The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Frodo (Elijah Wood) Magie die nooit vervaagt

THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING

Verenigde Staten/Nieuw-Zeeland, 2001 | Peter Jackson
Nooit eerder vertoond: een regisseur die met een paar honderd miljoen Amerikaanse dollars onder zijn eigen voorwaarden in het rustige Nieuw-Zeeland Tolkiens wereldberoemde The lord of the rings-boekentrilogie verfilmt. Een mediaspektakel, verhitte internetdiscussies tussen Tolkien-lezers en een gecalculeerde hype zijn onvermijdelijk, maar kunnen niets afdoen aan de grandioze fantasy-film die Peter Jackson heeft gemaakt.

Peter Jackson


John Ronald Reuel Tolkien (1892-1973), professor in de filologie te Oxford, publiceerde het eerste deel van zijn trilogie 'The lord of the rings' in 1952. Zijn middelen waren groots, het doel was bescheiden: lezers boeien, niets meer, niets minder. Inmiddels is de trilogie klassiek en deel van het Britse literaire erfgoed. Het werd zelfs tot 'Boek van de Eeuw' gekroond en werd wereldwijd door tientallen miljoenen lezers verslonden. Daar kwam in de jaren zestig nog de cultstatus bij toen de hippiebeweging Tolkiens fantasiewereld omarmde, overigens tot afkeuring van de auteur zelf. Er is nog steeds een grote schare fanatici die de boeken uitpluist en allegorische kwaliteiten toedicht, en nog altijd oefent de trilogie invloed uit op fantasy-getinte literatuur en films.
Tolkien was een groot verteller met een grenzeloze verbeelding en toewijding, die verschillende talen onwikkelde, een heuse topografie construeerde en een historisch basiswerk schreef om zijn 'Midden-Aarde' geloofwaardig te maken. Hij beschrijft het Europa van negenduizend jaar geleden, wanneer de magie van de oudste tijden vervaagt, volkeren van weleer verdwijnen en de mens zich aandient als de toekomstige wereldheerser.
Er bestaan opvallende paralellen tussen Tolkiens dualistische kijk op de mensheid in het boek en zijn eigen ervaringen. De schrijver maakte de slag bij de Somme in de Eerste Wereldoorlog mee waarin honderdduizenden mannen werden afgeslacht, waar hijzelf 'shellshock' opliep en er zijn twee beste vrienden verloor. Het leeuwendeel van 'The lord of the rings' werd bovendien geschreven tussen 1939 en 1945, de volgende duistere periode van de twintigste eeuw. Belangrijke thema's in het drieluik zijn dan ook de waanzin van oorlog, een weemoedig verlangen naar gelukkiger tijden en het treuren om gestorven naasten. Tolkiens liefde voor zijn helden is oprecht maar niet blind: eenieder is kwetsbaar voor de sinistere vormen en verlokkingen van Het Kwaad.

Vulkaan
Tolkiens trilogie kreeg al eerder een adaptatie via de tekenfilmversie uit 1978 van Ralph Bakshi. Die aardige poging om de unieke fantasiewereld te visualiseren is niet te vergelijken met wat de Nieuw-Zeelandse filmmaker Peter Jackson heeft klaargespeeld. De olijke regisseur, bekend van de Monthy Python-achtige horrorfilms Bad taste (1989) en Brain dead (1992), en het sterke drama Heavenly creatures (1994), heeft een Sisyfusarbeid geleverd: in een loodzware draaiperiode van bijna driehonderd dagen verfilmde hij het complete werk. De bedoeling is de drie delen met pauzes van een jaar uit te brengen.
Wie Tolkien gelezen heeft kan zich de uitdaging voorstellen. Het complexe verhaal is rijk aan nauwkeurig beschreven personages en voorwereldlijke monsters, aan lyrisch verwoorde veldslagen van een ontzagwekkende omvang, en in dit universum speelt de diversiteit van de majestueuze natuur een prominente rol. Jackson en zijn scenarioschrijvers besloten de verhaallijn eenvoudig te houden en kozen daarom de sympathieke knaap Frodo (Elijah Wood) als middelpunt.
Frodo krijgt van zijn oom Bilbo (Ian Holm) een magische ring, de bevriende tovenaar Gandalf (Ian McKellen) vertelt hem de bijzondere geschiedenis van het kleinood: de ring behoort toe aan de duivelse vorst Sauron, die het ten koste van alles wil terugvinden om zijn wereldheerschappij te vervolmaken. Tijdens een door Gandalf en elfenkoning Elrond (Hugo Weaving) voorgezeten vergadering besluit men dat een bondgenootschap tussen alle volkeren van Midden-Aarde moet worden gesmeed om Sauron te verslaan. Dat kan alleen door de ring te vernietigen in het vuur van Saurons vulkaan, wat een lange en gevaarlijke reis inhoudt naar Mordor, het rijk van het kwaad. Die reis zal worden geleid door Gandalf en ieder volk zal met een afgezant vertegenwoordigd zijn. Zo volgen we de lotgevallen van dit wonderlijke gezelschap dat grote ontberingen doorstaat, waardoor de aanvankelijke afstand tussen de leden langzaam plaats maakt voor diepe en onvoorwaardelijke vriendschappen.

Zweefvluchten
Naast de logistieke nachtmerrie werd Jackson natuurlijk geplaagd door Het Dilemma: hoe tegelijkertijd de fans van de boeken te plezieren én de niet-ingewijden te overtuigen? Wat die laatste groep betreft: mensen die alleen al bij de woorden elf en trol stuiptrekken en aan wiens vooroordelen a priori niet te tornen valt zullen de boel als een poppenkast ervaren. De nieuwkomers die wel openstaan voor Tolkiens fantasiewereld moeten door een acht minuten durende proloog heen die in sneltreinvaart de geschiedenis van de ring en Midden-Aarde behandelt, en door een traag eerste half uur waarin het hobbitvolk van Frodo en Bilbo wordt belicht.
De plechtig voorgedragen dialogen zullen niet iedereen bekoren, evenmin als de zoetsappige passages in de bergstad Rivendel en het elvenbos Lothlórien. Die-hard Tolkien-fans zullen zich ergeren aan de prominentere aanwezigheid van Arwen (Liv Tyler), in het boek slechts een marginale figuur. Het valt echter niet te ontkennen dat Jackson behoorlijke risico's heeft genomen met de opsplitsing in drie films en dat de diverse speciale en visuele effecten van een gewaagde, soms experimentele vorm zijn. De fotografie combineert CGI met ouderwetse methodes zoals het gebruik van schaalmodellen en 'forced perspective'. Vele shots werden digitaal gemanipuleerd, waardoor de dromerige sfeer consequent wordt vastgehouden. De camera maakt adembenemende zweefvluchten over enorme afstanden waarbij zelfs piepkleine details in beweging goed te zien zijn.
Bovendien bezit de film, in Nederland vreemd genoeg voor alle leeftijden vrijgegeven, een bij vlagen zeer duistere toon die ongewoon is voor een mainstream-film. In de climax ontdoen Aragorn (Viggo Mortensen) en Boromir (Sean Bean) hun vijanden van aardig wat ledematen, waarna ze in een memorabel dramatisch moment ook het hart van de kijkers weten te raken.

Escapisme
Tijdens de massale Londense persjunket lijkt Peter Jackson — wilde haardos, korte broek, blote voeten — met zijn gedrongen postuur zelf net een hobbit. Oververmoeidheid belet hem niet om de bijzondere status van zijn film fel te verdedigen: "Wat je ook van de inhoud vindt, het is een enorme gok om drie van zulke dure films achter elkaar op te nemen en vervolgens apart uit te brengen. Misschien dat het project flopt, maar dan zal het zeker de geschiedenis ingaan als een unieke en moedige poging. Het eerste deel kent een aantal spectaculaire scènes, maar introduceert vooral de personages en legt de basis voor het verhaal. Daardoor is het een kwetsbare film. Deel twee en drie staan bol van de actie en zullen voor een groot publiek makkelijker te verhapstukken zijn. Als dat op een Hollywood-achtige marketingtruc lijkt, dan weet ik het ook niet meer."
Na deze verrassende stemverheffing wordt Jackson weer zijn rustige zelf. "Ik ben er trots op dat The fellowship of the ring een onvergelijkbare film is geworden. Hij komt toevallig uit in een tijd waarin escapisme populair is, maar heeft niets gemeen met Star wars of Harry Potter - ik begon er bovendien al zes jaar geleden aan. Tegenwoordig zijn alle blockbusters zo licht verteerbaar mogelijk. Voor mij voelt The fellowship of the ring juist aan als een onafhankelijke film: ik ben te werk gegaan zoals altijd, dus zonder rekening te houden met de regels en eisen van Hollywood. Waar ik wel voor heb gewaakt is dat de film een R-rating zou krijgen waardoor we het jonge publiek zouden verliezen. Dat zou idioot zijn en dat verdient het boek ook niet. Desalniettemin bezitten de romans elementen die alleen voor volwassenen geschikt zijn en we hebben die donkere sfeer toch wel weten te vertalen, denk ik. Je moet Tolkiens kinderboek 'The hobbit' niet met 'The lord of the rings' verwarren."

Pandemonium
Jackson slaat de spijker op zijn kop. De kenners wisten dat de scènes in Moria, het enorme in steen uitgehakte koninkrijk van de dwergen, het hoogtepunt van dit deel zouden vormen. Maar de manier waarop deze beklemmende onderaardse wereld wordt verbeeld gaat alle verwachtingen te boven. Onvergetelijk zijn de vlucht van het gezelschap door de imposante zalen en Gandalfs confrontatie met een Balrog, een angstaanjagende demon: een intens, bloedstollend spektakel waarbij horen en zien je vergaat. En verdomd als het niet waar is — middenin het pandemonium van beeld en geluid geeft Jackson de dwerg Gimli (John Rhys-Davies) een geniale komische oneliner die de kijker even helemaal op het verkeerde been zet.
Veel kan bereikt worden met goed geld en kennis, maar visie en ware liefde voor het onderwerp zijn op dit niveau zeldzaam en dat is waar Peter Jacksons veelzijdigheid komt bovendrijven. Liefhebbers van de boeken zullen geëmotioneerd kennis nemen van een wereld die tot in minutieus detail akelig dicht in de buurt komt van hun eigen gekoesterde fantasie, én zich verwonderen over de perfecte casting. Iedereen is op zijn plaats, topprestaties worden geleverd door McKellen en Mortensen, die de gehavende levens van hun personages in elke scène meenemen. En let op Christopher Lee, die diep in de herfst van zijn carrière de naar de duisternis overgelopen tovenaar Saruman vertolkt als een heel, heel erg enge man.
Nu het eerste waagstuk tot een respectabel einde is gebracht wordt het wachten op de vervolgen The two towers en The return of the king allerminst een pretje. Want met de voorkennis dat de andere twee boeken aanzienlijk spectaculairder, donkerder en meer melancholiek van opzet zijn, moet worden gevreesd dat de kleine held van Nieuw-Zeeland ons nog twee keer gaat vloeren.

Mike Lebbing



top
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING

Januari 2002 #229

Productie
Barrie M. Osborne
Peter Jackson
Fran Walsh
Tim Sanders
Regie
Peter Jackson
Scenario
Fran Walsh
Philippa Boyens
Peter Jackson
Camera
Andrew Lesnie
Montage
John Gilbert
Art direction
Grant Major
Speciale effecten
Richard Taylor
Jim Rygiel
Muziek
Howard Shore
Met
Elijah Wood
Viggo Mortensen
Sean Astin
Ian McKellen
Sean Bean
Liv Tyler
Christopher Lee
Orlando Bloom
John Rhys-Davies
Cate Blanchett
Ian Holm

Kleur, 180 minuten

Distributie
A-Film Distribution
Te zien
vanaf 19 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
Leatherface
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
De LEGO Ninjago Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan (Andrei Zvjagintsev)
Leviathan (Lucien Castaing-Taylor, Verena Paravel)
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
Liefde is aardappelen
LIES
Life (Anton Corbijn)
Life (Daniel Espinosa)
LIFE (Ted Demme)
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
Lily Lane (Previously Unreleased)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
Logan Lucky
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT (John Badham)
THE LOOKOUT (Scott Frank)
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise en hiver
Louise Wimmer
LOURDES
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (Judd Apatow, Paul Rust, Lesley Arfin)
Love (William Eubank)
Love 3D (Gaspar Noé)
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
Love is Thicker Than Water
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
Loveless
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
Loving Vincent
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)