The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Xavier Beauvois in zijn eigen debuutfilm Het gezin als kwelling

NORD

Frankrijk, 1991 | Xavier Beauvois
De meeste Nederlandse vakantiegangers laten het rechts liggen op hun tocht naar het zuiden van Frankrijk. Wie Nord ziet, het speelfilmdebuut van Xavier Beauvois (1967), geeft ze geen ongelijk: Normandië is in deze film een kille, grauwe, naargeestige streek, waarin het altijd regent. Het sombere klimaat weerspiegelt zich in de bewoners: gesloten mensen, niet in staat tot zinvol onderling contact. Een handicap waaraan het in Nord opgevoerde gezin ten gronde gaat.

Nord opent met een lang shot waarin de camera vanaf een afstand de contouren van een havenstadje in beeld brengt. Een loodgrijze hemel en lelijke bouwsels bepalen het panorama. Waarmee de toon van de film is gezet. In het volgende shot wacht een auto voor een open brug. Beauvois neemt ruim de tijd om het dalen van de brug te laten zien. Als de slagbomen eindelijk omhoog gaan, rijden we Calais binnen, om het stadje aan het eind van de film via dezelfde brug weer te verlaten. In de tussentijd speelt zich voor onze ogen een familiedrama af.
Met vooral visuele middelen, dialogen zijn spaarzaam, toont Beauvois de teloorgang van een gezin, dat bestaat uit een alcoholistische vader (Bernard Verley), een zwijg- en lijdzame moeder (Bulle Ogier), een zoon in de puberleeftijd (Xavier Beauvois zelf) en een lichamelijke en geestelijk gehandicapte dochter (Agnès Evrard). Hoewel alcoholisme een bepalende rol speelt in het gezin, gaat Nord niet in de eerste plaats over de funeste gevolgen van drankmisbruik. De gezinsproblematiek is fundamenteler, want het stevige innemen van de vader verhult een mislukt huwelijk. Man en vrouw wisselen na vijfentwintig jaar huwelijk alleen nog maar triviale mededelingen uit ("Ik ga naar bed").

Liefdevol onthaal
Zoals altijd zijn de kinderen de dupe van de echtelijke frustraties, die voor een steeds beklemmender sfeer in huis zorgen. De situatie wordt onhoudbaar door het gedrag van de vader. Met woede-uitbarstingen terroriseert hij de gezinsleden, die iedere dag gespannen afwachten hoe zijn humeur zal zijn als hij terugkomt van zijn werk als apothekerassistent. Gefluisterde opmerkingen als "Ik kan die man niet meer zien" en "Ik hoop dat hij zich doodrijdt" geven aan hoe de gezinsleden snakken naar een oplossing. Bijna apathisch horen zij aan het eind van iedere middag het geluid van een tweedehands BMW dichterbij komen.
Noch de vader, noch de moeder is in staat de impasse te doorbreken. Zij gedragen zich als tot elkaar veroordeelden, aan echtscheiding wordt niet gedacht.
Ingrijpen van buitenaf, de man wordt wegens zijn drankzucht ontslagen, bewerkstelligt uiteindelijk een verandering in het gezin. Opname in een kliniek volgt, maar bij zijn terugkeer thuis wacht de man geen liefdevol onthaal, maar wordt hij als een onvermijdelijk noodlot ontvangen. In het besef dat hij de liefde van zijn vrouw en kinderen verloren heeft, is hij een reddeloos man. Dat hij zijn vroegere baan terugkrijgt, verandert daar niets aan. Een terugval in de drank volgt, waarna een fatale fout in het samenstellen van een medicijn hem definitief over de rand duwt.

Dramatisch overgewicht
Drie jaar werkte Beauvais aan de realisering van zijn geesteskind, dat hij uiteindelijk ter wereld bracht voor nog geen miljoen gulden. Daarbij kreeg hij steun van het Centre National du Cinéma, een instelling die vier keer per jaar uit zo'n tweeduizend (!) ingediende scenario's er een stuk of vijf(!) selecteert voor financiële ondersteuning. Na deze opsteker bleek aanvullende financiering voor zijn film zo moeilijk te vinden, dat het uiteindelijk te danken is aan acteur Bernard Verley, die zijn bankrekening plunderde, dat de film gerealiseerd kon worden. Beauvois' gedrevenheid — Nord behoort tot de categorie urgente films — komt sympathiek over. Het zou mooi zijn als zijn inspanningen beloond waren met een sublieme film. Dat is helaas niet het geval. Hoewel de fraaie, uitgebalanceerde enscenering valt te prijzen, bezwijkt de film aan een dramatisch overgewicht. Misschien uit angst niet duidelijk genoeg te zijn, stapelt Beauvois ellende op ellende. Alles wat mis kan lopen, moet ook mis gaan. En behalve alle gezinsproblemen (waarin incest natuurlijk niet ontbreekt) ventileert de film en passant ook nog kritiek op de gezondheidszorg (de ontwenningskliniek functioneert tevens als psychiatrische inrichting) en op de algehele doofheid van de samenleving voor psychische noden. Door deze veelheid aan thematiek lijkt Nord wel een case-study voor maatschappelijk werkers. ("Let u ook op de interactie tussen vader en zoon")
Als een echte debutant wil Beauvois met Nord teveel tegelijk. Zijn film maakt vooral nieuwsgierig naar een 'ingetogen Beauvois'. Dat zal een uitstekende film zijn.

Jos van der Burg



top
NORD

September 1993 #137

Produktie
Bernard Verley
SGGC
Regie
Xavier Beauvois
Scenario
Xavier Beauvois
Arlette Langmann
Sophie Fillieres
Camera
Fabio Conversi
Montage
Agnès Guillemot
Muziek
Philippe Chatiliez
Met
Xavier Beauvois
Bernard Verley
Bulle Ogier
Agnès Evrard

Kleur, 98 minuten

Distributie
NFM/IAF
Te zien
vanaf 16 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
The Net (Geumul)
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
No Place for a Rebel
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
La novia del desierto
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE