Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Alarmerende rookpluimen

More Than Honey

Zwitserland/Duitsland, 2012 | Markus Imhoof
De Colony Collapse Disorder onder bijenkolonies houdt imkers al jaren in de greep. Veel documentaires zijn er al over gemaakt, met More Than Honey als nieuwste poging om de mysterieuze sterfte te verklaren.

Door Mariska Graveland

Ooit was hij het toonbeeld van rust, in films als Ulee's Gold, Bal en The Spirit of the Beehive: de imker. Heel soms vertoonde hij macabere trekjes, zoals in het Roald Dahl-verhaal Royal Jelly, waarin een baby stiekem door haar bijenhoudende vader met koninginnegelei wordt gevoed en op een bijenlarve gaat lijken ("We don't want our little queen to catch a cold..."). Bijenhouden was hip in tv-series als Pushing Daisies, Elementary en How I Met Your Mother.
M. Night Shyamalan begon zich echter al zorgen te maken in The Happening. Douglas Coupland beschreef in de opvolger van zijn Zeitgeist-roman Generation X een somber toekomstbeeld: in het dystopische Generation A zijn de bijen uitgestorven. Ook in de speelfilm La cinquième saison die sinds vorige maand in de Nederlandse filmtheaters draait beginnen de bijen te sterven. En de laatste jaren zijn er ook talloze documentaires gemaakt die het beeld van de kalme, rookpluimen producerende imker bijstellen en de alarmbellen laten rinkelen.
Zoals inmiddels bekend hebben wereldwijd complete bijenkolonies ernstig te lijden onder de mysterieuze ziekte Colony Collapse Disorder. Het verdriet en de wanhoop onder de imkers is groot. Is de boosdoener een mijt of zijn het pesticiden? Of is het antibiotica, de vuilbroed-bacterie, elektromagnetische straling, incest, stress? Of een combinatie van dit alles? De bijensterfte lijkt een gevolg van de overproductieve menselijke beschaving, maar eigenlijk tasten vele imkers en onderzoeksgroepen nog in het duister.

Varroa destructor
More than Honey is de nieuwste informatieve documentaire die de oorzaak en de gevolgen van de massale bijensterfte in kaart probeert te brengen. Eerder waren er al documentaires als BeeSong (2013), Buzz Kill (2011), Queen of the Sun (2010), Colony (2009), Every Third Bite (2008) en Pollen Nation (2007), dus het bewustzijn over dit probleem is groot. Het is "death on an epic scale", zoals het in More than Honey wordt genoemd. Vaak wordt ook Einstein aangehaald, die gezegd zou hebben dat "als de bijen van de aardbodem zouden verdwijnen, de mens niet langer dan vier jaar te leven heeft". Die uitspraak heeft hij nooit gedaan, maar dat bijen een cruciale rol spelen in de bevruchting van planten en dus in onze voedselvoorziening, staat buiten kijf. Eenderde van wat we eten had niet kunnen bestaan zonder bijen, zo valt te horen in More than Honey. Het laat zwoegende Chinezen zien die zelf alle bloemen stuk voor stuk af gaan, maar met de hand pollen verspreiden is natuurlijk geen doen.
De roep om fabrikanten van pesticiden aan te pakken klinkt steeds luider. Volgens de documentaire doodt het gif de bijen niet maar zorgt het er wel voor dat er minder nakomelingen zijn, maar daarover zijn de meningen verdeeld. Een verband met pesticiden werd ooit gelegd in China, toen Mao verordonneerde om alle mussen te laten doden, waarna er een onvoorziene insectenplaag ontstond die weer met insecticiden werd bestreden, die op hun beurt de bijenstand liet dalen. Een van de boosdoeners is zeker ook de parasiet met de omineuze naam varroa destructor, de mijt die zich met zijn kaken vastzet en de bijen leegzuigt.

Superorganisme
Regisseur Markus Imhoof, die drie continenten afreisde, komt uit een imkerfamilie en heeft ook oog voor de schoonheid van bijen. Hij filmt ze in slow motion als ze op nectar kauwen of de bijendans opvoeren, de taal waarmee de verkennersbij aan het thuisfront laat weten waar de beste bloemen staan. Met close-up-beelden van het gedrag van bijen, op hoge kwaliteit geschoten en met klassieke muziek gelardeerd, illustreert hij het idee dat een bijenkolonie als een superorganisme kan worden gezien, met de afzonderlijke bijen als cellen. Dit wordt ook wel emergentie genoemd. Vaak wordt hierbij een mierennest als voorbeeld opgevoerd: het geheel is meer dan de som der delen. Een mierennest kun je zien als een superieur 'brein' dat het emergente resultaat is van gedragingen van de individuele mieren, en langer leeft dan een afzonderlijke mier. Maar er zijn grenzen: als er te veel bijen tegelijk sterven, stort de bijenkolonie toch echt in elkaar.
De hoop is nu gevestigd op de Afrikaanse bij: 26 zwermen van deze killer bees ontsnapten uit de universiteit in São Paolo en blijken goed bestand tegen alle bedreigingen. Misschien zijn deze bijen, die we eerst nog vreesden dankzij B-films als Killer Bees (1974), nu onze redders in nood.

Bijenfestivals met aandacht voor Colony Collapse Disorder zijn er onder andere in Amsterdam ilovebeeing.nl en Utrecht facebook.com/bijenfestival.



top
More Than Honey

April 2013 #353



Productie
Helmut Grasser
Markus Imhoof
Thomas Kufus
Pierre-Alain Meier
Regie
Markus Imhoof
Scenario
Markus Imhoof
Kerstin Hoppenhaus
Camera
Attila Boa
Jörg Jeshel
Montage
Anne Fabini
Muziek
Peter Scherer

Kleur, 96 minuten

Distributie
Imagine
Te zien
vanaf 18 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


M

M. BUTTERFLY
M/OTHER
MA FEMME EST UNE ACTRICE
Ma loute
Ma Ma
MA VIE EN ROSE
MA VRAIE VIE À ROUEN
DE MAANPRINSES EN HET GEHEIM VAN HET WILDE PAARD
MABOROSI
MAC
MACBETH
MACHAN
Machete Kills
Machine Gun Preacher
THE MACHINIST
Macondo
MAD CITY
MAD DOG AND GLORY
MAD LOVE
Mad Max: Fury Road
MADAGASCAR
Madagascar 3: Europe's Most Wanted
MADAGASCAR: ESCAPE 2 AFRICA
Madame Bovary
MADAME L'EAU
MADAME SATÃ
MADE IN AMERICA
MADE IN DAGENHAM
MADE IN HONG KONG
MADE OF HONOUR
Madeliefjes (gerestaureerde versie)
MADELINE
THE MADNESS OF KING GEORGE
LA MADRE MUERTA
Mãe só há uma/Don't Call Me Son
MAFIA!
Magallanes
Le magasin des suicides
THE MAGDALENE SISTERS
Maggie's Plan
THE MAGIC FLUTE
Magic in the Moonlight
Magic Mike
Magic Mike XXL
Magic Trip
HET MAGISCHE ZWAARD
MAGNIFICANT OBSESSION
The Magnificent Seven
MAGNOLIA
Magnus
MAGONIA
MAID IN MANHATTAN
Maïdan
LA MAISON
MAJESTEIT
The Major
MAKAROV
MAKDEE — THE WEB OF THE WITCH
MAKE IT HAPPEN
MAKE WAY FOR TOMORROW
Make Your Move
THE MAKING OF A NEW EMPIRE
THE MAKING OF THE LORD OF THE RINGS
Makkers staakt uw wild geraas & Alles is liefde
EL MAL AJENO
Mal de Pierres
LA MALA EDUCACIÓN
MALA NOCHE
Malavita
MALCOLM X
Maleficent 3D
MALÈNA
MALLRATS
MALPERTUIS
Mama (Andrés Muschietti)
Mama (Nikolai & Elena Renard)
MAMA (Zhang Yuan)
MAMA MOE EN DE KRAAI
MAMBO ITALIANO
Mammal (Rebecca Daly over)
MAMMOTH
MAMMUTH
THE MAN
MAN ABOUT TOWN
A MAN APART
Een man die Ove heet
A MAN ESCAPED
THE MAN FROM ELYSIAN FIELDS
The Man from London (Previously Unreleased)
The Man from U.N.C.L.E.
THE MAN IN THE IRON MASK
DE MAN MET DE HOND
Man of Steel
MAN OF THE YEAR
MAN OF VIOLENCE
Man on a Ledge
MAN ON FIRE
MAN ON THE MOON
MAN ON WIRE
MAN PUSH CART
A MAN TO REMEMBER
MAN TROUBLE
Man Up
THE MAN WHO CRIED
THE MAN WHO FELL TO EARTH
THE MAN WHO KNEW TOO LITTLE
THE MAN WHO WASN'T THERE
THE MAN WHO WASN'T THERE — SPECIAL DOUBLE DISC EDITION
Man with a Movie Camera and Other Works by Dziga Vertov
Man with High Heels (IFFR Jang Jin)
THE MAN WITH RAIN IN HIS SHOES
The Man with the Iron Fists
The Man With the Iron Heart
MAN WITHOUT A FACE
THE MAN WITHOUT A PAST
MAN — KIND
MANA: BEYOND BELIEF
MANAGEMENT
Manchester By the Sea
The Manchurian Candidate (John Frankenheimer)
THE MANCHURIAN CANDIDATE (Jonathan Demme)
Mandela: Long Walk to Freedom
MANDERLAY
Mange tes morts
Manglehorn
MANHATTAN MURDER MYSTERY
MANHUNTER
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
MANNEKEN PIS
Mannenharten
Mannenharten 2
Het mannetje van de maan
MANS GENOEG
MANSFIELD PARK
MANUALE D'AMORE
MANUFACTURED LANDSCAPES
MANUFACTURING DISSENT: UNCOVERING MICHAEL MOORE
Manuscripts Don't Burn
MAO'S LAST DANCER
MAP OF THE HUMAN HEART
A MAP OF THE WORLD
Maps to the Stars
MAR ADENTRO
Marauders
MARCELLO, MARCELLO
MARCH COMES IN LIKE A LION
MARCH OF THE PENGUINS
March Of The Penguins 2
LA MAREA
MAREBITO
Margin Call
MARGOT AT THE WEDDING
Marguerite
MARIA BETHANIA — MUSIC AND PERFUME
MARIA FULL OF GRACE
EL MARIACHI
Mariage à Mendoza
MARIAN
MARIE ANTOINETTE
MARIE ANTOINETTE IS NIET DOOD
MARIE BAIE DES ANGES
Marie Heurtin (Jean-Pierre Améris en Ariana Rivoire over)
MARIE-JO ET SES DEUX AMOURS
LA MARIÉE ÉTAIT EN NOIR
MARIKEN
MARILYN HOTCHKISS' BALLROOM DANCING AND CHARM SCHOOL
Marina
MARION
MARION BRIDGE
MARISCOS BEACH
MARIUS ET JEANNETTE
THE MARK OF CAIN
THE MARKET
Marketa Lazarová
Marley
MARLEY AND ME
MARMADUKE
MARRIED LIFE
MARS ATTACKS!
Martha Marcy May Marlene
The Martian
MARTYRS
MARY
MARY AND MAX
MARY REILLY
MARY SHELLEY'S FRANKENSTEIN
Maryland
Masaan
MASCHERA DI CERA
Masha en de beer: naar de bioscoop
THE MASK
THE MASK OF ZORRO
AL MASSIR
The Master
MASTER AND COMMANDER
THE MASTER AND HIS PUPIL
Master of the Universe
Masterminds
De masters
MASTERS OF HORROR
MATAHARIS
THE MATCH
MATCH POINT
MATCHSTICK MEN
Matei Child Miner (Matei copil miner)
MATILDA
UN MATIN BONNE HEURE
THE MATRIX
THE MATRIX RELOADED
THE MATRIX REVOLUTIONS
Matterhorn
De Matthäus Missie van Reinbert de Leeuw
MAU MAU
Maudie
Maudite poutine (Previously Unreleased)
Maudite soit la guerre
MAUVAISES FRÉQUENTATIONS
MAVERICK
MAX
MAX ET JEREMIE
MAX PAYNE
MAXIMUM RISK
MAY
THE MAY LADY
Maya de Bij
MAYBE BABY
MAYBE SWEDEN
The Maze Runner
Maze Runner: The Scorch Trials
Me and Earl and the Dying Girl (Previously Unreleased)
ME AND ORSON WELLES
ME AND YOU AND EVERYONE WE KNOW
Me Before You
ME YOU THEM
ME, MYSELF & IRENE
MEAN CREEK
MEAN GIRLS
THE MEAN MACHINE
MEANDER
THE MECHANIC
The Mechanic: Resurrection
Medianeras
MEDICINE MAN
Mediterranea
MEDITERRANEO
Medium Cool
Meek's Cutoff
THE MEERKATS
Mees Kees langs de lijn
Mees Kees op de planken
Mees Kees op kamp
DE MEEST VERRE TOCHT VAN WINNIE DE POEH
Meester Kikker
Meesterspion
MEET JOE BLACK
Meet Me in Venice
MEET THE FOCKERS
MEET THE PARENTS
MEET THE PARENTS: LITTLE FOCKERS
MEET THE ROBINSONS
MEET THE SPARTANS
MEET WALLY SPARKS
MEGA MINDY 2
Mega Mindy en de snoepbaron
Mega Mindy vs. Rox
MEGAMIND
MEGANE
LA MEGLIO GIOVENTÙ
Mein Blind Date mit dem Leben
MEIN FÜHRER — DIE WIRKLICH WAHRSTE WAHRHEIT ÜBER ADOLF HITLER
MEISJE
Het meisje en de dood
Meisje met negen pruiken
Mekong Hotel
MEKTOUB
Melancholia
MELINDA AND MELINDA
Melody
MEMENTO
MEMOIRS OF A GEISHA
MEMOIRS OF A INVISIBLE MAN
MEMORIES OF MURDER
MEMORY OF THE UNKNOWN
Men & Chicken
MEN IN BLACK
MEN IN BLACK 2
Men in Black 3
MEN OF HONOR
MEN ON THE BRIDGE
The Men Who Knew Infinity
THE MEN WHO STARE AT GOATS
MEN WITH GUNS
MENACE II SOCIETY
MENE TEKEL
Meneer Pluizenbol
O Menino e o Mundo
LA MENTALE
Le meraviglie
THE MERCHANT OF VENICE
MÈRES ET FILLES
MERMAID IN A MANHOLE
MERRY CHRISTMAS/JOYEUX NOËL
MES IN HET WATER
MESSAGE IN A BOTTLE
THE MESSENGER
THE MESSENGER: THE STORY OF JOAN OF ARC
THE MESSENGERS
Met grote blijdschap
METAL: A HEADBANGER'S JOURNEY
METALLICA: SOME KIND OF MONSTER
Metallica: Through the Never
Metéora
METISSE
METRO
Metro Manila
METROLAND
THE MEXICAN
The Meyerowitz Stories (New and Selected)
Mia madre
MIAMI RHAPSODY
MIAMI VICE
Michael (Markus Schleinzer)
MICHAEL (Nora Ephron)
MICHAEL CLAYTON
MICHAEL COLLINS
MICHAEL JACKSON'S THIS IS IT
Michael Kohlhaas
Michel Petrucciani
MICHEL VAILLANT
Michiel de Ruyter
MICKEY BLUE EYES
MICMACS À TIRE-LARIGOT
MICROCOSMOS
Midden in de winternacht
Midnight in Paris
MIDNIGHT IN THE GARDEN OF GOOD AND EVIL
Midnight Special
MIDNIGHT STING
Midnight's Children
Miele
Mientras duermes
MIFUNE'S LAST SONG
THE MIGHTY
MIGHTY APHRODITE
A MIGHTY HEART
MIGHTY JOE
MIGHTY JOE YOUNG
MIJN FRANSE TANTE GAZEUZE
Mijn Mamma is in Amerika en ze heeft Buffalo Bill ontmoet
Mijn naam is Courgette/Ma vie de Courgette (Claude Barras over)
MIJN NAAM IS EUGÈNE
MIJN OPA DE BANKROVER
MIJN VADER IS EEN DETECTIVE
Mike and Dave Need Wedding Dates
MILAREPA
Miles Ahead
MILK
MILKY WAY
The Mill & the Cross
MILLE MOIS
MILLENNIUM 2: THE GIRL WHO PLAYED WITH FIRE
MILLENNIUM 3: GERECHTIGHEID
MILLENNIUM MAMBO
MILLENNIUM: MANNEN DIE VROUWEN HATEN
MILLION DOLLAR BABY
THE MILLION DOLLAR HOTEL
A Million Ways to Die in the West
MILLIONS
Milo
MIMIC
MINA TANNENBAUM
MINDBENDER
MINDHUNTERS
MINE VAGANTI
Minions
MINOES
MINORITY REPORT
Minuscule
MIO FRATELLO È FIGLIO UNICO
Il mio viaggio in Italia
MIRACLE ON 34TH STREET
La mirada invisible
MIRAKEL
MIRAL
THE MIRROR HAS TWO FACES
MIRRORS
LES MISÉRABLES (Bille August)
LES MISÉRABLES (Claude Lelouch)
Les misérables (Tom Hooper)
Misericordia
Misfit
THE MISFITS
MISHIMA: A LIFE IN FOUR CHAPTERS
MISS BLANCHE
MISS CONGENIALITY
MISS CONGENIALITY 2
MISS INTERPRETED (MARLENE DUMAS)
Miss Julie (Liv Ullmann)
MISS JULIE (Mike Figgis)
Miss Peregrine's Home for Peculiar Children
MISS PETTIGREW LIVES FOR A DAY
MISS POTTER
MISS T'S TEASERAMA
Miss You Already
De missie
MISSING ALLEN
MISSING LINK
The Missing Picture (L'image manquante)
MISSION TO MARS
MISSION: IMPOSSIBLE
MISSION: IMPOSSIBLE 2
MISSION: IMPOSSIBLE 3
Mission: Impossible — Ghost Protocol
Mission: Impossible — Rogue Nation
THE MIST
Mistaken for Strangers
MISTER LONELY
MISTÉRIOS DE LISBOA
Mistress America (Previously Unreleased)
Mocros
MOD FUCK EXPLOSION
THE MOD SQUAD
Modern Times
MODIGLIANI
The Modular Body (Floris Kaayk over)
Moebius
DE MOEDER
MOEDER DAO, DE SCHILDPADGELIJKENDE
MOGE U GELUKKIG WORDEN
Le moine
MOLIÈRE
MOLOCH
A MOMENT OF INNOCENCE (NUN VA GOLDUN)
MOMMA'S MAN
Mommy
MOMMY, I'M SCARED
MON COLONEL
MON FILS À MOI
MON HOMME
Mon pire cauchemar
Mon roi
MONA LISA SMILE
THE MONASTERY — MR. VIG & THE NUN
MONDAY
Mondomanila
MONDOVINO
Money Monster
MONEY TALKS
MONEY TRAIN
Moneyball
MONGOL — THE UNTOLD STORY OF GENGHIS KHAN
MONGOLIAN PING PONG
Monk
MONKEYS IN PARADISE
Monsieur Chocolat
Monsieur Lazhar
MONSOON WEDDING
MONSTER
A Monster Calls
MONSTER HOUSE
Monster Hunt
MONSTER IN LAW
The Monster of Nix
Monster Trucks
Het monster van Parijs
MONSTER'S BALL
MONSTERS
Monsters University
MONSTERS VS. ALIENS
MONSTERS, INC.
MONTE CARLO (Norbert ter Hall)
Monte Carlo (Thomas Bezucha)
A MONTH BY THE LAKE
MOOLAADÉ
MOON (Duncan Jones over)
MOON-RAK TRANSISTOR
MOONLESS NIGHT
MOONLIGHT & VALENTINO
Moonlight (Barry Jenkins)
MOONLIGHT (Paula van der Oest)
MOONLIGHT MILE
Moonrise Kingdom
Moonwalkers
MOORDWIJVEN
More Than Honey
MORIR EN SAN HILARIO
MORLANG
MORNING GLORY
MORRISON KRIJGT EEN ZUSJE
LES MORSURES DE L'AUBE (LOVE BITES)
La mort de Louis XIV
The Mortal Instruments: City of Bones
MORTAL KOMBAT
MORTAL KOMBAT: ANNIHILATION
Mortdecai
MORVERN CALLAR
AL MOSAFER
THE MOST DISTANT COURSE (Previously Unreleased)
A Most Violent Year
A Most Wanted Man
MOTHER
THE MOTHER
MOTHER AND CHILD
MOTHER AND SON (MAT' I SYN)
MOTHER NIGHT
MOTHER OF MINE
mother!
MOTHER'S BOY
MOTHER'S DAY (Darren Lynn Bousman)
Mother's Day (Garry Marshall)
THE MOTHMAN PROPHECIES
THE MOTORCYCLE DIARIES
MOULIN ROUGE
Mountain
The Mountain Between Us
Mountains May Depart (Shan he gur ren)
THE MOURNING FOREST
MOUSE HUNT
Movie 43
THE MOZART BIRD
Mr Morgan's Last Love
MR. & MRS. SMITH
MR. BEAN'S HOLIDAY
MR. BROOKS
MR. DEEDS
MR. HOLLAND'S OPUS
Mr. Holmes
MR. JONES
MR. MAGOO
MR. MAGORIUM'S WONDER EMPORIUM
MR. NICE
MR. NOBODY
Mr. Popper's Penguins
MR. RIGHT
MR. SATURDAY NIGHT
Mr. Turner (Mike Leigh over)
MR. WOODCOCK
MRS. BROWN
MRS. DALLOWAY
MRS. DOUBTFIRE
MRS. HENDERSON PRESENTS
MRS. PARKER AND THE VICIOUS CIRCLE
Much Ado About Nothing (Joss Whedon)
MUCH ADO ABOUT NOTHING (Kenneth Branagh))
Much Loved
Mud
LOS MUERTOS
Una mujer fantástica
MULAN
MULHOLLAND DRIVE
MULHOLLAND FALLS
MULTIPLICITY
The Mummy (Alex Kurtzman)
THE MUMMY (Stephen Sommers)
THE MUMMY RETURNS
MUNDANE HISTORY
MUNDO GRÚA
UN MUNDO MENOS PEOR
MUNICH
MUNO NO HITO (DE NIETSNUT)
THE MUPPET CHRISTMAS CAROL
The Muppets
Muppets Most Wanted
MUR
MURDER AT 1600
MURDER BY NUMBER
MURDER IN THE FIRST
Murder on the Orient Express
MURDERBALL
MURIEL OU LE TEMPS D'UN RETOUR
MURIEL'S WEDDING
MUSA
Museum Hours
MUSIC AND LYRICS
MUSIC OF THE HEART
MUSICA CUBANA
MUST LOVE DOGS
Mustang
MUTE WITNESS
DE MUZE
MY ARCHITECT: A SON'S JOURNEY
MY BABY'S DADDY
MY BEST FRIEND'S GIRL
MY BEST FRIEND'S WEDDING
MY BIG FAT GREEK WEDDING
My Big Fat Greek Wedding 2
MY BLOODY VALENTINE 3D
MY BLUEBERRY NIGHTS
MY BOSS'S DAUGHTER
MY BROTHER'S WEDDING
My Cousin Rachel
My Joy
MY LIFE
MY LIFE AS A DOG
MY LIFE WITHOUT ME
MY LITTLE EYE
My Little Pony: De film
MY NAME IS JOE
MY NAME IS KHAN
My Old Lady
MY ONE AND ONLY
MY QUEEN KARO
MY SISTER'S KEEPER
My Skinny Sister
MY SON, MY SON, WHAT HAVE YE DONE
MY SUMMER OF LOVE
MY SUPER EX GIRLFRIEND
MY WAY HOME
My Week with Marilyn
MY WINNIPEG
MYKOSCH
LE MYSTÈRE DE LA CHAMBRE JAUNE
Mysterious Masterpiece
MYSTERIOUS SKIN
MYSTERY SCIENCE THEATER 3000: THE MOVIE
MYSTIC RIVER
THE MYTH OF THE AMERICAN SLEEPOVER