I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
David (Ian Hart, met pet) gooit zich in de strijd Een rode zakdoek met Spaanse aarde

LAND AND FREEDOM

Groot-Brittannië, 1995 | Ken Loach
De Engelse regisseur Ken Loach heeft de afgelopen dertig jaar een internationale reputatie opgebouwd als een sociaal bewogen filmmaker die zich bezighoudt met hedendaagse misstanden. In zijn nieuwste produktie Land and freedom gaat hij voor het eerst op de historische toer. De Spaanse Burgeroorlog vormt het decor voor een film over de teloorgang van oude linkse idealen. Die echter, als het aan Loach ligt, nog steeds levensvatbaar zijn.

"Wat jullie nodig hebben is een revolutie", laat Ken Loach een van de personages in zijn film Raining stones (1993) zeggen. Hij legt die waarschuwing in de mond van een werkeloze man die op een nachtelijke brastocht door de schijnwerpers van een politie-helicopter gevolgd wordt. Als daad van verzet en om de opstand als het ware in te luiden, trekt de man zijn broek uit en toont zijn blote achterwerk aan de politieagenten. Uitzichtloze armoede, werkloosheid, onrechtvaardigheid en machtsmisbruik door de staat. Dat zijn de terugkerende thema's in het oeuvre van regisseur Ken Loach. In zijn films draait hij kleine revoluties af, zou Lucebert schrijven. Als overtuigd Trotskist — Stalin was niet marxistisch genoeg — vindt Loach dat de arbeiderklasse daarbij het heft in eigen handen zou moeten nemen. Zijn hoofdpersonen zijn strijdlustige individuen, die zoals door de overheid belaagde moeder in Ladybird, ladybird, het onrecht dat hun is aangedaan bevechten.
Als je naar de prijzenkast van Loach kijkt — twee keer winnaar van de juryprijs in Cannes en winnaar van de Prijs van de Internationale Filmkritiek in Berlijn — zou je kunnen vermoeden dat er onder de Europese filmcritici nog een groot aantal sluimerende marxistische idealen leven. De Europese filmjury's als de laatste communistische kernen. De filmische onderdelen, zoals vormgeving en het acteren, zijn namelijk bij Loach weliswaar redelijk verzorgd, maar zeker niet spectaculair of uitmuntend. Wat je bij al die lofprijzingen toch wel zou verwachten. Het is zijn sociaal-realisme met films die 'ergens over gaan', waardoor zoveel critici waarschijnlijk met Loach weglopen.

Verdeeldheid
In zijn nieuwste film Land and Freedom keert Loach voor het eerst terug in de tijd. Hij behandelt de Spaanse Burgeroorlog aan het eind van de jaren dertig, waar de links-Republikeinse regering zich verzette tegen de rechtse opstand onder leiding van Franco. De film volgt de lotgevallen van David, die zich als Engelse communist uit Liverpool aansluit bij zijn Spaanse strijdmakkers. Hij is toch werkeloos en de opkomst van het fascisme moet gestuit worden, zo verklaart hij zijn vertrek aan zijn vrouw. David maakt in Spanje alles mee wat je zoal in een oorlog meemaakt. Hij verliest zijn beste vriend bij de bestorming van een dorp, wordt verliefd op een mooie Spaanse uit zijn anarchistische groep en raakt gewond bij een oefening.
Tussen de oorlogshandelingen door is er voldoende tijd voor discussies met de bewoners van een bevrijd dorp, in het bijzonder over het wel of niet afschaffen van het privébezit. Ook de onderlinge verdeeldheid tussen de linkse partijen in Spanje komt uitgebreid aan bod. David kiest op een gegeven moment voor de Stalin-gezinde communisten en verliest daardoor zijn liefje. In Barcelona maakt hij mee dat de linkse groepen elkaar zelfs beschieten, waarbij ook Engelse sympathisanten tegenover elkaar komen te staan. Gedesillusioneerd keert hij uiteindelijk toch weer terug naar zijn anarchistische kameraden aan het front.

Kranteknipsels
Ken Loach is een straatvechter. Hij is op z'n best wanneer zijn personages door de straten van zijn geliefde Liverpool zwerven en plat Engels praten. Hun opstandigheid en strijd om het dagelijkse bestaan is tegelijk aangrijpend en vertederend. Met Land and freedom heeft hij echter zijn revolutionaire idealen in een historisch epos proberen te gieten. De sprong van realistisch documentaire-drama naar een fictief verhaal dat grotendeels in het verleden speelt, blijkt echter te groot. De film grossiert in platte clichés over het leven aan een oorlogsfront, in oppervlakkige politieke tractaten en in slecht geacteerde dialogen. In Spanje was de film weliswaar een groot succes, maar volgens Spaanse historici is het uit geschiedkundig oogpunt een mislukking.
Erg storend is het verder dat Loach het verhaal gedeeltelijk vertelt aan de hand van de kleindochter van David, die na diens dood in zijn papieren gaat zitten snuffelen. Ze ontdekt allerlei oude kranteknipsels en foto's en brieven over opa's avonturen in Spanje. We krijgen haar een paar keer in beeld terwijl ze over de paperassen zit gebogen, zonder dat we ook maar iets over haar eigen leven vernemen. Loach heeft daarbij, zeer tegen zijn gewoonte in, gekozen voor een aantal esthetische shots, die een hinderlijke stijlbreuk vormen met de rest.
Aan het einde van de film leest kleindochter, staande bij het graf van David, een gedicht voor over het voortzetten van de strijd. Ze strooit ook de aarde over het graf die David in een rode zakdoek zestig jaar geleden uit Spanje heeft meegenomen en al die jaren op zolder bewaard had. Loach wil met de kleindochter en de Spaanse aarde ongetwijfeld duidelijk maken dat er een link is tussen heden en verleden. Maar hij legt het er zo dik bovenop, dat het eerder irritant dan verhelderend is.

François Stienen



top
LAND AND FREEDOM

September 1995 #159

Produktie
Rebecca O'Brien
Regie
Ken Loach
Scenario
Jim Allen
Camera
Barry Ackroyd
Geluid
Ray Beckett
Montage
Jonathan Morris
Muziek
George Fenton
Met
Ian Hart
Rosana Pastor
Iciar Bollain
Tom Gilroy

Kleur, 109 minuten

Distributie
Argus Film
Te zien
vanaf 7 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)