Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Koloniale koortsdroom

N — The Madness of Reason

België, 2014 | Peter Krüger
Niemand minder dan de Nigeriaanse schrijver Ben Okri schreef de teksten voor het halluci­nante filmessay N — The Madness of Reason, over de encyclopedische waanzin van het (neo)kolonialisme.

Door Dana Linssen

Het is bijna zonde om de naam Raymond Borremans te googelen om erachter te komen of hij echt heeft bestaan. Want hoewel de werkelijkheid vaak beter is dan fictie, zou je soms ook willen dat iemand een personage als Borremans kon verzinnen. Een Franse ontdekkingsreiziger, banjo-eenmansorkest, rondtrekkende bioscoopeigenaar en koortsig encyclopedist die het op zich nam om de eerste encyclopedie van Frans West-Afrika te schrijver. Hij kwam tot de letter N.
Encyclopedisten spreken zeker in tijden van internet enorm tot de verbeelding. Ooit waren zij de eersten die kennis verzamelden, boekstaafden en categoriseerden. Ze brachten ordening in de wereld. Borremans stond in de traditie van dat 18de-eeuwse Verlichtingsideaal. Maar hij was wel 200 jaar te laat toen hij in de jaren dertig van de vorige eeuw begon om zijn duizenden lemma's over de aardrijkskunde en geschiedenis, lokale gebruiken, flora en fauna, legenden en roddels, krantenknipsels en folklore van Ivoorkust op indexkaartjes te schrijven. Er was geen systeem, althans niet anders dan de gedachte dat het systematiseren vanzelf tot systeem zou leiden. Vandaar de ondertitel 'The Madness of Reason'. Of zoals Shakespeare het zegt: "Het mag dan waanzin zijn, maar er zit systeem in.''
Maar er was nog iets anders aan de hand natuurlijk. In het Europa dat hij achterliet woekerde in het classificatie-ideaal het fascisme.

Liefdesbrief
Er zit nog een ander systeem in. Borremans werd verliefd op West-Afrika. Zijn encyclopedie is ook een inventarisatie van zijn liefde. Een liefdesbrief waarin elke huidplooi, elk donshaartje, elke moedervlek van een geliefde bezongen en beschreven is. Een liefde ook waarin de encyclopedie uiteindelijk een substituut werd voor het geliefde land zelf. Wat dat betreft doet zijn project wel een beetje denken aan dat van de cartografen uit Over de ijzeren gestrengheid van de wetenschap van Jorge Luis Borges, waarin de kaart van een gebied zo nauwkeurig moest zijn dat hij uiteindelijk dat hele gebied bedekte.
En zo 'verovert' Borremans zijn geliefde land, hij annexeert het. Zijn blik op Afrika is typisch westers: hij kan het land alleen begrijpen door het zich toe te eigenen. En plotseling krijgt het kennisideaal (neo)kolonialistische trekjes. Neemt hij het continent mee dat hij verliet.
Voor de Belgische filmmaker Peter Krüger (in veel van zijn werk gefascineerd door encyclopedisten) was precies die kritische kijk op het Verlichtingsidealisme het uitgangspunt voor een cinematische phantom ride, een intuïtieve en hybride ouverture voor de catastrofe van classificatie en lineariteit. In zijn film laat hij Borremans van gene zijde zijn project voltooien. Maar niet zonder dat hij zich realiseert hoe illusoir de gedachte van identiteit is die we aan vaststaande feiten denken te kunnen ontlenen.

Ben Okri
N is dan ook geen biopic, geen film óver Borremans, maar meer een film die dóór Borremans aan ons verteld wordt. Een geest met voortschrijdend inzicht en blinde vlekken. En deze deels fictieve Borremans heeft de stem van acteur Michael Lonsdale gekregen en de woorden van de Senegalese schrijver Ben Okri (die ook ter gelegenheid van de Nederlandse première een aantal vertoningen zal bijwonen).
En wat Borremans ons vertelt gaat net zozeer over het heden als over het verleden. Krügers film verhaalt van de burgeroorlogen die op de dekolonisatie volgden, van het moment waarop alleen 'echte' Ivorianen stemrecht kregen. Hij staat met zijn kritische kijk op de koloniale periode in een Belgische traditie; gek genoeg leeft het onderwerp op die manier nauwelijks onder Nederlandse filmmakers.
N — The Madness of Reason is krankzinnig, rijk en gelaagd, poëtisch en hard, mysterieus en ontgoochelend. Even obsessief als Borremans zelf en een van de meest originele en authentieke films van het afgelopen jaar.



top
N — The Madness of Reason

Oktober 2015 #380



Productie en regie
Peter Krüger
Scenario
Peter Krüger
Ben Okri
Camera
Rimvydas Leipus
Montage
Nico Leunen
Met
Michael Lonsdale
Fatoumata Diawara
Abiba Sawadogo
Vieux Farka Touré
Hamadoum Kassogue

Kleur, 102 minuten

Distributie
Cinema Delicatessen/Mokum Film
Te zien
vanaf 22 oktober. Op 15 en 16 oktober zullen er twee speciale voorpremières in EYE zijn, in aanwezigheid van regisseur Peter Krüger en schrijver Ben Okri, zie eyefilm.nl

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
The Net (Geumul)
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE