I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Ryosuke Hashiguchi: Verliefdheid versus gebruikt ondergoed

LIKE GRAINS OF SAND

Japan, 1995 | Ryosuke Hashiguchi
Tijdens het laatste Filmfestival Rotterdam won de Japanse regisseur Ryosuke Hashiguchi (1962) een Tiger Award voor zijn tweede speelfilm Like grains of sand. Ook andere Japanse films vielen dit jaar op, zoals Maborosi van leeftijdgenoot Kore-Eda Hirokazu. Vorige maand was Hashiguchi te gast op het filmfestival in Gent, waar zijn Like grains of sand werd vertoond. Een gesprek over de film waarin pubers proberen hun gevoelens de baas te worden.

Films over tieners zijn er in allerlei soorten. Veel van dergelijke films gaan over groepsgedrag, eerste verliefdheden en problemen met ouders. De onderlinge spanningen draaien vaak om de vraag wie populair is of juist niet. Zelden wordt het onbeholpen handelen en reageren, dat zo kenmerkend is voor die leeftijdscategorie, zo voorzichtig neergezet als in Like grains of sand. Binnen de context van het strak georganiseerde en formele schoolsysteem, schetst de film een gevoelig portret van een aantal middelbare scholieren in Nagasaki. De jongens doen stoer en de meisjes roddelen, maar achter die façade heeft iedereen wel iets te verbergen. Als de heimelijke verliefdheden al worden opgebiecht, gebeurt dat indirect en nooit tegen de persoon in kwestie. Uit deze voor het oog amorfe groep van identieke schoolpakjes licht de film drie vrienden en twee meisjes. De clowneske Kanbara hangt de pias uit in de buurt van het meisje van zijn dromen. Alleen zijn vriend Ito neemt hij in vertrouwen. Deze homoseksuele, verlegen jongen is verliefd op de degelijke Yoshida. Zijn seksuele gevoelens brengen Ito in conflict met zijn vader, die hem in het ziekenhuis wil laten genezen van zijn homoseksualiteit. Wanneer de klas Ito's geheim ontdekt, wordt hij wel geplaagd, maar Hashiguchi laat dit niet escaleren, zoals in veel andere films wel zou gebeuren. In het verlaten klaslokaal laat Yoshida zich uit pure beleefdheid omhelzen en kussen door zijn beste vriend. Wat hij werkelijk denkt, vertelt Yoshida niet aan Ito maar aan het nieuwe meisje uit zijn klas op wie hij indruk probeert te maken. Deze Aihara is op haar vorige school verkracht en heeft daarom moeite met Yoshida's opdringerige toenaderingspogingen. Vanwege haar cynische commentaar en woedeuitbarstingen laten alle andere meisjes Aihara links liggen. Behalve het brave vriendinnetje van Yoshida, Shimizu. Zij vraagt zich af waarom Yoshida eigenlijk met haar uit gaat. Kortom, Like grains of sand gaat over de eerste liefdesperikelen van pubers. De vijf jongeren zijn symbolen zonder dat zij tot stereotypen verworden, zoals dat bijvoorbeeld wel gebeurt in een film als The breakfast club. Hun ongemakkelijke gedrag is heel herkenbaar en overstijgt de Japanse context.

Medische behandeling
De concentratie en het rustige tempo waarin het verhaal zich ontvouwt, lijkt ook van toepassing op de persoonlijkheid van Hashiguchi. Hij praat kalm en luistert rustig temidden van het nerveuze gepingel van een Richard Clayderman-adept en persdames die haastig door het Gentse Sofitel hotel stappen.
Hashiguchi wilde een film maken over de gevoelens van jongeren en de moeite waarmee zij zich uiten. "Op die leeftijd zijn de ontwikkeling van het lichaam en de geest niet in evenwicht met elkaar. Het lichaam is al volwassen terwijl de geest nog kinderlijk is. Ik wilde de problemen die daardoor ontstaan visueel tot uitdrukking brengen."
Hashiguchi lette bij de casting van de acteurs speciaal op hun slungelige fysiek, omdat de onwennige puberlichamen het contrast tussen het verwachtingspatroon van hun omgeving en hun innerlijke verwarring benadrukken. "Jongens horen dat zij het 'sterke' geslacht zijn, maar niet allemaal worden zij gedreven door de 'mannelijke' impuls om meisjes te versieren en de stoere jongen uit te hangen. Kijk maar naar Ito." De reactie van Ito's vader op de homoseksualiteit van zijn zoon is volgens Hashiguchi representatief voor de mentaliteit van de oudere generatie. De situatie in Japan is volgens hem te vergelijken met die in Amerika, waarbij Tokio even vooruitstrevend is als New York. Binnen deze vergelijking geldt zelfs Nagasaki, waar hij lange tijd woonde, als platteland. "De volwassenen van boven de vijftig hebben altijd geweigerd om over homoseksualiteit na te denken. Jongeren vertellen nu wel dat ze homoseksueel zijn, maar hun ouders denken nog altijd dat ze kunnen worden genezen met een medische behandeling." Hashiguchi weet waarover hij het heeft, want in zijn jeugd werd hij door zijn vader naar het leger gestuurd, omdat ze daar een echte man van hem zouden maken.

Pesten
Zijn eerste speelfilm A touch of fever, over een student die als prostituee in zijn levensonderhoud voorziet en verward is over zijn seksuele voorkeur, was een enorm succes in Japan. Hashiguchi heeft het gevoel dat het sindsdien voor de jongere generatie gemakkelijker is geworden om voor hun homoseksualiteit uit te komen, al heerst er nog steeds veel onwetendheid. "Ook onder jongeren bestaan nog veel vooroordelen." In Like grains of sand is homoseksualiteit volgens Hashiguchi niet het belangrijkste thema. "De film gaat in de eerste plaats over relaties. Wat betekent het om verliefd te worden en iemand aantrekkelijk te vinden? Ook heb ik geprobeerd het verdriet van jongeren te tonen." De film plaatst de gevoelens van liefde en verliefdheid tegenover de heersende tienercultuur in grote steden als Tokio, waar jongeren naar zijn mening enkel in termen van seks denken. "In de grote steden bestaan zogenaamde 'buru sera' winkels, wat een Japanse afkorting is van 'blue sailor', een term die slaat op de blauwe matrozenpakje van Japanse tienermeisjes. Die verkopen in deze winkels niet alleen hun schooluniform aan oude mannen maar ook het ondergoed dat ze op dat moment aan hebben. Ze trekken dat ter plekke uit, wat hen een paar honderd gulden oplevert. Ook is het niet ongewoon dat zestienjarige meisjes clubs bezoeken en een paar duizend gulden voor een gigolo betalen met geld dat ze eerst zelf in de prostitutie hebben verdiend."
Niet alleen op seksueel gebied, ook in het onderwijs is er in Japan van alles mis volgens Hashiguchi, die wijst op het zelfmoordpercentage onder scholieren, dat het hoogste is ter wereld. "Het toelatingsexamen van de universiteit is enorm zwaar, maar dat is niet de enige reden dat scholieren de hand aan zichzelf slaan. De oudere generatie spoort jongeren aan om te studeren zodat zij later bij een goed bedrijf kunnen werken, maar de jongeren geloven niet meer in zo'n leven, omdat ze hun vaders elke dag afgepeigerd thuis zien komen." De druk en onzekerheid die daarvan het gevolg is, reageren scholieren op elkaar af, zodat pesten een enorm probleem is op de middelbare school. "Dat neemt veel gemenere vormen aan dan in het Westen waar het vaak kwajongensstreken zijn. In Japan worden sommige scholieren echt door de hele groep uitgesloten en getreiterd, zodat die persoon tot zelfmoord wordt gedreven. Het is zelden de domste van de klas die dit overkomt dus het heeft niets te maken met schoolprestaties."

Modieuze naam
In de gloriedagen van de Japanse cinema werden films gemaakt over sociale problemen en regisseurs als Ozu en Kurasawa hadden de ruimte om een eigen visuele handtekening te zetten, maar de laatste decennia werden er vrijwel uitsluitend nog genrefilms gemaakt. Hashiguchi: "Tot voor kort was er weinig ruimte voor het soort artistieke films dat ik wil maken. Maar de recente ontwikkeling is toch dat jonge filmmakers als ik een meer persoonlijke kijk op de wereld willen geven. De Japanse maatschappij is de laatste paar jaar erg veranderd, er beweegt weer wat." De situatie voor artistieke films is volgens hem in Japan niet anders dan in andere landen. "Het is moeilijk om films als Like grains of sand te maken, want ook al krijgen ze waardering op buitenlandse festivals, er komt weinig publiek op af." Hashiguchi zelf heeft weinig reden tot klagen. Nadat hij de universiteit verliet om televisieprogramma's, video's en Super-8 filmpjes te maken, won hij met de korte film The secret of last night in 1989 de grote prijs van het Pia Film Festival. Dit festival wordt sinds 1977 georganiseerd door de filmmaatschappij Pia Corporation, die ook een populair tijdschrift uitgeeft en films produceert van jonge, veelbelovende filmmakers. Met hun steun maakte Hashiguchi zijn eerste lange film A touch of fever die een hit werd, waarna Toho, een van de grootste filmstudio's in Japan, in hem geïnteresseerd raakte. Zij vroegen de Pia Corporation om nogmaals met Hashiguchi samen te werken en hen daarbij te betrekken. Onder de naam Young Entertainment Square-project (YES) werd een samenwerkingsverband tussen beide maatschappijen opgericht, met de bedoeling om één film per jaar te produceren. Like grains of sand was het eerste resultaat, maar inmiddels heeft YES haar derde film in productie. Hashiguchi reageert lichtelijk sceptisch op het initiatief, maar moet toegeven dat de mogelijkheden voor jonge filmmakers erdoor zijn vergroot. "Onder invloed van dit programma zijn er ook andere produktie- en televisiemaatschappijen, zoals Fuij Television, met vergelijkbare projecten gestart. Er worden nu films gerealiseerd die een tijd lang niet gemaakt konden worden. Dat is heel belangrijk en ik ben er van overtuigd dat er genoeg publiek is dat als afwisseling van alle Hollywoodfilms deze films wil zien."

Kiki Jeanson 

Met dank aan tolk Luk Van Haute.



top
LIKE GRAINS OF SAND

November 1996 #172

Produktie
Hideyuki Takai
Hiroshi Yanai
Regie en scenario
Ryosuke Hashiguchi
Camera
Shogo Ueno
Geluid
Teiichi Saito
Montage
Miho Yoneda
Muziek
Kazuo Yabe
Met
Yoshinoro Okada
Kota Kusano
Ayumi Hamazaki
Koji Yamaguchi
Kumi Takada
Shizuka Isami

Kleur, 129 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 21 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)