Zero Days (Alex Gibney over)
American Honey
Loving
Gimme Danger — Long Live The Stooges
United States of Love
Overleven in Afbraakstad Bloemen op een vuilnisbelt

LILJA 4-EVER

Zweden, 2002 | Lukas Moodysson
Lilja 4-ever is een film die pijn doet en verdrietig maakt. Na Fucking Åmål en Together maakte de Zweedse regisseur Lukas Moodysson een Russisch gesproken, soms surrealistisch drama over een pubermeisje in Afbraakstad.

Lilja 4-ever. Op het moment dat Lilja deze woorden in een bankje krast weet je: het noodlot ligt op de loer. En eigenlijk weet je het al eerder, als de Zweedse regisseur Lukas Moodysson in de eerste beelden van zijn film laat zien dat in elk begin het einde besloten ligt.
En andersom.
Er is weinig hoop voor het jonge pubermeisje uit een naamloze stad in een van die nieuwe naamloze landen die Oost-Europees koud en grauw ontstond nadat de Sovjet-Unie uiteengevallen was. Lilja 4-ever werd onder meer gedraaid in Estland, maar Tallinn heeft geen naam. Net zoals het Zweden waar een deel van de film zich ook afspeelt eveneens geen naam heeft. Alleen Lilja heeft een naam. Een naam in een bankje.

Veerkracht
Lilja 4-ever gaat over het paradijs. Lilja's moeder vertrekt naar het paradijs. Zij gelooft nog dat Amerika, net als toen de communistische arbeidersidylle nog niet ontmaskerd was, het beloofde land is. Het land van het nieuwe begin. Tegenover zoveel hoop op een beter leven doet haar beslissing om haar dochter 'voorlopig' in Afbraakstad achter te laten, extra pijnlijk aan. De film is nog maar net begonnen.
Lukas Moodysson heeft zich in de drie speelfilms die hij tot nu toe regisseerde (naast Lilja 4-ever waren dat Fucking Åmål en Together) eigenlijk altijd vol vertrouwen uitgesproken over de veerkracht van kinderen. Veel meer dan de volwassenen die hij portretteert zijn zijn kinderen in staat om te overleven. Niet alleen tegen de klippen van vooroordelen of sociale omstandigheden op, maar juist ook door hun fantasie, hun vastberaden optimisme, door iets wat je welhaast een positieve kern moet noemen. Ze zijn nog niet aangetast. Ze zijn de spreekwoordelijke bloemen op een vuilnisbelt. Ook omdat ze daar zelf bloemen planten.
Meer dan in zijn vorige films echter tart Moodysson nu echter die hoop. Lilja's ondergang is al begonnen voordat hij begonnen is. Drugs en prostitutie zijn geen eindpunt meer, ze zijn de enige keuzes die ze nog heeft. Na dat beginpunt loert alleen nog een onvermíjdelijk einde.

Rammstein
Lilja 4-ever is een duistere film. Een film die pijn doet en verdrietig maakt. Heel stil ervaart de toeschouwer de woede die Lukas Moodysson gevoeld moet hebben toen hij ontdekte dat in het beschaafde Zweden, misschien maar een paar straten van zijn huis in Malmø, meisjes zoals Lilja als levensloze poppen seksueel worden misbruikt tot ze op zijn.
Soms is zijn woede zo sprakeloos dat hij slowmotion beelden van Lilja en haar broertje-vriendje Volodya alleen maar kan vertellen met de Teutoonse dreun van Rammstein op de soundtrack. Dan weer snerpen fluistergeluiden, als het scheuren van papieren, van foto's, het rinkelen van kleingeld, het zachte krassen van een scherf in een bankje: Lilja 4-ever.
Stilte is alleen nog maar hoorbaar in de herrie, lawaai maakt geen geluid meer. Als Lilja rent omdat ze vlucht, met harde stappen en bonkend hart, wordt ze vederlicht.
Stilistisch doet Lilja 4-ever veel denken aan de Dogma-films: rauw, realistisch, gefilmd door een volgende camera die graag naar de soms onbeholpen spelende acteurtjes kijkt. Oksana Akinshina die Lilja speelt was eerder te zien in Sisters van Sergei Bodrov Jr. De rest van de cast werd van de straat geplukt of is uit het Estse theater afkomstig. Het is bijzonder dat Moodysson bij zijn financiers genoeg krediet heeft opgebouwd om een volkomen oncompromisloze film in het Russisch te draaien.
Waar Dogma geen surrealisme toeliet, doet Moodysson dat wel. Misschien omdat hij besefte dat zijn film over kinderhandel anders te zwaar zou worden. Misschien omdat hij echt gelooft dat er zoiets als een hemel is, als engelen, als een paradijselijk toevluchtsoord.
En dan zijn we weer bij de hoop aanbeland. De hoop die uit veel hedendaagse films is weggeslagen, als taboe. Voor Lilja is er weinig hoop, maar er is wel een soort wanhopige hoop. Ter gelegenheid van de première van zijn film, vorig jaar tijdens het Filmfestival Venetië, vertelde Moodysson dat hij ten tijde van de oorlog in het voormalige Joegoslavië een krantenbericht las over soldaten die voor de ogen van een moeder een baby in de oven stopten. "Ik weet niet of ik verder zou kunnen leven", dacht hij, "zonder de hoop dat zij haar kind op en dag in de hemel zal kunnen omhelzen."
"Hoffnung ist die zweite Seele der Unglücklichen", schreeft Goethe.
"Hoop sterft het laatst", zei Gorbatsjov.

Dana Linssen



top
LILJA 4-EVER

Maart 2003 #242

Productie
Lars Jönsson
Regie en scenario
Lukas Moodysson
Camera
Ulf Brantås
Montage
Michal Leszczylowski
Art direction
Josefin Åsberg
Met
Oksana Akinshina
Artiom Bogucharskij
Elina Beninson
Lilia Shinkareva

Kleur, 109 minuten

Distributie
A-Film Distribution
Te zien
vanaf 20 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)