Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
'Waarom kon ik niet Tarzan of Superman zijn?'

Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)

Frankrijk, 2016 | Arnaud des Pallières
Na het historische drama Michael Kohlhaas komt Arnaud des Pallières met het coming-of-ageverhaal Orpheline. Een volstrekt andere film, maar wel weer samen met Christelle Berthevas geschreven. 'Bij de montage keek ik vaak over de schouder van Arnaud mee, bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat bij een seksscène niet de mannelijke blik overheerste.'

Door Leo Bankersen

Je zou kunnen stellen dat regisseur en co-scenarist Arnaud des Pallières van de nood een deugd heeft gemaakt. Orpheline brengt een stevig door elkaar geschud leven van kind tot volwassene in kaart. Dat kon toch al niet met één actrice. Dus dan maar gelijk vier actrices die de hoofdpersoon in vier levensfasen uitbeelden. De vraag 'wie ben ik' wordt op scherp gezet.
Nauwelijks hebben we in de opening kennisgemaakt met de jonge, maar zeer serieuze en gewetensvolle schooldirecteur Renée, of ze krijgt onverwacht bezoek van een oude kennis die een grote som geld eist. Waarna tot verbijstering van Renées echtgenoot de politie voor de deur staat om zijn vrouw onder een heel andere naam te arresteren. Precies op het moment dat ze verneemt dat ze na veel mislukte pogingen toch zwanger is.
Wie is ze eigenlijk? Parallel aan een mogelijke toekomst met een kind ontvouwt zich de stapsgewijze onthulling van haar vroegere identiteiten in een slim geconstrueerde combinatie van thriller en psychologisch drama. Orpheline is een schildering van haar pogingen met vallen en opstaan grip op het leven te krijgen, met het accent op de emotionele lading en veel ruimte voor de actrices.
De keuze van Des Pallières voor dit onderwerp is niet toevallig, zo legt hij uit tijdens het interview dat hij op Filmfestival Rotterdam samen met co-scenarist Christelle Berthevas geeft.
"Ik realiseerde me dat ik steeds heel mannelijke films had gemaakt, met goed uitgewerkte mannelijke personages. De vrouwen kwamen er bekaaid af. Nu kende ik de persoonlijke geschiedenis van Christelle en de strijd die ze had moeten leveren. Daarom stelde ik haar voor om daar iets mee te doen, om haar meest krachtige herinneringen te gebruiken als uitgangspunt voor een verhaal. Het zijn ook de vele gesprekken met Christelle geweest waardoor ik me kon identificeren met de hoofdpersoon."
"Het is voor ongeveer zestig procent autobiografisch", schat Berthevas. "Maar we hebben het wel volledig omgewerkt, want autobiografisch betekent niet vanzelf dat het ook dramatisch sterk is. Dus nee, ik heb zelf niet in de gevangenis gezeten", bevestigt ze desgevraagd met een lach.

Baboesjka-poppetjes
De beslissing om de levensloop van de hoofdpersoon in omgekeerde richting uit de doeken te doen, kwam eigenlijk heel organisch tot stand.
Berthevas: "Ik schreef eerst de episode waarin ze als jonge vrouw op haar twintigste van het platteland naar Parijs is gekomen, want dat stond nu eenmaal het dichtste bij me. De tiener van dertien stond al verder van me af en het kind was het moeilijkste. Daar heb ik me langzaam naar toe geschreven."
"Het was heel vanzelfsprekend," vult Des Pallières aan. "Net als in de psychoanalyse ga je steeds verder terug, op zoek naar de oorsprong van het trauma. Ik gebruik vaak die Russische baboesjka-poppetjes als metafoor. Eerst haal je de buitenste weg. Dan ga je door tot je bij het kleinste poppetje, het kind, bent aangekomen."
Bij de keuze van de actrices liet Des Pallières zich vooral leiden door het aspect van het karakter dat in de betreffende episode naar voren moest komen. Dat ze op elkaar zouden moeten lijken was minder belangrijk.
"Achteraf besefte ik dat het loslaten van fysieke gelijkenis er automatisch voor heeft gezorgd dat het personage universeler wordt. Net als in een muziekstuk zijn de vier actrices variaties op een thema. Die variaties zijn nodig om de complexiteit van de hoofdpersoon in de vier fasen van haar leven weer te geven: als kind, puber, adolescent en jonge vrouw."
Als antwoord op de vraag of de film suggereert dat onze identiteit flexibel, is haalt Berthevas een dichtregel van Paul Eluard aan. Vrij vertaald: 'We leven zonder te beseffen hoe we veranderen.'
Volgens Des Pallières verandert onze identiteit voortdurend. "Je verandert niet alleen fysiek, maar ook door de dingen die je meemaakt. Om dat idee uit te beelden is gekozen voor een eenvoudige oplossing: bij iedere leeftijd hoort een andere voornaam en een andere actrice. In een poging de gebeurtenissen achter zich te laten verzint ze telkens een nieuwe naam om het gevoel te krijgen dat ze aan het verleden kan ontsnappen."

Verstoppertje
Dat ontsnappen heeft te maken met een dramatisch voorval dat Renée, die als kind nog Kiki heet, in haar jeugd meemaakt tijdens een spelletje verstoppertje. "De actrices vroegen mij of ze zich schuldig voelt, maar nee, zo wil ik het niet stellen. Wel is er het gevoel van mislukking, het intense verdriet dat het kleine meisje heeft om wat er is gebeurd, maar dat is iets anders."
Berthevas merkt daarbij op, verwijzend naar de werkelijk voorgevallen tragedie, dat de moeder van de daarbij betrokken kinderen haar nooit heeft beschuldigd. "Ze heeft me vrijgelaten om door te gaan met mijn leven."
In de film betekent dat een hardhandige ontdekkingstocht. Een jonge tiener die al vroeg van huis wegloopt. Later een ogenschijnlijk zelfverzekerd meisje dat mannen brutaalweg bij een eerste ontmoeting kan vragen of ze soms neuken willen. Vrijgevochten, wereldwijs, maar ergens ook nog het kind dat bescherming zoekt. Uitdagend en ontroerend. Het beeld dat de film en passant schetst van de rol die seks daarbij speelt is niet al te positief.
"Ja, inderdaad, maar seksualiteit als onderhandelingsinstrument is iets van alle tijden. Denk maar aan Daniel Defoe's Moll Flanders", stelt Berthevas.
Waarop Des Pallières vervolgt: "Bij iedere seksueel gekleurde ontmoeting in de film is ze de ondergeschikte, maar ze doet dat zelf, want ze wil verder komen in het leven, dus zoekt ze iemand die rijker of ouder is. Ik wil daar geen negatief of positief oordeel over uitspreken, maar het is wel uit balans." "Bij de montage keek ik vaak over de schouder van Arnaud mee, bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat bij een seksscène niet de mannelijke blik overheerste", zegt Berthevas.
Dat de wet van de man zich al vroeg laat gelden illustreert Berthevas met een jeugdherinnering. "Als kind van een jaar of zes speelde ik met twee buurjongens die iets ouder waren. Van hen kreeg ik te horen dat ik dit of dat niet kon zijn, want ik was een vrouw. Daar begreep ik niets van. Waarom kon ik niet Tarzan of Superman zijn?"
In het filmverhaal wordt die afhankelijkheid van meestal veel oudere mannen een belangrijk motief. "Maar", benadrukt Berthevas, "het is vaak wel op haar eigen initiatief. Ze heeft het lef om die verschillen in leeftijd of klasse op te zoeken."
Ook Des Pallières ziet het als een zoektocht naar bevrijding. "Wanneer ze aan het eind haar besluit neemt, doet ze dat voor het eerst helemaal zelfstandig, zonder de druk van mannen.


top
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)

April 2017 #397



Productie
Michel Klein
Serge Lalou
Regie
Arnaud des Pallières
Scenario
Christelle Berthevas
Arnaud des Pallières
Camera
Yves Cape AFC SBC
Montage
Emilie Orsini
Arnaud des Pallières
Guillaume Lauras
Art direction
Guillaume Deviercy
Met
Adèle Haenel
Adèle Exarchopoulos
Gemma Arterton
Solène Rigot
Sergi Lopez

Kleur, 111 minuten

Distributie
Imagine Filmdistributie
Te zien
vanaf 27 april

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


O

O AMOR NATURAL
O apóstolo
O BROTHER, WHERE ART THOU?
O FANTASMA
O PRIMEIRO DIA
O SANGUE
O'HORTEN
THE O.J. SIMPSON STORY
O.K. GARAGE
The OA
OASIS
Oasis: Supersonic
OBER
THE OBJECT OF MY AFFECTION
Oblivion
Ocaso
OCCIDENT
OCEAN WORLD 3D
OCEAN'S 13
OCEAN'S ELEVEN
OCEAN'S TWELVE
OCEANS
OCTOBER SKY
Oculus
THE ODD COUPLE II
ODESSA... ODESSA!
L' ODEUR DE LA PAPAYE VERTE
L' odyssée
OEROEG
OESTERS VAN NAM KEE
OF FREAKS AND MEN
Of Horses and Men
Of ik gek ben
OFF SCREEN
Office Christmas Party
OFFICE KILLER
OFFICE SPACE
Offline
OFFSIDE
Les ogres
Oh Boy
OH HAPPY DAY
OI! WARNING
Okja (Bong Joon-ho over)
Old Cats
OLD DOGS
THE OLD MAN WHO READ LOVE STORIES
OLD SCHOOL
Oldboy
OLDBOY (2003)
Oldboy (2013)
DE OLIFANT EN DE SLAK
OLIVER TWIST
OLIVETTI 82
OLIVIER ETC.
OLIVIER OLIVIER
El olivo
EL OLVIDO
Olympus Has Fallen
Om de wereld in 50 concerten
OMAGH
Omar
Omar m'a tuer
L' OMBRE DU DOUTE
THE OMEN 666
HET OMGEKEERDE PERSPECTIEF (INVERTED PERSPECTIVE)
DE OMWEG
ON A CLEAR DAY
ON CONNAÎT LA CHANSON
ON DEADLY GROUND
ON THE BEAT
ON THE LINE
ON THE MOVE — MIGRATIE IN EUROPA
On the Other Side
On the Road
ONCE
ONCE IN A LIFETIME
Once Upon a Forest
ONCE UPON A TIME IN AMERICA
Once Upon A Time in Anatolia
ONCE UPON A TIME IN CHINA
ONCE UPON A TIME IN MEXICO
ONCE UPON A TIME...WHEN WE WERE COLOURED
ONCE WERE WARRIORS
Onder de oppervlakte
Onder het hart
Onder ons
HET ONDERGRONDS ORKEST (THE UNDERGROUND ORCHESTRA)
ONDINE
THE ONE
One Day
One Day When the Rain Falls (Rumah dan musin hujan)
One Direction: This Is Us
ONE FINE DAY
One Floor Below (Previously Unreleased)
One for the Money
ONE HOUR PHOTO
The One I Love
One Life
ONE MISSED CALL
ONE NIGHT STAND
ONE PERFECT DAY
ONE WAY TICKET TO OBLIVION
ONG-BAK: MUAY THAI WARRIOR
Only God Forgives
Only Lovers Left Alive
The Only Son
ONLY THE STRONG
ONLY YOU
ONTDAAN
De ontmaagding van Eva van End
De ontsnapping
ONZE EEUW
Onze jongens
DE OOGST VAN DE STILTE
OOGVERBLINDEND
Oorlogsgeheimen
OORLOGSRUST
OORLOGSWINTER
OP AFBETALING
OP EIGEN HOUTJE
OPAL DREAM
OPEN HEARTS
OPEN RANGE
Open Up to Me
OPEN WATER
OPERA JAWA
Operatie Noordpool
OPERATION DUMBO DROP
THE OPPOSITE OF SEX
ORA O MAI PIÙ
ORANGE COUNTY
ORBIS PICTUS
DE ORDENING
ORDINARY DECENT CRIMINAL
ORDINARY MAN
EL ORFANATO
ORGAZMO
Orla de kikkerslikker 3D
ORLANDO
ORPHAN
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over)
OS MUTANTES
OSAMA
OSCAR AND LUCINDA
OSCAR ET LA DAME ROSE
Oscuro animal
Oslo, 31 August
OSMOSIS JONES
OSS 117: RIO NE REPOND PLUS
OSSOS
THE OSTERMAN WEEKEND
OSWALD
OTHELLO
THE OTHER FINAL
THE OTHER GUYS
THE OTHER MAN
The Other Side (Roberto Minervini over)
The Other Side of Hope
The Other Side of Sleep
THE OTHER SISTER
The Other Woman
THE OTHERS
Otto is een neushoorn
OUDE TONGEN
Ouija
Ouija: Origin Of Evil
Our Beloved Month of August
OUR DAILY BREAD
Our Grand Despair
Our Idiot Brother
Our Kind of Traitor
Our Little Sister (Hirokazu Kore-eda over)
Our Nixon
Out 1
OUT COLD
Out of Love
Out of Nature
OUT OF SIGHT
Out of the Furnace
OUT OF TIME
THE OUT-OF-TOWNERS
OUTBREAK
OUTSIDE PROVIDENCE
Ouwehoeren
Over Canto
OVER HER DEAD BODY
OVER HET MET GEWEREN IN DE LUCHT VUREN
OVER MIJN LIPPEN
OVER THE HEDGE
De overgave
Overlord
An Oversimplification of Her Beauty
OYUN
Oz the Great and Powerful
OZU ANNIVERSARY COLLECTION