Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
We zijn wel/geen Galliërs

Loin des hommes

Frankrijk, 2015 | David Oelhoffen
De wetten van eer, wraak, menselijkheid en samen­­leving kruisen elkaars wegen in het Algerijnse Atlasgebergte tegen de achter­grond van de Onafhankelijkheidsoorlog in de existentialistische thriller Loin des hommes.

Door Omar Larabi

Mijn vader, Ali Larabi (61), maakte als kind de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog mee. Ik keek samen met hem naar Loin des hommes, een film die tegen de achtergrond van die guerrillastrijd vooral over verbroedering, universele waarden en eigenrichting gaat.

Galliërs
Het is 1954, het jaar dat de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog uitbrak. De oorspronkelijke bewoners van Algerije zijn de Franse bezetter zat. De Algerijnen die voor Frankrijk vochten in de Tweede Wereldoorlog hadden gerekend op nieuwe en betere rechten bij thuiskomst. Die kwamen er niet. In plaats daarvan volgde vanaf 1945 een enorme repressie.
Voor schoolleraar Daru (Viggo Mortensen), zijn deze onlusten een ver-van-mijn-bed-show. Terwijl de zon opkomt boven het Atlasgebergte, in een dal aan de rand van de bewoonde wereld, zien we hoe zijn leerlingen binnendruppelen. Vandaag staat geografie op het programma, de Franse rivieren. Eén voor één wijst Daru ze aan. Zijn leerlingen knikken volgzaam. Later merkt Daru op hoe hij en zijn pupillen allemaal Galliërs zijn. Mijn vader had ook zo'n schoolmeester. Het tafereel levert bij hem een glimlach op. Eerder uit nostalgie dan vanwege de valse gemeenschapszin die erachter schuilt. Het is een opmaat naar de wending die de film zal nemen.

Cachot
Later op de dag ziet Daru in de verte een ruiter. Gendarme Balducci (Vincent Martin) is een gezette Corsicaan, hij lijkt op Napoleon. Achter zijn paard strompelt een vastgebonden arrestant. Daru krijgt de opdracht de zwijgzame vreemdeling, Mohammed (Reda Kateb), naar het cachot te leiden. Het is oorlogstijd en de lokale politiepost is onderbezet. Wanneer Daru bedankt voor deze taak, die volledig indruist tegen zijn principes, vertrekt Balducci zonder zijn gevangene. Daru wordt met Mohammed opgezadeld, die zijn neef blijkt te hebben vermoord. De volgende dag beginnen de twee aan een lange wandeltocht over onherbergzaam terrein, naar de rechtbank.
Daar zal hij onverbiddelijk worden veroordeeld want Algerijnen hadden geen recht op een eerlijk proces. Mijn vader vertelt: "Vanaf het begin werden de Algerijnen indigènes ('inheemsen') genoemd; de boodschap was: jij bent een analfabeet en je cultuur deugt niet. Het zette bij veel mensen kwaad bloed. Maar er waren ook Algerijnen die zich aansloten bij de Fransen. Er ontstond een sfeer van wantrouwen. Binnen die sfeer was iedereen verdacht."
Zo ook Daru, die in de nacht voor zijn tocht twijfelt. In het donker lichten zijn blauwe ogen op. Hij wil geen kant kiezen in het conflict.

Caracoles
Daru's familie vestigde zich generaties geleden vanuit Zuid-Spanje in de streek. In hun thuisland werden ze minachtend Los Caracoles genoemd, de wijngaardslakken. Maar Algerije is Daru's thuisland. Hij is er geboren en getogen, zijn ouders liggen er begraven. Toch wordt hij door beide partijen in het conflict beschouwd als een kolonist. "Daru is geen typische pied-noir (kolonist). Hij valt tussen wal en schip." Mijn vader legt uit hoe de Fransen de oorspronkelijke bewoners uit elkaar probeerden te drijven: "Je had de Berbers versus de Arabieren, en de Harkis, aangesloten bij de koloniale macht. Het was een politiek van verdeel en heers die uiteindelijk averechts werkte."
De Algerijnen keerden zich massaal tegen de bezetter en iedereen die daarmee geassocieerd werd. De nuance was weg, zoals in de scène waarin Daru zijn oude vriend Slimane (Djemel Barek) ontmoet. Slimane is vastbesloten: 'We gaan jullie eruit gooien'. 'Vous' krijgt ineens een pijnlijke lading. Het wordt een verwijswoord, een verzamelterm voor alles wat in de ogen van de onafhankelijkheidsstrijders niet inheems is.

Taal
Cineast David Oelhoffen bewerkte voor de film het korte existentialistische verhaal L'hôte ('De gast', 1957) van Albert Camus. Met personages als Slimane geeft hij meer achtergrond en diepte aan het conflict. Hij verwijdert de mystieke sfeer uit Camus' werk, de personages krijgen een gezicht. Het leidt tot een dynamiek waarin verbroedering ontstaat tussen de twee hoofdrolspelers. De gesprekken worden afwisselend in het Arabisch en Frans gevoerd.
Mijn vader is verbaasd over Mortensen, die volgens hem de taal uitstekend beheerst. Het valt ons op hoe contrastrijk de film daardoor wordt. De taal van de religie versus de taal van de bezetter. Oelhoffen scherpt de tegenstellingen aan met kleine visuele details. Daru draagt westerse kleding, Mohammed een woestijnbestendig gewaad. Voor het eten zegt Mohammed bijna fluisterend Bismillah, Daru slaat een kruisje. Het benadrukt hoezeer hij zich bevindt tussen twee werelden, hoezeer hij ogenschijnlijk nergens thuishoort. Tijdens het International Film Festival Rotterdam lichtte Oelhoffen toe: "Overal waar Daru komt, wordt hij verbannen."

Laatste strohalm
De visuele schrijfstijl van Camus is buitengewoon geschikt voor een verfilming dus het is geen wonder dat Oelhoffen zich persoonlijk aangetrokken voelde tot L'hôte. Rekwisieten, zoals de revolver van Balducci, komen terug in de film. Net als de cruciale kantelmomenten, zoals Daru's dilemma, wanneer hij Mohammed in bescherming neemt tegen een moedjahedien. Hij kan niet anders dan de strijder doodschieten. Mijn vader stipt aan: "Het is een kantelpunt, Daru wordt gedwongen een positie in te nemen, en verliest daardoor zijn onschuld."
We zien duidelijk hoe Oelhoffen met deze toevoegingen aan het verhaal de ziel van de tekst extrapoleert naar het witte doek. Beelden van de oneindige woestenij van het Atlasgebergte en de aangrenzende Saharawoestijn bieden ondersteuning. Hoekige composities zijn prachtig widescreen gefilmd. We zien de mannen bergop en bergaf gaan, totdat ze onderweg in een kloof dreigen te belanden. Mohammed weet de laatste strohalm te grijpen. Daru klampt zich aan hem vast. Het is een iconisch beeld waarin Mohammed symbolisch het lot van Algerije in handen heeft. Later doemt een zandstorm op, tekenend voor de vertroebeling van het conflict. De wereld kan niet harteloos worden ingedeeld in voor- en tegenstanders.

Mens(elijk)heid
Met die visuele notie raakt Oelhoffen de kern van Camus' korte verhaal. Mijn vader merkt op: "Nu weet ik waar de titel op slaat! 'Hommes' verwijst naar de mensheid. En misschien verwijst hommes ook wel naar menselijkheid." Hoe verder je verwijderd raakt van de beschaving, hoe meer je aangewezen bent op eigen inzicht. Alsof de bewoners van dunbevolkte gebieden, zoals het Atlasgebergte, teruggrijpen op de tradities, regels, en weten van vóór de Verlichting. Toen eigenrichting en tribale verhoudingen het landschap bepaalden. In dat paradigma moeten Daru en Mohammed hun nederigheid bewaren. "Daru en Mohammed begeven zich letterlijk loin des hommes, ver van de mensheid."
Mijn vader vertelt hoe zich ze moeten beroepen op hun eigen waarden. Hij steekt een verhaal af over mijn opa, die ook mensen zoals Daru kende. Mijn opa was aangesloten bij de PPA (Parti du Peuple Algérien), een onafhankelijkheidsbeweging die later werd verdreven door de FLN (Front de Libération Nationale). Hij werkte als kaartjescontroleur bij de lokale bioscoop. Toen een Franse militair tegenover de bioscoop werd neergeschoten, drukte de dader het vuurwapen in zijn handen. Mijn opa snelde naar binnen en stopte het pistool in de handtas van de Franse eigenaresse. Daar zou de politie nooit in durven zoeken. Ze heeft er nooit wat van gezegd. Het was een opgave voor sommige in Algerije geboren Fransen om op die manier hun identiteit te verloochenen.

Huisarts
Mijn vader begint over de 90-jarige hoogbejaarde huisarts Riton Lafare. Hij kwam hem onlangs op het spoor via Facebook. Mijn vader vertelt hoe Lafare decennialang werkzaam was in Algerije en hoe hij soms 20 uur per dag werkte. "Arme mensen hoefden bij hem niet te betalen." Inmiddels hebben talloze oud-patiënten hem gevonden op internet. Op zijn pagina wordt hij uitvoerig bedankt voor zijn barmhartigheid. De arts vertelt hoe hij al veertig jaar in Zuid-Frankrijk woonachtig is. "Meneer Lafare is zo'n Fransman die daadwerkelijk wat heeft betekend voor Algerije", besluit mijn vader.
Zo blijkt dat film als medium in staat is herinneringen op te roepen en verborgen verledens te ontmaskeren. Het verhaal van de welwillende Franse Algerijn is door de wreedheden van de oorlog ondergesneeuwd geraakt. Loin des hommes is een cinematografische en historische aanvulling op de steeds breder wordende canon van recente films over Algerije en Noord-Afrika. Gesitueerd tussen Hors la loi, Les hommes libres en Indigènes, over de Tweede Wereldoorlog en Des hommes et des dieux over de onlusten in de jaren negentig.
Het zijn veelal controversiële documenten over roerige tijden en ontwrichte samenlevingen. Het is nooit anders geweest. Denk aan Le petit soldat (1963), en The Battle of Algiers (1966): films die door Parijs enige tijd werden verboden. We zullen nooit allemaal Galliërs zijn.



top
Loin des hommes

Maart 2015 #374



Productie
Marc Du Pontavice
Matthew Gledhill
Regie en scenario
David Oelhoffen
Camera
Guillaume Deffontaines
Montage
Juliette Welfling
Art direction
Stéphane Taillasson
Muziek
Warren Ellis
Met
Viggo Mortensen
Reda Kateb

Kleur, 101 minuten

Distributie
Imagine
Te zien
vanaf 12 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
LEAP YEAR
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan
Leviathan
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
LIES
LIFE
Life
Life
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
THE LOOKOUT
THE LOOKOUT
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise Wimmer
LOURDES
Love
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (2016)
Love 3D
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Lovelace
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)