Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Anthony Hopkins als Richard Nixon Zweterig ventje met een schuldgevoel

NIXON

Verenigde Staten, 1995 | Oliver Stone
Oliver Stone wil opnieuw de Amerikaanse geschiedenis herschrijven. Nixon is een controversiële biopic die de 37ste president van de Verenigde Staten bombardeert tot een tragische held. Stone imponeert met visueel spektakel en komt wederom met spectaculaire complottheorieën op de proppen. De ambities van Stone reiken nu eenmaal verder dan een eenvoudige biografie.

Als Richard Nixon, de kersverse president van de Verenigde Staten, het podium bestijgt, kijkt hij met verbaasde blik in de rondte. "What the fuck am I doing here?", lijkt hij zich af te vragen. Want, zo weten we dankzij Oliver Stone's nieuwe film, Nixon vloekte dat het een lieve lust was. Dan gooit hij zijn armen in de lucht, glichlacht van oor tot oor en neemt het applaus in ontvangst.
Hoe is hij op dat podium terecht gekomen? Zelfs zijn naaste vertrouwelingen vroegen zich af wie Nixon werkelijk was. Wat schuilt er achter die glimlach en dat gezicht die nooit bij elkaar passen — zoals Martha Mitchell ergens in de film zo treffend opmerkt. De 37ste president van de Verenigde Staten, regerend van 1968 tot 1974, was een sphinx, een man met een geheim. En Oliver Stone zal het geheim van Richard Milhouse Nixon voor ons ontsluieren.
Vorig jaar overschreeuwde Stone zichzelf in Natural born killers met een onheilstijding over de mediaperversie in het huidige fin de siècle. Met Nixon pakt de regisseur de draad op van Platoon, Born on the fourth of July en JFK. Hij keert terug bij de Amerikaanse geschiedenis in het Vietnamtijdperk. Nixon is in de ogen van Stone een tragische held, hevig lijdend aan 'survivor's guilt'. Zijn weg naar het Witte Huis is namelijk geplaveid met vier lijken. Daar zijn allereerst zijn twee broers. Zij stierven op jonge leeftijd aan tbc, zodat het gezin Nixon voldoende geld had om de jonge Dick rechten te laten studeren. En er zijn John en Robert Kennedy. Hun dood verloste Nixon van twee geduchte concurrenten en maakte hem rijp voor het presidentschap.
Omdat Stone zijn troefkaarten goed uitspeelt, is Nixon een hecht geconstrueerde biopic geworden. Op geschikte momenten toont hij flashbacks uit Nixons jeugd en een journaal dat enige wapenfeiten uit zijn vroege carrière opsomt. Stone maakte van Nixon een soort Charles Foster Kane, die in de nadagen van zijn presidentschap de geluidsbanden van het Witte Huis terugluistert en zo terugblikt op zijn leven.

Jan Klaassen-motoriek
En als Nixon Kane is, dan is zijn rosebud, hoe kan het ook anders bij Stone, een complot. Volgens Stone was Nixon op de hoogte van de moord op Kennedy. Eind jaren vijftig had de toenmalige vice-president contacten met een sinister gezelschap dat aanvankelijk een aanslag op Castro wilde beramen, maar uiteindelijk JFK met kogels doorzeefde. Zo zijn we weer thuis bij Stone, die nooit te beroerd is om een controversiële, allesomvattende theorie te ontvouwen. Zie JFK, waarin Stone, zoals bekend, uit de doeken doet hoe CIA, FBI, de mafia, het militair-industrieel-complex en de anti-Castro-Cubanen de moord op Kennedy op hun geweten hadden. Dat Nixon weet had van de aanslag op Kennedy en er vervolgens de vruchten van plukte is het geheim dat hij met zich meedroeg en voor een torenhoog schuldgevoel zorgde.
Nixon mag in de ogen van Stone dan een sphinx zijn, Anthony Hopkins is het in ieder geval niet. Hopkins, die uiterlijk al niet veel weg heeft van Nixon, maakte van hem vooral een meelijwekkende figuur waar het sociale ongemak van af druipt. Het is een zweterig ventje met Jan Klaassen-motoriek dat stijf staat van de paranoia. Soms krijgt hij zowaar iets daadkrachtigs, maar na ruim drie uur is hij niet uitgegroeid tot de Shakespeariaanse tragische held die Stone en Hopkins vermoedelijk voor ogen stond. Joan Allen als Pat Nixon heeft die allure veel meer. Zij is de strenge echtgenote waarbij Nixon ineenkrimpt tot een eigenwijze snotneus. Daarnaast vallen in de bijrollen vooral Bob Hoskins op, die van J. Edgar Hoover een oude, decadente nicht maakt, en Paul Sorvino als een krakend-buiksprekende Kissinger.

Retorisch talent
Hoewel Nixon als koningsdrama is mislukt, imponeert Stone door visueel spektakel. Net als in JFK wisselt hij in hoge vaart kleur, zwart-wit, tv-beelden en super-8 films af. Gefingeerde archiefbeelden, quasi home movies en tv-verslagen worden in stelling gebracht om Stone's gelijk te bewijzen. Retorisch talent kan Stone zeker niet worden ontzegd. Hij is een illusionist die zo vingervlug monteert dat je niet meer kunt volgen hoe hij de complottheorieën uit zijn hoge hoed tovert.
Het probleem van zijn films is echter het gedram dat Natural born killers onverteerbaar maakte en ook in Nixon de boventoon voert. Stone geeft een genuanceerd beeld van de president, maar beziet de zaken toch liever op grotere schaal. Dan is de president niet meer dan een radertje in een machinerie die door en door corrupt is. Dit kosmische perspectief, dat gepaard gaat met Stone's hang naar waarheid en controverse, maakt Nixon tot een potsierlijke onderneming.

Pieter Bots



top
NIXON

Februari 1996 #164

Produktie
Clayton Townsend
Andrew G. Vajna
Oliver Stone
Regie
Oliver Stone
Scenario
Stephen J. Rivele
Christopher Wilkinson
Oliver Stone
Camera
Robert Richardson
Geluid
David MacMillan
Montage
Hank Corwin
Brian Berdan
Muziek
John Williams
Met
Anthony Hopkins
Joan Allen
James Woods
Bob Hoskins

Kleur, 190 minuten

Distributie
RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 22 of 29 februari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
The Net (Geumul)
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE