La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Digitale big bang Eco-propaganda over winkelende zombies

NAQOYQATSI

Verenigde Staten, 2002 | Godfrey Reggio
Naqoyqatsi is opnieuw een essayistisch pleidooi voor een betere wereld, maar schiet zijn doel hopeloos voorbij door de platte metaforen.

Als één film de 24 uur per dag inzetbare westerling een spiegel voorhoudt, dan is het wel Godfrey Reggio's Koyaanisqatsi (1982). Een filmessay dat van ongerepte bos- en berglandschappen naar overvolle metrostations scheert, van nieuwbouwruïnes naar snelwegdoolhoven. In tijdversnellende shots wordt de beschaafde mens gereduceerd tot een wazige schaduw van zichzelf, en hoewel Reggio de beelden nergens toelicht is zijn standpunt duidelijk: we hebben het contact met de natuur verloren en onszelf opgeofferd aan geld, haast en techniek. Allemaal nogal simplistisch, maar dankzij de krachtige beelden en Philip Glass' hallucinerende score werkt de preek betoverend in plaats van afstotend.
Naqoyqatsi — na Powaqatsi uit 1987 de voltooiing van een trilogie — zingt eigenlijk dezelfde klaagzang, zij het dat nu het accent ligt op het consumentisme en de verregaande globalisering, virtualisering en digitalisering van het leven. Het beeld dat je daarbij van Reggio krijgt is dat van een stoffige oude zeur die popcultuur, winkelparadijzen, gekloonde schapen en elektronische snelwegen het liefst in één keer van de aardbodem zou vegen.

Monster
Om van de toeschouwer een strijdgenoot te maken rijgt Reggio ontelbare stukjes film aan elkaar tot een anderhalf uur durende, naargeestige beeldenstorm. Net als twintig jaar geleden, zij het dat het dit keer een mengsel betreft van archiefmateriaal en cgi-effecten. Wederom blijft elk commentaar achterwege zodat het lijkt alsof je van de muzikaal gestructureerde collage mag maken wat je wilt. En wederom leiden de soundtrack, de montage en vooral ook de beeldbewerkingen je soepel naar de moraal van de film. Eco-propaganda, dat is wat Reggio maakt.
Het zou dan ook voor de film spreken wanneer toeschouwers na afloop hun baan bij de effectenbeurs opzeggen, of zweren nooit meer naar McDonald's te gaan. Helaas is de beeldtaal net zo plat als de de boodschap, waardoor Naqoyqatsi nergens overtuigt. Duikvluchten door een heelal van eentjes en nulletjes, oorlogsreportages die versmelten met gewelddadige videogames, een oneindig gekopieerd shot van enkele schattige baby's — zulke fastfoodsymboliek zet moeilijk aan tot denken, discussiëren of handelen.
Interessanter is dat Naqoyqatsi nooit zonder computers gemaakt had kunnen worden, en daardoor op een monster lijkt dat zich tegen zijn oorsprong keert. Vrijwel elk fragment onderging intensieve digitale manipulatie, waarbij de ene keer de kleuren werden uitgebleekt, de andere keer de beeldverhouding werd verstoord of de korreligheid opgevoerd. Deze digitale reanimatie, zoals het chique in de eindcredits staat, werkt net als de tijdversnellingstechniek van Koyaanisqatsi als een vervreemdende, confronterende filter: vertrouwde locaties lijken opeens shots uit een tekenfilm, winkelende stadsmensen veranderen in spookwitte zombies. En dat terwijl commercials en wassenbeelden van wereldleiders hun 'natuurlijke' kleur blijven houden. Drie keer raden wat Reggio hiermee wil zeggen. Naqoyqatsi lijkt op de zwijgende verfilming van een postmodern politiek-filosofisch artikel, dat dan weer synchroon aan de beelden gelezen kan worden: 'In de 21e eeuw wordt het onderscheid tussen de werkelijkheid en representaties van die werkelijkheid steeds onduidelijker', enzovoort.
Eigenlijk was dat met Koyaanisqatsi ook al zo. Maar die film liet behalve de ellende ook de chaotische schoonheid van de nieuwe wereld zien. De avondspits als abstract lichtballet, razende wolkenzeeën weerspiegeld in strakke Wall Street-façades — aan zulke verfrissende perspectieven ontbreekt het Naqoyqatsi nagenoeg volledig.

Kevin Toma



top
NAQOYQATSI

Februari 2003 #241

Productie
Joe Beirne
Godfrey Reggio
Lawrence Taub
Steven Soderbergh
Regie en scenario
Godfrey Reggio
Camera
Russell Lee Fine
Montage en visueel ontwerp
Jon Kane
Muziek
Philip Glass

Kleur, 89 minuten

Distributie
RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 20 februari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE