The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Matilde Landeta: Zij zeiden nee en ik zei ja, en dus bleef ik

LA NEGRA ANGUSTIAS

Mexico, 1949 | Matilde S. Landeta
Tijdens het festival 'Que viva Mexico' is Matilde Landeta te gast in Nederland. Zij liep op negentienjarige leeftijd een filmstudio binnen en wist meteen dat ze zou blijven. Nu, bijna zestig jaar later, is zij nog steeds actief in de filmwereld. Als eerste vrouwelijke cineast in Mexico regisseerde zij eind jaren veertig drie speelfilms. Vijfenveertig jaar na dato hebben zij nog niets van hun charme verloren. Annette Förster ontmoette Matilde Landeta in 1989 tijdens het Festival de Films de Femmes te Créteil.

Matilde Landeta oogt jonger dan zij is. Vrij groot voor een Mexicaanse, loopt zij in en uit de filmzalen. Als we eenmaal zitten, vertelt zij geanimeerd over haar leven met de cinema en gniffelt ze bij de anekdotes die de inventiviteit en de taaiheid illustreren waarmee ze haar plannen doorzette. Eind jaren veertig was een vrouwelijke regisseur een waar wereldwonder in het Hollywood van Mexico en decennia lang bleef zij de enige. Pas in de jaren tachtig veranderde dat. Zij ontdekte het filmmaken in 1933. "Ik ging naar de studio's om mijn broer op te zoeken, een knappe jongen die al heel jong acteur werd. Ik wist meteen dat dit mijn wereld was. Thuis zeiden ze nee, ik zei ja, en dus bleef ik." Toen ze zei dat ze wilde regisseren, werd ze uitgelachen. "Ik begon als scriptgirl. Twaalf jaar lang deed ik zo'n vijf films per jaar. Ik werkte voor de belangrijkste regisseurs en met de grote sterren van de professionele Mexicaanse filmindustrie. In 1945, na een zeventigtal films als scriptgirl, wilde ik vooruit. Ik wist dat ik nog één stap moest doen om het voor het zeggen te krijgen en om autoriteit uit te stralen, zodat het niet timide zou klinken als ik straks 'camera!' moest roepen. Dus vroeg ik om promotie tot regie-assistent. Ze zeiden dat dat niet kon omdat ik een vrouw was. Ik was furieus. Na het gesprek heb ik de garderobe-juffrouw gevraagd om me een snor te bezorgen. Met hoed op, pak aan en de snor opgeplakt ben ik teruggegaan naar de studio. 'Nu ben ik regie-assistent, want ik ben een man!'. Iedereen lachte, het werd een hele show! Daarna heb ik geprotesteerd bij de vakbond en kreeg ik toch mijn promotie."

Neo-realisme
Het was de zogeheten Gouden Eeuw van de Mexicaanse Cinema. De filmindustrie bloeide want Mexicaanse melodrama's waren populair in heel Latijns-Amerika. Gedurende drie jaar was Matilde Landeta regie-assistent bij veertien films. In die tijd begon zij haar eerste eigen film voor te bereiden. "Ik wilde mijn carrière als regisseur starten met een eigen scenario over minderjarigen. Toen kwamen de Italiaanse neo-realistische films naar Mexico, zoals Fietsendieven. Ik vond dat zulke prachtige en grote films dat het me verstandiger leek om iets anders te doen dan films over kinderen." Zij las de — zeer bekende — boeken van Rojas Gonzales. "Zijn romans 'Lola Casanova' en 'La negra Angustias' gaan over vrouwen die echt geleefd hebben. Met die verhalen kon ik laten zien dat de Mexicaanse vrouw niet alleen maar onderdanig is. Het land heeft tal van kleine vrouwen gehad die grootse dingen hebben gedaan."
Matilde Landeta debuteerde als regisseur in 1948 met Lola Casanova. Het verhaal speelt rond 1900 in een dorpje in het noorden van Mexico, waar blanken, indianen en mestiezen op gespannen voet samenleven. Dankzij Lola sluiten de blanken en de Seri-indianen vrede. "Niemand was bereid mijn eerste film te financieren, omdat ze geen vertrouwen hadden in mij als regisseur. Dus trad ik zelf op als producent en sleurde mijn broer en de hele familie er in mee. We verkochten de auto, namen een hypotheek op de huizen en zo kon de film gemaakt worden."
De bloeiende filmindustrie in Mexico trok buitenlands kapitaal aan, uit de Verenigde Staten in de vorm van produktiefaciliteiten en uit Latijnsamerikaanse landen in de vorm van pre-produktiegeld van distributeurs en vertoners. "Ik had een goede naam in filmkringen en was bekend in heel Latijns-Amerika. Voor mijn tweede film La negra angustias stuurden ze me geld en de rest heb ik weer bij elkaar gebedeld bij familie en vrienden." Na haar derde film, Trotacalles (1951), diende zij een script over criminele kinderen in. De bank voor filmfinancieringen zei dat ze geduld moest hebben. "Op een dag las ik in de krant dat iemand mijn film ging maken, een man. Ik naar de bank, ruzie met de directeur en ik werd de deur uitgezet! Vlak daarna is de Mexicaanse wet zo veranderd, dat participatie van andere Latijnsamerikaanse landen onmogelijk werd. Sindsdien is het erg duur om films te maken en kon ik het geld niet meer bij elkaar krijgen."
Matilde Landeta bleef echter wel werkzaam in de filmindustrie. Zij maakte 110 korte films voor Amerikaanse maatschappijen en trad op als regie-assistent, supervisor en vertaler voor Amerikaanse regisseurs en acteurs die in Mexico kwamen werken, zoals John Wayne en John Huston. "Ze hadden iemand nodig om hun opdrachten aan de crew in het Spaans te vertalen. Ik bleef wachten op een nieuwe kans." Zij werkte aan scenario's, schreef haar autobiografie en is nog steeds actief in de vakbond en in filmcommissies. Matilde Landeta moest wachten tot vorig jaar (!). Toen kon zij eindelijk weer een film regisseren. Deze film, Nocturno a Rosario (1991) zal ook in het festival te zien zijn.

Romantiek en avontuur
De rebellie tegen machismo en andere vormen van sociaal onrecht als racisme en uitbuiting, die uit Landeta's houding spreekt, kenmerkt ook het onconventionele leven van Angustias, de hoofdpersoon uit La negra Angustias. Zij is een mulattin die kolonel wordt in het leger van Zapata. De mannen dragen haar op handen, hoewel zij hen in haar voortvarendheid geenszins spaart. "De scène waarin Angustias de macho laat castreren komt ook voor in de roman. Toen ik het boek ter goedkeuring voorlegde aan de autoriteiten, zeiden ze: doe het niet, het is te erg. En ik zei: ik doe het wel, jullie kunnen hem altijd achteraf nog censureren. Ik heb het heel terughoudend geënsceneerd. Je begrijpt wat er gebeurt, maar je ziet niets gruwelijks. De scène werd goedgekeurd."
La negra Angustias vertelt een legendarisch verhaal, maar doet dat met een knipoog. Het is een kostelijke film in de beste traditie van de Mexicaanse populaire cinema. Romantiek, avontuur, fraaie zwart-wit fotografie en niet te vergeten de komische situaties rondom een heldin die — zeer letterlijk — haar mannetje staat, zetten de toon. Voordat Matilde Landeta het scenario schreef, zocht zij de echte Angustias Ferrera op in de bergen. "Ze was precies als ik dacht: niet zwart maar mulattin. Ze was klein van stuk, rookte sigaren (geen sigaretten!) en was grof in de mond. Ze had nog steeds lef. Ze was goed bij, ze was oud, maar nog steeds dezelfde." Dat strookte helemaal niet met de inhoud van het boek, waarin Angustias trouwt met een blanke leraar. "In de roman heeft die vent verhoudingen met andere vrouwen en geeft hij Angustias aan bij de politie, zodat zij de revolutionaire strijd moet opgeven. Toch staat zij aan het einde zingend de luiers te wassen van haar blonde kinderen. Het personage was volkomen vernietigd. Ik dacht, dat kán toch niet! Deze vrouw vocht óók tegen de slavernij van vrouwen. Voor de film heb ik dat toen allemaal veranderd."
Matilde Landeta was verrast maar blij toen internationale vrouwenfilmfestivals eind jaren tachtig haar werk ontdekten. "Toen ik de film weer terug zag, vond ik hem helemaal niet ouderwets. Ik was mijn tijd vooruit met die aanpak van het verhaal. Ik voel me trouwens nog steeds niet oud. Mijn lichaam is gezond en mijn geest nog jong. Als ik mezelf soms in de spiegel zie, dan denk ik: wie is die oude vrouw daar toch?"

Annette Förster



top
LA NEGRA ANGUSTIAS

Oktober 1992 #127

Produktie
TACMA/Eduardo Landeta
Regie
Matilde S. Landeta
Scenario
Matilde S. Landeta, naar de roman van Francisco Rojas Gonzales
Camera
Jack Draper
Muziek
Gonzalo Curiel
liedjes van Graciela Amador
Montage
Gloria Schoemann
Met
Maria-Elena Marqués
Ramón Gay
Augustin Isunza
Enriqueta Reza

Zwart-wit, 85 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 5 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
The Net (Geumul)
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
No Place for a Rebel
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
La novia del desierto
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE