naar zijn huis. Alles mag in films die zingen en dansen: hoe groter de verleiding die Siti voelt om te dansen, te zingen, te vrijen, te leven, Sinta te worden, hoe groter de rijstmanden die haar achtervolgen. Zulke vondsten maken van het archetypische verhaal van opera jawa hallucinante filmmagie.

Kevin Toma



top
OPERA JAWA

September 2007 #291

Productie en regie
Garin Nugroho
Scenario
Garin Nugroho
Aramantono
Camera
Gay Hian Teoh
Montage
Andy Pulung Waluyo
Art direction
Nanang Rhamat
Muziek
Rahayu Supanggah
Met
Martinus Miroto
Artika Sari Devi
Eko Supryanto

Kleur, 120 minuten

Distributie
International Film Festival Rotterdam
Te zien
vanaf 20 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Baby
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
OLDBOY (Park Chan-wook)
Oldboy (Park Chan-wook)
Oldboy (Spike Lee)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
The Only Living Boy in New York
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
Oude liefde
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
Overdrive
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION