Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Vrouw in Vietnam Melodramatische schoonheid

L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE

Frankrijk, 1993 | Tran Anh Hung
Een pianist staat voor een groot dilemma: zal hij trouwen met zijn verloofde of toegeven aan verliefdheid op zijn dienstmeisje? Met een gekwelde blik speelt hij piano. De regen klettert tegen een raam en de muziek zwelt aan. Inderdaad melodrama, maar regisseur Tran Anh Hung verstaat de kunst beeldclichés te voorzien van een nieuwe vitaliteit. L'odeur de la papaye verte eist van de kijker een onbezoedelde blik. Hoeveel onschuld kunnen onze ogen nog verdragen?

Tran Anh Hung werd in 1962 in Vietnam geboren, maar verliet met zijn ouders twaalf jaar later dit land. Het was 1974 en de oorlog in Vietnam kwam tot een ontknoping. De Amerikanen trokken zich terug, waarna Zuid Vietnam binnen een jaar het onderspit delfde tegen het communistische Noord Vietnam. Duizenden Vietnamezen, waaronder de ouders van Tran Anh Hung, wachtten de machtsovername niet af en vertrokken naar het buitenland. Tran Anh Hung kwam terecht in Frankrijk, waar hij na zijn middelbare schooltijd een filmopleiding doorliep.

Lost paradise
L'odeur is een 'lost paradise' film. Hoewel Tran Anh Hung opgroeide in het door oorlog verscheurde Vietnam, worden zijn vroegste jeugdherinneringen niet gekleurd door de Vietnamoorlog, maar door de geur van de groene papaya. Dit wekt bij hem een archaïsche, verloren wereld tot leven, een terugkeer naar zijn kindertijd, die bevolkt wordt door begripvolle, koesterende moeders en autoritaire mannen. De papaya is voor Tran Anh Hung het symbool van de traditionele, patriarchale wereld, waarin van vrouwen vooral dienstbaarheid wordt verlangd.
L'odeur... voltrekt zich op het platteland, waar de natuur een dominante rol speelt. Broeierige hitte, schrille dierengeluiden en een woeste tropische vegetatie vormen het decor van de film. Waarbij decor letterlijk moet worden genomen, want L'odeur... werd, nadat in de researchfase bleek dat een eventuele produktie in Vietnam te duur zou worden, in een studio in Frankrijk opgenomen. Dagenlang sleepten decorbouwers met struiken, vogelkooien, reptielen en kistjes met krekels om een ongerept stukje Vietnamese natuur te realiseren.

Aanstellerig babbeltype
Tran Anh Hungs heeft zijn 'verloren paradijs' gesitueerd in het begin van de jaren vijftig, toen Vietnam nog een kolonie van Frankrijk was. In L'odeur... volgen we de belevenissen van het tienjarige meisje Miu (Lu Man San), dat door armoede wordt gedwongen als werkslaafje in dienst te treden van een tamelijk welgestelde familie. Helaas laat de man des huizes zijn vrouw en kinderen in de steek, niet vergetend het familiekapitaal met zich mee te nemen. De gevoelige Mui slaat het allemaal van dichtbij gade. Als het haar teveel wordt trekt ze zich terug in de tuin van het huis, een harmonieuze wereld die bevolkt wordt door kikkers, hagedissen en insekten.
Tussen Mui en haar werkgeefster groeit een innige band, die na tien jaar wreed wordt doorgesneden als Mui, gedwongen door de geldzorgen van het gezin, ontslagen wordt. De inmiddels tot een aantrekkelijke jonge vrouw uitgegroeide Mui (Tran Nu Yén-Khé) komt te werken bij een pianist (Vuong Hoa Hôi), waarna de liefde hard toeslaat. Wat moet de getalenteerde musicus doen: toegeven aan zijn gevoelens voor Mui of keurig trouwen met zijn verloofde? Een dilemma dat mooie pianiomuziek oplevert. In zijn beslissing wordt de pianist flink geholpen door het verschil tussen beide dames: Mui is een mooie, natuur minnende en gevoelige jonge vrouw, zijn verloofde is een aanstellerig babbeltype dat alleen maar aan uitgaan denkt.

Steriele schoonheid
L'odeur... is een merkwaardige film: in veel opzichten een ouderwets melodrama en in essentie de verfilming van Assepoester: Mui vindt de prins die haar redt uit een leven van poetsen en boenen. Vallen we van deze melodramatische inhoud niet van onze stoel, wel maakt Tran Anh Hung indruk met zijn manier van kijken. Daarin zit de kracht van zijn film. Nooit heeft hij haast en vooral brengt hij met veel gevoel, bijna met tederheid, dagelijkse huishoudelijke routinehandelingen in beeld. Dat zorgt voor een serene sfeer, het drama blijft onderhuids, de kijker wordt niet toegeschreeuwd. Een strelende hand, een oogopslag, het opmaken van een dienblad: Tran Anh Hung brengt het allemaal met veel liefde in beeld.
Tekenend voor de ingetogenheid van de film is de scène waarin de pianist voor Mui's slaapkamerdeur staat. We zien hem naar binnen gaan, waarna de camera zich netjes uit de slaapkamer terugtrekt. In de Amerikaanse cinema is een dergelijke discretie ondenkbaar. Camera's weigeren daar te vertrekken als er zelfs maar het geringste vermoeden bestaat dat er wellicht geneukt gaat worden.
Stelt Tran Anh Hung zich innemend terughoudend op, wel valt hij in de valkuil van het estheticisme. Zijn zorg om de film er zo mooi mogelijk uit te laten zien, een typisch Franse filmkwaal, leidt soms tot steriele schoonheid. L'odeur.. is een verhaal dat in een van warmte zinderend tropisch landschap verteld had moeten worden, niet in de kunstmatige hitte van studiolampen.

Jos van der Burg



top
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE

Januari 1994 #141

Produktie
Les Productions Lazennec
Regie en scenario
Tran Anh Hung
Camera
Benoît Delhomme
Geluid
Michel Guiffan
Montage
Nicole Dedieu
Jean-Pierre Roques
Muziek
Ton-That Tiêt
Met
Tran Nu Yên-Khê
Lu man San
Truong Thi Lôc
Vuong Hoa Hôi

Kleur, 104 minuten

Te zien
vanaf 23 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
Oldboy
OLDBOY (2003)
Oldboy (2013)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION