Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Naast de rails

THE NAVIGATORS

Engeland, 2001 | Ken Loach
Negentiende-eeuwse toestanden waren het gevolg van de privatisering van de Engelse spoorwegen, toont Ken Loach overtuigend aan in zijn nieuwste film The navigators. De Filmkrant sprak hem op het Filmfestival Venetië: "Vaste arbeidskrachten worden ingeruild voor dagloners. Mensen worden concurrenten in plaats van kameraden."

Ken Loach op de set van The navigators


Ken Loach, de pijnlijk scherpe observator van sociale en sociologische misstanden, is ouderwets op dreef in zijn nieuwste film The navigators, waarin hij een groepje spoorwegarbeiders in Zuid-Yorkshire volgt tijdens de privatisering van de Engelse spoorwegen. De stijl en toon van zijn film doen denken aan Riff raff (1991), waarin hij in een documentaire-achtige stijl en met veel humor Londense bouwvakkers portretteerde. Zijn communistische ideologie ruilde hij in voor een moderne vorm van maatschappijkritiek, met veel sympathie voor de antiglobalistische protestbeweging, zo bleek tijdens het Filmfestival Venetië waar de film in première ging.
"De eerste spoorwegarbeiders werden 'navigators' genoemd", verduidelijkt Loach in Venetië de titel tegen een drietal journalisten. "Na de privatisering zie je dat de werkomstandigheden van de huidige spoorwegarbeiders meer en meer op die van hun negentiende-eeuwse collega's beginnen te lijken. Vaste arbeidskrachten worden ingeruild voor dagloners. Mensen worden concurrenten in plaats van kameraden. Het ultieme wapen van de 'working class' was altijd de staking, maar door het stelselmatige ondermijnen van gevoelens van solidariteit en loyaliteit in de jaren tachtig voelen mensen zich niet verantwoordelijk voor elkaar."
Ondanks deze besliste taal wil Loach zichzelf niet als pessimist omschrijven: "Om een onsuccesvol voetbalteam te volgen [My name is Joe, 1998] moet je wel een optimistische natuur hebben!"

Asbesticide
The navigators is gebaseerd op de ervaringen van scenarist Rob Dawber, die zeventien jaar voor de spoorwegen werkte en na zijn ontslag zijn belevenissen op schrift stelde. In dezelfde periode dat de financiering van de film rond kwam, werd bij hem asbesticide gediagnostiseerd en nog voor de voltooiing van The navigators overleed hij op 44-jarige leeftijd. "Omdat The navigators over zo'n politiek urgent probleem gaat, besloten we de film samen met televisiekanaal Channel Four te produceren. Dat garandeerde ons in één keer een zo groot mogelijk publiek", vertelt Loach. "Meestal heb ik veel problemen om mijn films in Engelse arthouses gedistribueerd te krijgen."
"Het is belangrijk om de desastreuze gevolgen van de privatisering zo snel mogelijk op de politieke agenda te krijgen", gaat hij verder. "Privatisering vernietigt de sociale structuur van de maatschappij. De overheid, of die nu links of rechts georiënteerd is, steunt de grote bedrijven. Margaret Thatcher is begonnen de macht van de vakbonden in te perken, omdat ze goedkope arbeidskrachten nodig had om de crisis van de jaren tachtig te boven te komen. Vervolgens zie je dat de verzwakte vakbonden geen spankracht meer hadden om tegen de privatisering in opstand te komen. Tony Blair volgt met zijn derde weg nog steeds een Thatcher-beleid. Dus wie gaat nu de politieke leemte opvullen? Met deze film hopen we een nieuwe politieke beweging te inspireren. Je ziet dat er een nieuwe politieke agenda aan het ontstaan is, bijvoorbeeld bij de antiglobaliseringsbeweging. Dat moet zich alleen nog in stemgedrag vertalen."

Makkers
Dat Loach' politieke stellingname zo'n urgent aanvoelende film opleverde is volgens hem te danken aan het feit dat hij de film met een mix van acteurs, amateurs en plaatselijke stand-up comedians draaide. Een week van te voren stuurde hij ze allemaal op cursus bij de spoorwegen en wie die met goed gevolg aflegde kon blijven. "Dat creëerde een eenheid in de groep die anders veel repetitietijd had gekost. Nu begonnen ze echt als makkers en is het des te pijnlijker om te zien dat ze aan het einde van de film er allemaal alleen voor staan."
Langzaam onttakelt Loach het groepsgevoel: "Eerst zie je mensen die samen aan het werk zijn, en hoe belangrijk dat werk voor hun gevoel van eigenwaarde en sociale functioneren is. Als je dat verliest, verlies je ook de netwerken van kameraadschap. Ze verliezen meer dan alleen hun loon. Pas op dat moment vond ik de privélevens van de mannen interessant worden voor de film, omdat ik daar kon laten zien hoe belangrijk werk voor je sociale omstandigheden is."
Er werd veel geïmproviseerd op de set: "Er was wel een script, maar door de film in sequentie te schieten, ontrolden de gebeurtenissen zich vanzelf en hoefden we niet al te veel na te denken over karakterontwikkeling en continuïteit. De acteurs hebben nooit het hele script gezien. Alleen de pagina's die ze de volgende dag moesten doen."
"Het voordeel van deze manier van werken", vervolgt Loach, "is dat je de lol en de levendigheid van het filmmaken in stand houdt. En daarmee de authenticiteit. Emoties als schrik en verrassing zijn zelfs voor ervaren acteurs moeilijk te spelen. Door ze niet de kans te geven daar al te lang over na te denken, houd je hun reacties fris en authentiek."
"Het had niet bij deze karakters gepast om ze aan het einde de barricaden te laten beklimmen. Daarvoor zijn ze te murw geslagen. Als de film afgelopen is, ligt de verantwoordelijkheid bij de toeschouwer."

Dana Linssen



top
THE NAVIGATORS

April 2002 #232

Productie
Rebecca O'Brien
Regie
Ken Loach
Scenario
Rob Dawber
Camera
Barry Ackroyd
Mike Eley
Montage
Jonathan Morris
Art direction
Martin Johnson
Met
Joe Duttine
Tom Craig
Venn Tracey
Steve Huison

Kleur, 96 minuten

Distributie
A-Film
Te zien
vanaf 4 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
The Net (Geumul)
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE