Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Slaaf van drank en eigen vuisten

ONCE WERE WARRIORS

Nieuw-Zeeland, 1994 | Lee Tamahori
Regisseur Lee Tamahori heeft met Once were warriors een film gemaakt die vooral geadresseerd lijkt te zijn aan zijn eigen volk. Tamahori is niet bang om de Maori's, de oorspronkelijke bewoners van Nieuw Zeeland, af te schilderen als vechtlustige alcoholisten, noch om hun leefomgeving in alle troosteloosheid in beeld te brengen. Maar hij voorziet ook in een oplossing: terug naar de oorsprong.

Once were warriors is een familiedrama. Centraal staat Beth, getrouwd met de gespierde Jake en moeder van vijf kinderen. Ze wonen in een arme voorstad van Auckland, Nieuw-Zeeland. Jake zit voornamelijk in het café achter het bier. Net als thuis wordt tegenspraak niet geduld en gaat hij om het geringste op de vuist. De oudste zoon laat zich tatoeëren en sluit zich aan bij een gang. Boogie, de jongste zoon, wordt uit huis geplaatst wegens crimineel gedrag. Grace, de dertienjarige dochter, lijkt nog het minst gehard door het geweld om haar heen. Ze schrijft verhalen en zoekt haar toevlucht bij een vriend die in een autowrak leeft. De opvoeding van de kinderen komt voornamelijk neer op Beth, want Jake trekt zich weinig aan van zijn gezin. Zij houdt van hem, dat is overduidelijk en niet eens echt onbegrijpelijk. Als de tragedie zich binnen het gezin heeft voltrokken kiest ze echter voor haar gezin (en haar cultuur) en verlaat ze Jake.

Machtsvertoon
Tot zover het verhaal, dat heel gemakkelijk een draak van een film op kan leveren. Dat het niettemin een zeer geslaagde film geworden is komt voor een groot deel door het acteerwerk. Zowel Jake als Beth zijn personages die genuanceerd en geloofwaardig neergezet worden. Het zijn karakters die je leert kennen en, tot op zekere hoogte, begrijpen zonder dat er veel uitgelegd hoeft te worden. Onderlinge verhoudingen worden in enkele woorden of door een blik getekend. Er wordt niets teveel gezegd.
Het machtsvertoon van Jake komt voort uit een diepgeworteld minderwaardigheidsgevoel ten opzichte van de Maori's ("These bastards living in the fucking past") en eigenlijk ook ten opzichte van Beth. Zelf stamt hij af van 'a long line of slaves', en de familie van Beth vond hem eigenlijk niet goed genoeg. Zijn trots weerhoudt hem er zelfs van de begrafenis van zijn dochter bij te wonen. Beth is ondanks het temperament van Jake niet bang voor hem; ze heeft een sterke wil en overlevingsdrang.
Ondanks het geweld en de heftige emoties, wordt het verhaal op een prettig sobere manier verteld. Het is kernachtig, zonder vermoeiende zijlijnen of subplots. Alles wat gebeurt is functioneel, staat ten dienste van de ontwikkelijng van het verhaal. De film kent een opvallend gebrek aan loze, nietszeggende scènes.
Niets wordt dramatischer gemaakt dan het is, al is de suggestie duidelijk genoeg. Een kotspartij na door Jake in elkaar getimmerd te zijn is niet meer dan het laten zakken van de wc-bril. Als Jake Beth op bed smijt na een hardhandige ruzie en zijn shirt uittrekt weten we genoeg. Tijdens het zoveelste luidruchtige feestje thuis wordt Grace in haar slaapkamer door haar oom verkracht. Dat is een afschuwelijke scène zonder dat er wordt geschreeuwd of gevochten. We zien alleen het benauwde gezicht van Grace en soms dat van haar oom.

Aardekleuren
Once were warriors is niet helemaal het realistische drama dat het misschien leek te zijn, althans niet in stijl en structuur, en dat is wel zo plezierig. Op de verkrachting van Grace en de zelfmoord die ze kort daarop pleegt, wordt op verschillende manieren in de film gezinspeeld. Er worden grapjes gemaakt over de potentie van 'oom Bully', tot twee keer toe vertelt Grace dat ze nooit wil trouwen omdat alle mannen in haar omgeving zo lelijk zijn. Ze zit graag onder de dode boom in de tuin voor te lezen aan haar zusjes. Tijdens een zeldzaam gezinsuitje vertelt Beth over het familiegraf. "I'd love to see it", zegt Grace. Beth waarschuwt haar: "Not before me, you don't". Het zijn dingen die dan nog niet zoveel betekenis hebben maar die samen een onbehaaglijke sfeer scheppen.
Ook het kleurgebruik doet afbreuk aan het realistische karakter van de film; het zijn vooral aardekleuren als bruin, zwart en oker die overheersen. Niet direct kleuren die je associeert met een betonnen stadsomgeving. Ze lijken afgestemd op de okerkleurige huid van de Maori's, die, al dan niet van zwarte tatoos voorzien, opvallend vaak in beeld komt. Heldere kleuren worden alleen gebruikt met betrekking tot het geboorteland en de oorsprong van de Maori's. Als Beth over haar voorouders vertelt zitten ze in het groene gras aan een meertje. Tijdens de begrafenis van Grace is het beeld even gevuld met een helder blauwe hemel.
Door Grace een rituele begrafenis te geven in haar geboortegrond, keert Beth zich definitief af van Jake en het geweld. "We should have gone back a long time ago". Haar zoons hebben zich, ongehinderd door een teveel aan liefde voor Jake, al eerder tot hun wortels gewend. De tegenstelling is door de hele film heen gemonteerd: shots van de begrafenis worden afgewisseld met die van het café, waar Jake, niet in staat zijn gevoelens te uiten, machteloos achter een batterij bierflessen zit. Ook de rituele inwijding van de oudste zoon en de traditionele vechtsport die Boogie beoefent worden scherp versneden met weinig verheffende caféscènes. Je kunt het hoopgevend of moralistisch noemen, de boodschap wordt met overtuiging en betrokkenheid uitgedragen.

Petra van der Ree



top
ONCE WERE WARRIORS

Februari 1995 #153

Produktie
Robin Scholes
Regie
Lee Tamahori
Scenario
Riwia Brown, naar een novelle van Alan Duff
Camera
Stuart Dryburgh
Geluid
Graham Morris
Montage
Michael Horton
Muziek
Murray Grindlay
Murray McNabb
Met
Rena Owen
Temuera Morrison
Mamaengaroa Kerr-Bell
Taungaroa Emile

Kleur, 99 minuten

Distributie
Meteor Film
Te zien
op het Filmfestival Rotterdam en vanf 9 februari in de bioscoop

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
Oldboy
OLDBOY (2003)
Oldboy (2013)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
The Only Living Boy in New York
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
Overdrive
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION