The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Houthakker Ismael op La Pampa Staren in de vlammen

La libertad

Argentinië, 2001 | Lisandro Alonso
De veelgeprezen Argentijnse film La libertad van de 26-jarige scenarioschrijver en regisseur Lisandro Alonso volgt een dag in het leven van een houthakker op La Pampa, de Argentijnse prairie. Hebben we te maken met een gevangene van een radicaal geschematiseerd bestaan of met de Paul Thoreaux van het nieuwe millennium?

Onder begeleiding van een elektronische beat verschijnt de titel van La libertad (2001) op het doek: vuurrode letters op een inktzwarte achtergrond. Een man zit bij het vuur, kauwt op een stuk vlees en staart in de vlammen. Af en toe slaat hij een muskiet van zich af. Dan, bij het ochtendgloren, duikt hij in de bosjes. Hij veegt zijn billen af, steekt een sigaret op en grijpt een houweel. Op zijn tocht door de bossen, bestudeert hij elke boom nauwkeurig. De beste exemplaren worden gemarkeerd en geveld. Zijtakken worden verwijderd. Het hout wordt op een geleende truck gestapeld en verkocht aan een lokale handelaar. Met een paar centen op zak gaat hij naar een nabijgelegen dorp, om batterijen, sigaretten en benzine te kopen. Op zijn weg terug naar de wildernis, kruist een tropisch beest zijn pad. Hij doodt het en kookt het. Hij zet de radio aan, maakt een vuur, kauwt op een stuk vlees en staart in de vlammen. Einde film.

Revolutionaire reis
De 26-jarige Argentijnse regisseur Lisandro Alonso bracht een jaar door op de afgelegen Argentijnse La Pampa, waar hij de jonge indiaan Ismael ontmoette. Zijn levenswandel bracht hem zo van zijn stuk, dat hij, na een jaar in Ismaels gezelschap te hebben doorgebracht, terugkeerde met een 35mm-camera om een enkele dag uit zijn leven vast te leggen.
Het duizelingwekkende resultaat overstijgt de categorieën feit en fictie. Het fictieve verhaal bestaat uit louter feiten, en dezelfde feiten maken de indruk van een fictief verhaal. De actie die zich op het scherm ontrolt, is werkelijke actie. Ismael kapt werkelijk bomen, en verdient daarmee zijn geld. Ismael doodt werkelijk een beest op zijn pad, om het later te koken en op te eten. Kortom, Ismael brengt werkelijk een dag uit zijn leven door voor de camera.
De crux is dat diezelfde camera niet zomaar de realiteit vastlegt, niet zomaar een geijkte documentaire taal spreekt. La libertad is opgenomen op het luxe 35mm-formaat en de activiteiten van de houthakker worden op elegante wijze geregistreerd, bijna als een dans, met een hypnotiserend schaduwspel tegen een hel verlichte, zonbeschenen achtergrond. De stilte in La libertad wordt een soort meditatieve stilte. Zij vestigt de aandacht op het concept van vrijheid. Ismael kan daarbij worden gezien als een gevangene van een radicaal geschematiseerd bestaan dat is teruggebracht tot enkele noodzakelijkheden.
Hij kan ook worden gezien als de Thoreaux van het nieuwe millenium, maar dan wel de 'poor man's version' van Paul Thoreaux, de beroemde reisboekenschrijver ('The mosquito coast'), niet alleen compleet bevrijd van politieke repressie, maar ook van alle mogelijke mechanismen van het moderne, geciviliseerde bestaan. Ismaels dagelijkse routine ontsnapt dan aan het profane, en wordt een soort revolutionaire reis naar een innerlijke wereld. Of zoals Lenin het verwoordde: 'Every revolution boils down to the questions of individual's everyday existence and it's meaning'.

Wildeman
Bij het zien van La libertad dringen vergelijkingen met de Iraanse cinema zich snel op, vooral door het contrast tussen natuur en cultuur en de subtiele kritiek op het sociale en politieke systeem. Maar de grote kracht van La libertad is ook de afwezigheid van vastomlijnde ideeën hierover. De enige frictie tussen twee parallelle werelden manifesteert zich in de elektronische beat die de openingstitels begeleidt en een ander modern geluid: het toepasselijk getitelde 'Un pocito mas duro' (een beetje harder) dat uit Ismaels radio schalt.
En dan dringt zich natuurlijk de vergelijking op met een andere 'wildeman' die in perfecte harmonie met de natuur leeft: Dersu Uzala, de goedmoedige kluizenaar uit Kurosawa's gelijknamige film uit 1974. Kurosawa volgt zijn held op eenzelfde odyssee door de wildernis, eveneens met tekenen van een geciviliseerde wereld op de achtergrond. Wat La libertad echter zo anders en zo uniek maakt, is de afwezigheid van het point-of-view van de regisseur. Het warme humanisme dat door Kurosawa's meesterwerk heen sijpelt, ontbreekt in La libertad. Het maakt de film echter niet minder waardevol, integendeel. De toeschouwer wordt gedwongen om actief te participeren en betekenis te geven aan alle radicale beelden die hem worden voorgeschoteld. Het is die actieve kijkhouding die bijdraagt aan een rijke filmische ervaring.

Drie waarheden
Lisandro Alonso weet dus feit en fictie succesvol te vermengen, en ruimte te scheppen voor interpretatie, maar dat is niet alles. La libertad is ook om twee andere redenen een belangrijke film te noemen. Alonso ontdoet zijn filmtaal van allerlei overtollige elementen en daarmee creëert hij de ultieme 'cinema of monstration', een subliem filmisch universum dat verschoond blijft van termen als 'narratie' of 'prozaïsche beschrijving'.
Wanneer je Serge Daney's beroemde 'drie waarheden over de cinema' toepast op La libertad, leidt dat tot een ander interessant inzicht. Volgens Daney is 'de eerste waarheid over de cinema' haar kracht om te betoveren, om een ontmoeting tussen de regisseur en de toeschouwer te bewerkstelligen, waarbij de regisseur de toeschouwer uitnodigt om het verhaal als zijn eigen verhaal te accepteren. De liefde voor de cinema wordt een soort 'gezonde ziekte' met als voornaamste symptoom dat de wereld, het hier en nu, samenvalt met een andere wereld. La libertad voldoet perfect aan deze beschrijving: de film, die zelfs één grote invitatie is, drijft op de bereidheid van de toeschouwer om Ismaels verhaal als zijn eigen verhaal te accepteren.
De 'tweede waarheid over de cinema' betreft het filmische beeld, voortkomend uit de werkelijkheid. In naam van deze tweede waarheid stemde Daney in met André Bazin, die andere beroemde filmtheoreticus, die de voornaamste aantrekkingskracht van de cinema verbond aan het ontologisch realisme. Met zijn werkelijk bestaande houthakker zit Lisandro Alonso ook wat dat betreft op het juiste spoor.
De 'derde waarheid over de cinema' betreft de noodzaak van een 'performance', een ritueel dat het theater verandert in een tempel, dat de toeschouwers verandert in één lichaam dat zich als een foetus, opgerold op de eerste rij, voedt met het licht dat van het doek straalt. Het is zoals met het beeld van de Heilige Maagd, die op miraculeuze wijze een traan plengt om alle gelovigen die zich in diepe extase om haar heen hebben verzameld te danken. Ook Ismael kijkt aan het slot recht in de camera. Hij staart het publiek aan en daarmee bewerkstelligt hij een bijna fysieke verbinding tussen twee werelden. De duisternis van de nacht die hem omringt en de duisternis van de zaal die de toeschouwers omringt worden één. Het is een zegen voor de foetus, opgerold op de eerste rij.

Jurij Meden
(Vertaling Belinda van de Graaf)

Jurij Meden is redacteur van een maandelijks verschijnend filmtijdschrift bij 'Slovenska Kinoteka', de Sloveense Cinematheek in Ljubljana.
Dit artikel is beschikbaar gesteld door 'Senses of Cinema' (sensesofcinema.com).



top
La libertad

September 2002 #236

Regie
Lisandro Alonso

Kleur, 73 minuten

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
Leatherface
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
De LEGO Ninjago Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan (Andrei Zvjagintsev)
Leviathan (Lucien Castaing-Taylor, Verena Paravel)
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
Liefde is aardappelen
LIES
Life (Anton Corbijn)
Life (Daniel Espinosa)
LIFE (Ted Demme)
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
Lily Lane (Previously Unreleased)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
Logan Lucky
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT (John Badham)
THE LOOKOUT (Scott Frank)
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise en hiver
Louise Wimmer
LOURDES
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (Judd Apatow, Paul Rust, Lesley Arfin)
Love (William Eubank)
Love 3D (Gaspar Noé)
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
Love is Thicker Than Water
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
Loveless
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
Loving Vincent
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)