La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Zusjes Camille (Agnès Jaoui) en Odile (Sabine Azéma) hebben weinig gemeen Herinnert u zich deze nog?

ON CONNAÎT LA CHANSON

Frankrijk, 1997 | Alain Resnais
Ouderdom maakt mild, zegt men. In het geval van de 75-jarige Alain Resnais geldt de mildheid niet alleen de blik van de maker, ook de kijker wordt erdoor aangestoken. Als een jonge regisseur een film had gemaakt waarin de personages zomaar wat flarden uit bekende Franse chansons door hun dialogen gooien was hij vermoedelijk weggehoond. Resnais treft echter precies de juiste toon en maakte met On connaît la chanson een elegante variant op de musical. Echte emoties doen het zingend.

Het oeuvre van Alain Resnais begint en eindigt met mensen die om elkaar heen draaien. De manier waarop is in de loop der jaren behoorlijk veranderd. De legendarische koppels uit Hiroshima mon amour (1959) en L'année dernière à Marienbad (1961), de eerste twee speelfilms, worstelden met hun herinneringen en associaties. Marguerite Duras en Alain Robbe-Grillet behoorden nu eenmaal niet tot het slag schrijvers dat liefde eenvoudig laat zijn. Vijf jaar geleden presenteerde Resnais het nimmer in Nederland uitgebrachte tweeluik Smoking/No smoking, gebaseerd op toneelstukken van Alan Ayckbourn. Nog steeds wordt er getobd met de liefde, maar de zwaarmoedigheid van weleer is ver te zoeken. Het om elkaar heen draaien is niet langer een existentiële aangelegenheid, maar een smoesje om een slappe klucht gaande te houden.
Een blijvende eigenschap binnen het oeuvre is de formele hindernis die Resnais voor zichzelf opwerpt. Was het in Hiroshima mon amour de gewaagde vertelstructuur die heden en verleden liet versmelten en in L'année dernière à Marienbad de raadselachtige subjectiviteit van de personages, in Smoking/No smoking ging Resnais de strijd aan met een hopeloos kunstmatige setting. Ook On connaît la chanson wordt gekenmerkt door zo'n formele uitdaging. Op verzoek van Resnais schreven Agnès Jaoui en Jean-Pierre Bacri, de bewerkers van Ayckbourns toneelstukken voor Smoking/No smoking, een scenario voor een film waarin muziek een cruciale rol speelt: de dialoog maakt af en toe plaats voor een toepasselijke tekst uit een Franse hit. Het idee is ontleend aan de door Resnais bewonderde, in 1994 overleden schrijver Dennis Potter, aan wie de film is opgedragen. Potter gebruikte de formule in drie veelgeprezen tv-series: 'Pennies from heaven' (1979), 'The singing detective' (1986) en 'Lipstick on your collar' (1993).

Originele zangers
Helemaal origineel is het geintje dus niet, maar in het Frans klinkt het toch weer heel anders. En het werkt uitstekend. De grap is vooral dat de flarden muziek volledig zijn opgenomen in de gesproken dialoog: iemand barst van de ene op de andere zin uit in gezang en keert net zo abrupt weer terug naar de 'werkelijkheid'. Anders dan in een reguliere musical zetten de liedjes de handeling dus niet stil, hun doel is eerder het accentueren van de emoties. Slechts een flard is daarvoor nodig, soms zou je willen dat het liedje wat langer duurde. De chansons worden gezongen door de originele zangers, de acteurs staan nadrukkelijk te playbacken. De selectie is zeker niet bedoeld als een representatief overzicht van het Franse lied, aldus Resnais, belangrijk is vooral dat het om populaire liedjes gaat die onmiddellijk herkend worden. Chevalier, Aznavour, Piaf, Bécaud, Ferré en Johnny Halliday, ze komen allemaal voorbij.
Inhoud is in dit geval ondergeschikt aan vorm, maar het aardige scenario en geroutineerde ensemblespel tillen de film uit boven het niveau van doorsnee blijspel. Historica en stadsgids Camille valt op makelaar Marc, diens assistent Simon valt op Camille. Neurotische zakenvrouw Odile negeert haar timide echtgenoot Claude, maar Claude blijkt er een ander op na te houden. Nicolas heeft huwelijksproblemen en sluit dankzij het gezamenlijk zoeken naar een appartement vriendschap met Simon. Dat klinkt allemaal erg Frans en dat is het ook, maar de humor is heel wat subtieler dan oh-la-la. Elk personage heeft wel een zwakte als running gag: bij de een lijkt de familiefoto op een corn flakes-advertentie, een ander promoveert op keuterboeren in het jaar 1000 bij Lac Paladru ("Ah", reageert iemand droog, "het werd tijd dat iemand dat deed"), een derde ontleent zijn eergevoel aan het schrijven van hoorspelen voor de radio ("Ha", reageert iemand lachend, "dat bestaat toch helemaal niet meer!").

Vervlogen tijden
Tegen de tijd dat de zes personages samenkomen op een feest in het nieuwe appartement van Odile, zijn ze meer dan typetjes. De vriendschap tussen Nicolas en Simon, de rivaliteit tussen Simon en Marc, de depressiviteit van Camille; ze zijn tot leven gekomen. De truc met de ingelaste liedjes blijft geestig tot aan het einde, met ruimte voor kleine variaties: Claude heeft Serge Gainsbourg ("Je suis venu te dire que je m'en vais") al diverse malen gerepeteerd, maar als hij Odile in tranen ziet zet hij snel een ander plaatje op.
In vergelijking met de authentieke rauwheid van de hedendaagse Franse cinema is On connaît la chanson een oubollig overblijfsel uit vervlogen tijden. Dat hij door de gevestigde filmbranche werd bekroond met zeven Césars, waaronder die voor beste Franse film, vinden jonge filmmakers vermoedelijk eerder tegen dan voor de film pleiten. De charme van On connaît la chanson schuilt juist in zijn gedateerd-zijn, in de milde blik en het ogenschijnlijke gemak. Zeker, het is een achterhaalde manier van filmmaken, maar tegelijk is het een toonbeeld van tijdloze elegantie. De Franse film mag zich gelukkig prijzen met veteranen als Rohmer, Rivette en Resnais die weigeren met pensioen te gaan.

Mark Duursma



top
ON CONNAÎT LA CHANSON

Juni 1998 #190

Produktie
Bruno Pesery
Regie
Alain Resnais
Scenario
Agnès Jaoui
Jean-Pierre Bacri
Camera
Renato Berta
Geluid
Pierre Lenoir
Montage
Hervé de Luze
Muziek
Bruno Fontaine
Met
Sabine Azèma
André Dussolier
Agnès Jaoui
Jean-Pierre Bacri
Lambert Wilson
Pierre Arditi

Kleur, 120 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 11 juni

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
Oldboy
OLDBOY (2003)
Oldboy (2013)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
Overdrive
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION