I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Rüdiger Vogler als geluidsman Philip Winter Slenteren in Lissabon

LISBON STORY

Duitsland/Portugal, 1995 | Wim Wenders
Wim Wenders houdt van Lissabon. Hij filmde er twee keer eerder en nam daarom met plezier de opdracht aan om de stad zelf tot onderwerp te verheffen. De gemeente financierde de film via het promotieproject Lisboa 94. Wenders zal het niet vaak zo makkelijk hebben gehad: "... think that it is my most entertaining film". Lichtvoetig is het is inderdaad. In het begin.

Wim Wenders opdrachtfilmer? Lisbon story zou een documentaire worden, gewijd aan de Portugese hoofdstad. De regisseur werd betaald en geheel vrijgelaten in zijn keuzes. Wie leest hoe die beslissingen tot stand zijn gekomen, houdt zijn hart vast. Na een paar dagen rondslenteren in Lissabon besloot Wenders een verhaallijn in de film te weven. Hij schreef het scenario tijdens de opnamen; in de eindmontage is de volgorde van de opnamen vrijwel gehandhaafd.
Ook de rolbezetting getuigt van de combinatie plezier en gemak. Voor de achtste keer werkte Wenders samen met Rüdiger Vogler. Bovendien is het karakter dat Vogler speelt al bekend uit andere scenario's van Wenders: Philip Winter, een 'loner' met een gezonde dosis zelfrelativering. Dit keer is hij geen detective maar een geluidsman. Ook de spelvorm hoefde Wenders niet meer te verzinen: Winter gaat op zoek naar zijn goede vriend, de filmmaker Friedrich Monroe (gespeeld door Patrick Bauchau, oude bekende uit Der stand der Dinge). Als de reünie daar is, zitten we in de situatie van Im lauf der Zeit: twee mannen en een auto.

Videoclip
Lisbon story is dan ook vooral een ode aan het filmmaken. Als rode draad fungeert de fascinatie voor de werking van de technische middelen: beeld en geluid brengen gezamenlijk het afgebeelde tot leven. Wenders' methode om dit over te brengen is gelaagd, en tegelijkertijd eenvoudig te realiseren. Laag een: geluidsman Winter treft korte filmpjes aan, door zijn verdwenen vriend Friedrich schokkerig geschoten in zwart-wit. De stomme filmpjes tonen pittoresk Lissabon. Laag twee: Winter gaat met hengel en richtmicrofoon de stad in om alvast geluidopnamen te maken bij de filmpjes. Wenders hoeft de '...eräuschmacher' slechts met zijn camera te volgen om eigentijds Lissabon in kleur in beeld te krijgen. De beide lagen blijken precies op elkaar te passen.
Het heeft er alle schijn van, dat dit project Wenders op een presenteerblaadje werd aangeboden. Misschien dat hij daarom wat lichtzinnig is omgesprongen met de mogelijkheden. In wezen was de opdracht een reclamefilm voor Lissabon. Daarom treffen we Winter aan op een rinkelende boerenkar, in een rammelende tram, tussen klapwiekende duiven, bij de klotsende haven en meer van dit soort strelingen voor oog en oor.
Een regelrechte pauze valt er in de film, als Winter op de bovenverdieping van het oude huis een complete muziekgroep aantreft. Madredeus, de populaire Portugese band die traditionele fado's vermengt met moderne muzikale thema's, hoort blijkbaar net zo bij Lissabon als de rivier de Taag, en wordt als in een videoclip door Wenders opgenomen. In het verhaal wordt deze prominente positie gerechtvaardigd door Winter verliefd te laten worden op de zangeres en door de musici de begeleidende klanken van Friedrichs filmpjes te laten maken. Het eerste overtuigt niet doordat de zangeres (Teresa Salgueiro) acteert als een blokfluit. Het tweede werkt niet omdat het snelle gitaargetokkel bij de flikkerende beeldjes niets anders dan het onbedoelde slapstick-uiterlijk versterkt. Het is net het Eurovisie folksongfestival.

Gezever
De bewuste filmpjes zijn gedraaid in de stijl 'Dziga Vertov meets Buster Keaton'. En ook hier loopt Wenders te hard van stapel. Zijn geïmproviseerde film begint aangenaam lichtvoetig, met milde humor in een sterke opbouw, als Winter door verschillende culturen rijdt op weg naar Portugal. Helaas wordt het komische al snel flauw.
Betreurenswaardiger is het, dat Wenders de verleiding niet heeft kunnen weerstaan om een bijdrage te leveren aan de discussie over de volgende honderd jaar van de cinema. Waarom heeft Friedrich — lees: Wenders — het huidige Lissabon gefilmd in sepia tinten, met iris (zo'n rondje dat als een lensopening wordt toegeknepen op een persoon in beeld) alsof het in het Oostblok ligt? Ten eerste omdat het er zo uitziet. De Portugezen leven graag in het verleden, zo luidt het cliché; vandaar natuurlijk ook die weemoedige muziek van Madredeus.
Ten tweede omdat de maker heeft getracht de objectief registrerende camera te hervinden: het onschuldige beeld dat niet is bedorven door de voorkennis van honderd jaar cinema bij filmer en kijker. Daarom heeft hij bij het filmen niet door de lens gekeken. Interessant idee, maar het klopt niet.
Wenders laat Friedrich dit mislukte streven met veel Himmel über Berlin-gezever theoretisch onderbouwen. Ook grootmeester Manoel de Oliveira mag (als zichzelf) wat in de lens hijgen over God, de kunstenaar, het creëren van de werkelijkheid door de camera etcetera. Een film met een prachtig geluidsbeeld wordt zo verbaal gedwarsboomd. Wenders is te intellectualistisch om — op z'n Portugees — onbekommerd te genieten.

Kees Hogenbirk



top
LISBON STORY

November 1995 #161

Produktie
Ulrich Felsberg
Paulo Branco
Wim Wenders
Regie en scenario
Wim Wenders
Camera
Liza Rinzler
Geluid
Vasco Pimentel
Montage
Peter Przygodda
Anne Schnee
Muziek
Jürgen Knieper
Madredeus
Met
Rüdiger Vogler
Patrick Bauchau
Teresa Salgueiro
Joel Ferreira

Kleur, 100 minuten

Distributie
Argus Film
Te zien
vanaf 16 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)