Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
In de ban van patronen

Het oneindige zoeken

Nederland, 2018 | Robin Lutz
M.C. Eschers ingenieuze tekeningen zijn wereldberoemd. De man zelf is minder bekend. Deze autobiografische documentaire probeert daar verandering in te brengen.

De beeldflitsen tijdens de aftiteling zijn veelzeggend. Een Rubik's Cube, David Bowie in het sprookjesdecor van Labyrinth en een
parade van getatoeëerde vogels, vissen, trappenhuizen en perspectivisch verwrongen ruiten. De invloed van M.C. Escher (1898-1972) op de populaire cultuur is groot. Maar onder kunsthistorici en critici valt het oor­deel meestal minder positief uit. Zijn wiskundig geïnspireerde houtsneden en lithografieën worden meer gezien als weten­schappelijke illustratie dan kunst.
Escher is echter wel een van de schaarse artistieke grootheden die Leeuwarden heeft voortgebracht. Vandaar dat hij dit jaar is gebombardeerd tot boegbeeld van het Culturele-Hoofdstadjaar. De documentaire Het oneindige zoeken sluit daarbij aan. Aan de hand van brieven, dagboekfragmenten, catalogi, artikelen en lezingen reconstrueert filmmaker Robin Lutz het leven van de graficus.
En dat leven is opvallend kosmopolitisch. Als telg van een vermogende familie kon hij naar hartenlust rondreizen. In Toscane bezoekt hij oude stadjes, in Zwitserland ontmoet hij de Russische Jetta Ulmiker met wie hij later trouwt, en in het Spaanse Alhambra raakt hij in de ban van Moorse tegelpatronen. Lang blijft Eschers werk onopgemerkt. Pas als de hippies hem in de sixties omarmen breekt hij door, hoewel hij weinig opheeft met zijn nieuwe publiek. Mick Jaggers verzoek om een lp-hoes voor The Rolling Stones te maken, wijst hij dan ook resoluut af.
Lutz reist met zijn camera langs Eschers verblijfplaatsen en dat maakt meteen duidelijk waar de graficus zijn inspiratie vandaan haalde. Er worden een paar talking heads opgevoerd, Eschers zonen en zanger Graham Nash, die als vertegenwoordiger van de flower power-generatie niet verder komt dan holle loftuitingen. Interessanter zijn de talloze getoonde litho's, waaronder veel onderbelicht werk dat bewijst hoe technisch begaafd Escher wel degelijk was. Jammer alleen dat sommige zijn bewerkt tot animatie — het voegt aan Eschers gezichtsbedrog evenveel toe als een uitroepteken achter een stel hoofdletters.
Volgens het persbericht wil Lutz de mens achter de kunstenaar laten zien, maar hij slaagt daar slechts gedeeltelijk in. Escher was een monomane maker en schreef vooral over zijn techniek, thema's en artistieke ontwikkeling. Dat levert een beperkt beeld op. Lutz rechtvaardigt zijn autobiografische aanpak met een citaat dat bij aanvang van de film in beeld komt: "Ik ben bang dat er in de wereld maar één persoon is die een echt goede film over mijn werk kan maken en dat ben ikzelf." Daarin overschat Escher zichzelf en dat had de regisseur moeten inzien. Het 'zelfportret' dat we nu voorgeschoteld krijgen, is knap gemaakt maar ook braaf en schools — een beetje zoals Eschers werk. Juist bij iemand wiens cultuurhistorische waarde groter is dan zijn kunsthistorische was een ander perspectief welkom geweest.

Edo Dijksterhuis


top
Het oneindige zoeken

April 2018 #408

Productie, regie en camera
Robin Lutz
Co- & fieldproductie
CulturAlly
Scenario
Marijnke de Jong
Robin Lutz
Montage
Moek de Groot
NCE

Distributie
Pathé
Te zien
vanaf 12 april

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
Ocean's 8
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Baby
Oh Boy
OH HAPPY DAY
Oh Lucy!
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
OLDBOY (Park Chan-wook)
Oldboy (Park Chan-wook)
Oldboy (Spike Lee)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
On Body and Soul
On Chesil Beach
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
Het oneindige zoeken
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Het ongelooflijke verhaal van de mega grote peer
Only God Forgives
The Only Living Boy in New York
Only Lovers Left Alive
The Only Son
Only the Brave
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
Op stap met Dirk Scheele
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
Ôtez-moi une doute
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
Oude liefde
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
Overboard
Overdrive
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION