La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
De dictatuur te lijf met reclamespots

NO

Chili, 2012 | Pablo Larraín
Met het voor een Oscar genomineerde NO heeft de Chileense cineast Pablo Larraín zijn Pinochet-trilogie in majeur afgesloten, na Tony Manero en Post mortem. Hij zette zichzelf op de kaart als een van Zuid-­Amerika's meest avontuurlijke filmmakers. "Heldendom vind ik niet zo interessant. Het geeft een vals beeld van de samenleving."

Door Mark van den Tempel

Pablo Larraín (foto Fabrizio Maltese)


NO behandelt de opmerkelijke publiciteitscampagne uit 1988 die het militaire regime in Chili ten val zou brengen. Met drie bijzondere films (naast NO zijn dat Tony Manero en Post mortem) heeft Larraín zo de opkomst en ondergang van een dictatuur (1973-1988) vastgelegd.
We spreken Pablo Larraín daags na de wereldpremière van NO in Cannes. De sfeer is letterlijk en figuurlijk zonnig. Hoofdrolspeler Gael García Bernal hangt de clown uit en ook de normaal wat formele regisseur lijkt haast opgelucht dat zijn klus geklaard is. Klopt dat? Larraín: "Toch wel, ja. Ik ben klaar met de dictatuur, en zal er niet naar terugkeren. Maar het is een eindeloos fascinerend onderwerp, waaraan een groot mysterie verbonden zit. Ik snap niet waarom het heeft kunnen gebeuren. Maar het heden wordt gedefinieerd door het verleden. In mijn land heeft men een slecht geheugen, en ik ben blij dat de jongere generaties zich hier meer druk over maken dan zij die het echt hebben meegemaakt."
Je kunt NO zien als Mad Men geregisseerd met de flair van een Steven Soderbergh. In 1988 verplichtte generaal Pinochets eigen grondwet hem een referendum te houden over de voortzetting van de dictatuur. De Chileense oppositie kreeg dagelijks een schamele 15 minuten zendtijd toebedeeld, tegenover de uren aan propaganda die het regime kon uitbraken. Maar een op Amerikaanse leest geschoolde campagne van een jonge reclamefilmer (in de film gespeeld door Bernal) slaagde erin te bereiken wat het bewind niet voor mogelijk hield: de bevolking te enthousiasmeren voor verandering, en 'Nee' te stemmen.
Bernal vond het prettig dat zijn personage mocht twijfelen. "René Saveedra is geen held, zoals NO geen film is met alleen zwart en wit. Deze film gaat over de grijstinten. Het gaat over de subtiliteiten, de tegenstellingen en de teleurstellingen die democratie met zich meebrengt. Eigenlijk kijken we nog steeds heel naïef naar onze staatsvorm. Democratie werkt alleen tijdens verkiezingen. In ons dagelijks leven moeten we vechten voor gelijkheid en rechtvaardigheid. Dat is wat mijn personage doormaakt. Zijn deelname is niet heroïsch, maar hij vindt de juiste redenen om te doen wat hij moet doen. Voor zichzelf, voor zijn kind en voor zijn ouders."

Meeloper
Pablo Larraín gebruikt graag antihelden. In zijn veelgeprezen Tony Manero (2008) is de Pinochet-dictatuur al jaren onderweg. We zien de dagelijkse angst, de afstomping en het opportunisme die onderdrukking kenmerken. Centraal staat een in zichzelf gekeerde danser die er echt alles voor over heeft om de Chileense Tony Manero te worden, het hoofdpersonage uit Saturday Night Fever. Ook de centrale figuur uit Larraíns tweede film Post mortem (2010) is verre van sympathiek. Mario is een eenzaam ambtenaar in het mortuarium die dagelijks de slachtoffers van het kersverse regime moet registreren. Zijn liefde voor een stripper maakt dat Mario een verzetsdaad pleegt, maar niets is wat het lijkt in het leven van de meeloper. Larraín: "Ik hou van botsende personages. Want ieder mens heeft innerlijke conflicten, zeker toen. Mensen wisten niet waar ze aan toe waren. Alles was vreemd, uniek. Daarom koos ik bij Post mortem voor een kleine man met rechtse sympathieën. Daar bestond een groot deel van Pinochets volgelingen uit. Heldendom vind ik niet zo interessant. Het geeft een vals beeld van de samenleving."

U-Matic
Ook de films van Pablo Larraín schuren. Het Tony Manero-personage zwijgt, waardoor de kijker hard moet werken om in die film alle verbanden te leggen. De stille Post mortem nadert met zijn lange takes en beklemmende sfeer bijna het territorium van Aleksander Sokoerov. NO is anders: vlot, kleurrijk, vol hoop en humor. Larraín toont zijn tegendraadsheid ditmaal in de vorm. Hij schoot de hele film op het videomateriaal van de jaren tachtig, de U-Matic, met zijn schreeuwerige kleuren en gebrek aan diepte. 'Auw!' zeggen de ogen, maar Larraín vindt het een logische keuze. "Ik houd er niet van als men in films 35mm of super-HD combineert met archiefbeelden. Je ziet immers direct dat het totaal verschillend materiaal is. Door dezelfde videocamera's te gebruiken als onze archiefbeelden, zou het publiek er nooit achter komen wat wij hadden gedraaid, en wat al bestond. Film is illusie, en je moet zo goed mogelijk die illusie oproepen."
Dat maakte de productie van NO niet eenvoudiger, integendeel. "We hadden de originele beelden, en we moesten het maken daarvan in scène zetten. Feitelijk dus een film afmaken waar 25 jaar geleden al aan begonnen is. Ik moest me voorstellen wat er zich achter die camera afspeelde, terwijl er geen foto's of informatie van bestond. Je maakt een 'behind the scenes' van iets waar we alleen een videoband van hadden. Dat was het moeilijkste: denken wat zij dachten, voelen wat zij voelden."
NO voert naast Bernals personage ook zijn baas van het reclamebureau op. Als trouwe Pinochet-aanhanger is deze Guzman (Larraíns vaste hoofdprolspeler Alfredo Castro) verantwoordelijk voor de 'YES'-campagne. Is dit het oude Chili versus het nieuwe? Larraín: "Ik denk dat beiden het nieuwe Chili zijn. Omdat ze allebei geloven dat kapitalisme de manier is om hun probleem op te lossen. Ze geloven beiden in reclame als een manier om het land te besturen, wat dubieus is. De een komt van links, de ander van rechts, de een steunt Pinochet, de ander vrijheid, maar ze werken samen om cola en magnetrons te verkopen. Dat is wat ze verbindt. Deze film gaat niet alleen over wat er tijdens de dictatuur gebeurde, maar ook wat er na het referendum gebeurde. Mijn land is een winkelcentrum geworden, gerund door acht steenrijke families. Als je een goede opleiding wil, moet je ervoor betalen, en dat geld ook voor gezondheid. Alles is te koop, en dat is denk ik heel gevaarlijk."

Tony Manero | ***** | dvd Filmfreak
Post mortem | ***** | dvd Lumière



top
NO

Februari 2013 #351



Productie
Juan de Dios
Daniel Dreifuss
Regie
Pablo Larraín
Scenario
Pedro Peirano, naar het gelijknamige toneelstuk van Antoino Skarmeta
Camera
Sergio Armstrong
Montage
Andrea Chinogli
Muziek
Carlos Cabezas
Art direction
Estefania Larraín
Met
Gael García Bernal
Alfredo Castro
Luis Gnecco
Antonia Zegers
Marcial Tagle
Nestor Cantillana

Kleur, 116 minuten

Distributie
Filmfreak
Te zien
op IFFR en vanaf  31 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE