Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Nabokov, Kubrick en het Taboe

LOLITA

Verenigde Staten, 1997 | Adrian Lyne
Dolores. Dolly. Lo. Lola. Lolita. Lo. Lie. Ta. Professor Humbert Humbert mag de klanken graag genietend over tong en lippen laten rollen. Alles zit in die naam. De kleine borsten, de rode lippen, de uitdagend-onverschillige oogopslag, de ranke benen, de kauwgum, de petticoat, de hoepel. En Humberts onherroepelijke ondergang.

Toen in 1996 bekend werd dat de Amerikaanse regisseur Adrian Lyne zich aan een nieuwe verfilming van Nabokovs bestseller 'Lolita' wilde wagen, riep dat veel zorgen op. De stiekeme seksuele relatie tussen de Engelse letterendocent van middelbare leeftijd en de twaalfjarige Amerikaanse 'nimphijn' bleek in de door pedofilie-schandalen beheerste jaren negentig, ruim veertig jaar na het verschijnen van de roman, onverminderd, of zelfs met nieuwe kracht, een taboe te zijn. En bovendien had Adrian Lyne zich tot dan toe niet de meest subtiele regisseur betoond. Titels als 9 1/2 weeks, Fatal attraction en Indecent proposal brengen zeer succesvolle, maar ook weinig fijnzinnige films in herinnering die in zwoele soft-focus en met sensationele thriller-plots een nogal eendimensionale visie naar voren brengen op hoe seks een mens ten gronde kan richten. Van gevoel voor ironie heeft Adrian Lyne in die films weinig blijk gegeven, terwijl ironie toch een van de drijvende krachten is in Nabokovs geïnspireerde klassieke verslag van Humbert Humberts allesverterende obsessie voor de puberale 'femme fatale'.

Pruil-koningin
Recht doen aan Nabokovs geestige, pathetisch-onderkoelde verteltrant was bovendien niet Lynes enige opdracht. De zwart-komische schets van de Amerikaanse zeden en gewoonten anno 1950 die Stanley Kubrick in 1962 van 'Lolita' maakte, naar een scenario van Nabokov zelf, is ook nog eens een lastig te evenaren voorganger. Velen kennen Lolita als de zwart-witte gedaante van pruil-koningin Sue Lyon, met zonnebril en meewarige oogopslag, en zien bij de pathetische Humbert Humbert onmiddellijk de uiterst Brits-gekwelde James Mason voor zich. En ook Peter Sellers maakte van Humberts bijna onzichtbare demonische rivaal Clare Quilty in Kubricks film een mythisch personage; een man met vele maskers die als een wonderlijke, ongrijpbare schaduw door de film waart.
Het wordt in Lyne's Lolita al snel duidelijk dat de regisseur bij zijn enscenering Nabokov, Kubrick en het Taboe inderdaad op zich voelde drukken. Zo is hij in het conventionele scenario (van Vanity Fair-journalist Stephen Schiff) veel trouwer gebleven aan de letter dan Nabokov zelf was in 1962. Her en der is wat uit het verhaal geschrapt, maar de pseudo-psychoanalytische verklaring van Humberts dwaling bijvoorbeeld (het feit dat hij als jongetje zijn eerste liefde aan tyfus verliest) is direct in het begin van de film verwerkt — als om verwijten over immoraliteit te ontkrachten. Duivel Clare Quilty is tot zijn oorspronkelijke, nogal oninteressante roman-proporties teruggebracht en Humbert Humberts' literaire voice-over ondersteunt veel van de scènes met zijn zwaarwichtige ontboezemingen, loftuigingen en verzuchtingen over Lolita's meestal tergende, en slechts af en toe bevredigende aanwezigheid.

Soft-focus
Trouw aan de letter betekent echter nog niet trouw aan de geest van de roman en in dit geval is dat toch jammer. Niet langer is Lolita een satirische zedenschets, eerder is het een ernstig psychologisch drama. Anders dan schrijver Nabokov neemt Lyne Humberts pathos vooral serieus en maakt hij zijn blik ook tot onze blik, zonder die nog zichzelf met zijn cynisch relativerende opmerkingen te laten ondermijnen. We kunnen niet langer glimlachend tegen 's mans 'gruwel' aankijken maar dienen er met medegevoel in op te gaan. De opnames van de 15-jarige Dominique Swain zijn net iets te soft-focus in het gefilterde zonlicht, en Jeremy Irons associeer je te gemakkelijk met zwaarwichtige, ongeoorloofde hartstocht, om de tragische geschiedenis nog zwart-komisch te laten zijn. Ook Ennio Morricones vioolmuziek geeft Lynes film de allure van de clichématige oude-mannenromantiek van bijvoorbeeld Bertolucci's Stealing beauty. En hoewel de debuterende Dominique Swain met verve de verveelde puber neerzet en er tegelijk in slaagt voorstelbaar te maken dat een weldenkend iemand meer in haar ziet dan kauwgum en rock 'n' roll, mis je, juist door die eerder realistische dan satirische inzet, in deze verfilming haar verhaal. Lolita's beweegredenen waren altijd al ondergeschikt aan Humberts overvloedige hartstocht, Lolita bestond tenslotte niet anders dan als Humberts obsessie, maar nu krijgt ze teveel een eigen gedaante en dan gaat dat wat daaraan ontbreekt toch schrijnen. Al die tekortkomingen samen maken van Lynes film een behoorlijk langdradige, weinig opzienbarende zij het goed geacteerde love-story annex road-movie die het aan oorspronkelijke verbeeldingskracht ontbeert. En die bovendien in het hervertellen van haar scandaleuze geschiedenis zo angstvallig de fatsoensnormen in acht neemt dat je je vooral afvraagt waar de censoren in de diverse landen zich nu zo druk over maakten dat de film overal zo lang uit de bioscoop is gehouden. Dan hadden ze beter nog Lynes Indecent proposal wegens onfatsoen in de ban kunnen doen.

Jann Ruyters



top
LOLITA

Mei 1999 #200

Productie
Mario Kassar
Joel B. Michaels
Regie
Adrian Lyne
Scenario
Stephen Schiff
Camera
Howard Atherton
Montage
Julie Monroe
David Brenner
Geluid
Michale O'Farrell
Art direction
W. Steven Graham
Muziek
Ennio Morricone
Met
Jeremy Irons
Dominique Swain
Melanie Griffith
Frank Langella

Kleur, 137 minuten

Distributie
Shooting Star Film Distributie
Te zien
vanaf 20 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
Lily Lane (Previously Unreleased)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
Logan Lucky
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise en hiver
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
Love is Thicker Than Water
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)