La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Aki Kaurismäki's verschoppelingen

The Other Side of Hope

Finland/Duitsland, 2017 | Aki Kaurismäki
The Other Side of Hope past net als eigenlijk alle films van Aki Kaurismäki in wat wel een 'cinema van verwerping' wordt genoemd: waarin personages breken met het verleden en zichzelf al dan niet gedwongen buiten de samenleving plaatsen.

Door Ronald Rovers

In Aki Kaurismäki's The Other Side of Hope belandt een Syrische vluchteling in Helsinki. Niet omdat hij daar naartoe wilde, het is simpelweg het einddoel van het schip waar hij zich op verschanst had. In Helsinki ontmoet hij vervolgens mensen die hem goed doen en mensen die hem kwaad doen. Hij krijgt werk van een man die aan het begin van de film z'n vrouw verlaat, geld verdient tijdens een pokeravond en een nieuw leven begint als uitbater van een restaurant. Op straat wordt hij mishandeld door boze witte mannen.
The Other Side of Hope zou na Le Havre (2011) de tweede film zijn uit Kaurismäki's zogenaamde havenstadtrilogie. Net als Le Havre is het een verhaal over een vluchteling die in West-Europa belandt, een film die ook al naadloos paste in Kaurismäki's cinema van verschoppelingen, waarin mensen aan de randen van de samenleving of zelfs buiten de samenleving leven, zonder daar te willen terugkeren. Anders misschien dan in Le Havre, waarin een oude man de zorg voor een jonge vluchteling op zich neemt, is de vluchteling in The Other Side of Hope niet iemand die hulp wil of vraagt of nodig lijkt te hebben. Hij wil slechts zijn. Niet meer en niet minder.
Aan de andere kant van hoop heerst in Kaurismaki's films niet de wanhoop, maar wat je een radicale autonomie zou kunnen noemen, van mensen die niks meer te verliezen hebben. Ze hebben de bodem bereikt, ze staan buiten de eindeloze cyclus van werk en consumeren en ze hangen niet langer de middenklasse waarden aan die daarbij horen. Ze zijn, in zekere zin, bevrijd. Dit is ground zero. Niet een plek van verwoesting maar een plek waar het puin geruimd is, waar het bestaan is teruggebracht tot de essentie, waar het draait om zijn en niet langer om worden.
Kaurismaki's films passen volgens filosoof en filmwetenschapper Thomas Elsaesser in een tendens die sinds ruwweg 1990 in (voornamelijk maar niet alleen) de Europese film te zien is en die hij tijdens een lezing op het International Film Festival Rotterdam een cinema of abjection noemde, wat we maar even vertalen als een cinema van verwerping. Elsaesser typeerde die films als volgt: een uitgebeend narratief, een focus op de personages die niet om onze sympathie vragen, aandacht voor de materialiteit van objecten, aandacht voor de ruimte waar de personages zich in bewegen en vooral ook de weigering van de personages om als slachtoffer te worden gezien.

Vrijheid
Hun verleden en toekomst doen er niet meer toe. Kaurismäki laat Khaled na zijn aankomst in Helsinki met een vette knipoog symbolisch herboren worden. Hij staat op uit een zwarte massa steenkool, de amorfe zwarte massa waar vluchtelingen volgens veel Europeanen toe behoren, en schudt het verleden van zich af. Khaled is net zo emotieloos als alle andere personages van Kaurismäki, die niet alleen buiten de economische cyclus van werken en consumeren lijken te staan maar ook buiten de emotionele (of melodramatische cyclus) van blijdschap en verdriet. Zelfs buiten de traditionele cyclus van goed voor jezelf zorgen zodat je langer leeft. Niet dat ze hun eigen sterfelijkheid ontkennen, het interesseert ze gewoon niet.
Je zou kunnen redeneren dat het juist die vrijheid is die hen voor sommigen bedreigend maakt. Maar precies het geweld waarmee abjecte personages worden verstoten (wat ook een aardige vertaling is van abjection) laat zien hoe bang men is om door de ander aangeraakt of wie weet besmet te worden. Juist het feit dat Kaurismäki's personages alles verloren hebben, ziet Elsaesser als een bron van kracht. Juist het feit dat ze de bodem hebben bereikt, betekent dat ze vaste grond onder de voeten hebben. En precies daar maken ze weer verbinding met anderen. Khaled krijgt in het asielcentrum hulp van een Iraakse vluchteling en op straat van zwervers die hem te hulp schieten wanneer hij mishandeld wordt door drie skinheads van het Finnish Liberation Army. Maar het zijn niet alleen de armen en verstotenen. De restauranteigenaar in The Other Side of Hope — Wikström, het tweede hoofdpersonage in de film — begint ook opnieuw, zonder verleden. Weliswaar vanuit een vrijere en veiligere positie dan Khaled, maar ook hij laat alles achter zich — behalve de schitterende retro bolide waarmee hij door Helsinki glijdt — en laat via het pokerspel de toekomst over aan het toeval. Die vrijheid deelt hij met Khaled. Die wezenlijke identificatie met en herkenning van de ander maakt dat hij Khaled een baan in het restaurant geeft.

Theater
Elsaesser noemt de personages in de cinema van verwerping katalysatoren die een uitweg bieden uit de morele impasse van het westers humanisme. Daarin is het niet mogelijk gebleken om één groep met gedeelde waarden te vormen en iedereen erbij te laten horen. Er is teveel verzet, teveel angst, te weinig bereidheid om zich in de ander te verdiepen. In de cinema van verwerping, en het lijkt erop dat Kaurismäki dit intuïtief al tientallen jaren met z'n films laat zien, wordt uitsluiting en verwerping beantwoord met een nieuwe, basale verwantschap tussen mensen die zich al dan niet noodgedwongen buiten de traditionele samenleving plaatsen.
Wat zich precies aan de andere kant van hoop bevindt, weten we niet. Wat een samenleving is, wat samenleven is, wat inclusiviteit en exclusiviteit betekenen, zal permanent kritisch bekeken en bevraagd moeten worden. Dat is noodzakelijk. Kijk maar naar wat er de afgelopen weken met Turkse Nederlanders gebeurde, die door Nederlands en Turks politiek theater niet meer wisten waar ze het zoeken moeten. Maar gelukkig is er hoop.


top
The Other Side of Hope

April 2017 #397



Productie, regie en scenario
Aki Kaurismäki
Camera
Timo Salminen
Montage
Samu Heikkilä
Art direction
Markku Pätilä
Met
Sherwan Haji
Sakari Kuosmanen
Tommi Korpela

Kleur, 98 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 20 april

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
Oldboy
OLDBOY (2003)
Oldboy (2013)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
Overdrive
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION