Zero Days (Alex Gibney over)
American Honey
Loving
Gimme Danger — Long Live The Stooges
United States of Love
Esmé Lammers: Niets is krachtiger dan de eigen fantasie

Lang leve de Koningin

Nederland, 1995 | Esmé Lammers
"Je hebt zo weinig van die lekkere films, waarin een duidelijk verhaal wordt verteld." Esmé Lammers gebruikt in haar debuutfilm Lang leve de koningin de sprookjesvorm om de regels van het schaakspel te verbeelden. Fantasie en realiteit lopen dwars door elkaar heen in het leven van de achtjarige Sara. Lammers maakte een mooie jeugdfilm, waar ook menig ouder van zal genieten. Al is het maar om Monique van de Ven te zien schitteren als witte koningin.

Esmé Lammers houdt van schaken. Als kleindochter van Max Euwe — de enige Nederlandse wereldkampioen schaken — maakte ze zelf al jong kennis met het spel. Toen ze in 1989 met de film De schaker en de dame afstudeerde aan de Filmacademie, kreeg ze van een vriend een oud schaakboekje voor kinderen. Het bleek geschreven door haar grootvader en werd een belangrijke inspiratiebron voor Lang leve de koningin.
Lammers: "Het verhaal van mijn film heeft een hele lange ontstaansgeschiedenis. Toen ik van de Filmacademie afkwam werd ik al vrij snel door een produktiebedrijf benaderd of ik niet iets had voor kinderen. Het leek me toen al interessant om het schaakspel visueel te maken voor kinderen. Maar het heeft uiteindelijk nog een paar jaar geduurd voordat ik het hele verhaal dat er nu omheen zit goed te pakken had".
Als kersverse regisseur had Lammers niet meteen de ambitie om een eigen speelfilm te maken. "Als je op de Filmacademie zit werk je mee aan ontzettend veel produkties. Maar je bent eigenlijk vooral bezig met allerlei technische dingen, terwijl het dagelijkse leven in die vier jaar een beetje aan je voorbijgaat. Na het examen had ik tijd nodig om weer mijn eigen weg vinden en terug te keren naar mijn eigen persoonlijkheid. Ik ben daarom begonnen met het schrijven van scenario's. Voordat je een speelfilm kunt maken moet je toch eerst een goed verhaal verzinnen of iets hebben dat je wilt vertellen."

Lang en gelukkig
In Lang leve de koningin woont de achtjarige Sara samen met haar moeder en haar grootvader. Als ze vragen stelt over haar vader, krijgt ze van haar moeder te horen dat ze daar nog te jong voor is. Op school haalt ze alleen maar onvoldoendes en wordt ze door de meester en haar medeleerlingen niet begrepen of geaccepteerd. Er gaat letterlijk en figuurlijk een andere wereld voor Sara open als ze bij een nieuw klasgenootje thuis voor het eerst een schaakspel ziet. Het zijn geen gewone schaakstukken, maar prachtig vormgegeven beeldjes. Als Sara gefascineerd naar de schaakstukken staart komen ze tot leven. Door de lessen van haar fantasiekoningin leert ze de regels van het spel. Dat komt goed van pas als ze samen met haar klas mag meedoen aan een simultaan-seance tegen een grootmeester uit Zuid-Afrika. Die man blijkt haar vader te zijn. Aan het eind van de film is het gezin weer compleet en leven ze nog lang en gelukkig verder, zoals dat hoort in een sprookje.
Lammers heeft gemerkt dat vooral vrouwen zich sterk identificeren met hoofdpersoon Sara. Er zit een groot deel van haar eigen jeugd in het verhaal verwerkt. "Als kind maak je het zo vaak mee: je wilt iets weten, maar het wordt niet verteld, zonder dat je begrijpt waarom. Of zo'n meester die iedere keer juist jou eruit pikt, terwijl je net lekker zit te dromen. Of dat gevoel dat veel kinderen hebben: niemand is wezenlijk geïnteresseerd in wat hen werkelijk bezighoudt. Het zijn allemaal dingen die ik zelf zo ervaren heb. Op zulke momenten trok ik mezelf terug in mijn fantasiewereld. Volgens mij is het feit dat je een eigen wereld kunt creëren ook een van de krachtigste dingen die je hebt als mens, en als kind helemaal."
Omdat de regels van het schaakspel stap voor stap worden uitgelegd heeft de film een sterk educatief karakter. Oorspronkelijk was het verhaal dan ook bedoeld voor een zesdelige tv-serie over schaken. "Ik kan niet ontkennen dat een groot deel van de film over de regels van het schaken gaat. Het was ook duidelijk mijn doel om de liefde voor het spel over te brengen. Door gedeeltelijk te kiezen voor een sprookjesvorm en enkele spannende schaakscènes is dat volgens mij ook goed gelukt. Daarnaast heb je de dramatische lijn van een kind dat op zoek is naar haar vader. Het meisje heeft dus een emotionele motor om te leren schaken. Dat heb ik niet helemaal willen uitleggen, omdat ik dat zelf altijd zo vervelend vind als ik dat zie in een film."
Een bijzonder onderdeel van Lang leve de koningin is de prachtige vormgeving van het sprookjespaleis, waar de schaakscènes zich afspelen. Het decor is strak gestileerd met een zwart-wit schaakvloer en grote trappen aan weerszijden. De kostuums van de levensechte schaakfiguren zijn indrukwekkende creaties, ontworpen door Linda Bogers. Lammers: "Ik heb met opzet gekozen voor een tijdloze art direction. Op die manier krijgt het geheel een universeel karakter en wordt het echt een sprookjesverhaal met een boodschap erin. Met zo'n stijl creëer je ook een soort semi-zorgeloze omgeving waarin alle problemen gewoon opgelost worden. Dat sprookjesachtige zie je helaas niet zo vaak meer in films, maar ik ben er zelf heel erg dol op."

Topacteurs
Als debuterend regisseur heeft Lammers het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt. Niet alleen is het regisseren van kinderen een vak apart, tevens werkte ze met een aantal gerenommeerde acteurs als Monique van de Ven, Derek de Lint, Rudolf Lucieer en Pieter Lutz. Vooral de aanwezigheid van Van de Ven is opvallend, ze speelt de rol van sprookjeskoningin met veel flair en uitstraling. Lammers is erg tevreden over de samenwerking met de actrice en raakte onder de indruk van haar professionele instelling. "Monique is heel constant in wat ze doet. Ze kan heel goed dezelfde energie vasthouden als ze op de set staat. Het mooie van haar is verder dat ze mij geen moment het gevoel gaf dat ze me wel eens zou gaan uittesten. Dat zie je nog wel eens bij andere acteurs: ze kiezen er voor om met je te werken, maar staan later ineens niet meer achter je ideeën, omdat je een beginnend regisseur bent. Een groot voordeel van het werken met topacteurs als Van de Ven en De Lint is dat zij je een spiegel voorhouden. Als ik echt hele rare dingen gedaan zou hebben dan zou ik dat meteen aan hun reacties hebben gemerkt."
Ook de samenwerking met partner en producent Dick Maas verliep zonder noemenswaardige problemen. "Dick heeft eigenlijk een hele andere smaak, maar hij vond dit gewoon een leuk project. Toen hij de film gezien had, zei hij dat hij erg ontroerd was en dat is iets wat ik hem niet vaak hoor zeggen." Voor het werken met de kinderen bedacht Lammers een eigen aanpak. "Ik heb mezelf de hele tijd voorgehouden dat het voor hun een spel moest zijn. Het moest in ieder geval geen machtsstrijd worden, waarbij ik dan de baas zou moeten spelen. Om hun concentratie vast te houden en omdat kinderen nogal snel opzeggerig gaan doen, liet ik ze constant iets doen om ze af te leiden. Als ze een zinnetje moesten opzeggen, liet ik ze bijvoorbeeld tegelijkertijd ook alle knopen van hun jas tellen."

Moederkloek
Her en der wordt met enige verbazing geconstateerd dat het vooral vrouwen zijn die momenteel nieuwe Nederlandse films presenteren. Voor zover er sprake is van een specifiek vrouwelijk element komt dat volgens Lammers niet zozeer in de thematiek als wel in de manier van werken tot uitdrukking. "Ik sprak er laatst met Maria Peters (regisseur van De tasjesdief, red.) over. We hadden beide het gevoel dat vrouwen, in tegenstelling tot de meeste mannen, het maken van films meer als een familiegebeuren benaderen. Toen ik op de set stond had ik opeens heel sterk het gevoel van een moederkloek die voor haar familie een groot feest tot in de puntjes moet voorbereiden. Het leek net alsof er een soort oerinstinct bij me naar boven kwam. Dat ik iets ging doen wat je als vrouw door de eeuwen heen zo geleerd hebt."

François Stienen



top
Lang leve de Koningin

Oktober 1995 #160

Produktie
Laurens Geels
Dick Maas
Regie en scenario
Esmé Lammers
Camera
Marc Felperlaan
Geluid
Leo Franssen
Bert van den Dungen
Montage
Marc Glynne
Hans van Dongen
Muziek
Paul M. van Brugge
Met
Tiba Tossijn
Monique van de Ven
Derek de Lint
Lisa de Rooy
Pieter Lutz e.v.a.

Kleur, 105 minuten

Distributie
Concorde Film
Te zien
vanaf 12 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)