The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
De werkelijkheid als karikatuur

KUTZOOI

Nederland, 1995 | Lodewijk Crijns
Lodewijk Crijns, zonder twijfel de meest besproken Filmacademie-student sinds Ian Kerkhof, werd onlangs genomineerd voor de NPS-Cultuurprijs en maakt grote kans op de in Utrecht uit te reiken Tuschinski Award voor de beste eindexamenfilm van dit jaar. Vorig jaar maakte Crijns de documentaire Kutzooi, een film die op vermakelijk wijze het medium ter discussie stelt. Ook in Lap rouge speelt Crijns met de relatie tussen fictie en werkelijkheid.

Op het eerste gezicht lijkt Kutzooi een wat obligate documentaire over een groepje kansarme spijbelende scholieren dat onverschillig over straat zwerft. De interviewer volgt zijn personages, is nadrukkelijk aanwezig maar lijkt weinig controle te hebben over de gebeurtenissen die zich voordoen. Als de jongens in een huis wat willen rondsnuffelen, moet de filmmaker buiten blijven en hij wordt pas binnengeroepen als het hen uitkomt. Hij lijkt weinig anders te (kunnen) doen dan registreren wat er voorvalt. In eerste instantie lijkt de regie bij de jongens te liggen, maar daar komt gaandeweg verandering in. Later in de film liggen Paulo, Leto en Randy midden op straat en dwingen automobilisten bijkans de berm in om hen te ontwijken. Een motorrijder stapt af en sleept de kinderen woedend van de straat af. De jongens wijzen naar de camera. Als de man op de motor langsscheurt schreeuwt hij Crijns toe: "Vind je het normaal om die kinderen midden op straat te leggen!" Dit werpt een heel ander licht op de rol van de filmmaker en op het realiteitsgehalte van de film. En ook op de bedoelingen ervan.
Er wordt geen cliché geschuwd om Kutzooi neer te zetten als documentaire. De nadrukkelijke aanwezigheid van interviewer en camera ("Stop maar even, Hans" zegt Crijns tegen de cameraman — die natuurlijk gewoon doorfilmt — terwijl hij zelf in beeld stapt om de gewonde Leto overeind te helpen). Een onvermijdelijk scheurende saxofoon begeleidt de beelden die, passend bij het onderwerp, in illusieloos zwart-wit zijn gedraaid. Het uitgangspunt van de film, een portret van drie kansarme scholieren, wekt bepaalde verwachtingen en ze worden stuk voor stuk waargemaakt. De onverschilligheid, de hekel aan school, de vernielingen, het kattekwaad, het rondzwerven, het gebrek aan toekomstperspectief. Het zijn personages en situaties die iedereen kent uit de media. Alles wat er gebeurt past in het beeld dat iedereen heeft.
Het is eigenlijk hetzelfde pad dat bewandeld wordt in '30 minuten', de veelgeroemde reeks pseudo-documentaires van Arjan Ederveen. Daarin worden eerder rollen dan mensen portretteerd; dé tobberige transcultureel, dé snelle reclamejongen. Door het verregaande gebruik van clichés wordt het realiteitsgehalte ondermijnd. Kleine verschuivingen van de werkelijkheid tot in het karikaturale verraden de ironie.

Toevallige getuige
Lap rouge is de eindexamenfilm van Lodewijk Crijns, en eveneens een documentaire-achtige produktie. Centraal staan twee broers die met hun bejaarde moeder in Zuid-Frankrijk wonen. Ooit, tegen hun zin, op jeugdige leeftijd geëmigreerd omdat moeder 'het niet meer uithield'. De een werkt bij een slagerij, de ander bij een autosloperij. Ze zijn beiden verliefd op hun buurmeisje Julie en hebben te lijden van hun dominante en eigenwijze moeder. Het zijn mensen die een geïsoleerd bestaan leiden, geen deel uit kunnen of willen maken van de gewone samenleving.
De filmmaker is minder nadrukkelijk aanwezig dan in Kutzooi, maar ook hier wordt zijn inbreng gebruikt om de film een documentair, realistisch karakter te geven. De personages zijn zich bewust van de camera, vinden het gefilmd worden soms hinderlijk, soms juist spannend of vleiend. Ze worden nu eens voor de camera gehaald en geïnterviewd, dan weer geobserveerd in hun dagelijkse doen en laten. De filmmaker lijkt toevallig getuige te zijn van de manier waarop de gebeurtenissen zich ontwikkelen zonder daarin een sturende hand te hebben.
Net als bij Kutzooi ontstaat bij Lap rouge gaandeweg het vermoeden dat gebeurtenissen in scène zijn gezet. In eerste instantie door de karikaturale tekening van de broers en hun verhouding tot hun moeder, later door gebeurtenissen en situaties die een steeds absurder geheel gaan vormen.
Anders dan in Kutzooi is het uitgangspunt hier geen overbekend gegeven, maar een unieke situatie (hoewel 'de exentriekeling' ook geen onbekend mediafenomeen is) die minder mogelijkheden biedt tot een doelbewust spel met clichés. Kutzooi lijkt meer te willen vertellen over documentaires over spijbelende randgroepjongeren dan over spijbelende randgroepjongeren zelf.
Bij Lap rouge ligt de nadruk minder op het medium en meer op het bizarre en amusante verhaal. Toch is het voor dat verhaal essentieel dat het in deze documentaire-achtige vorm wordt verteld. Het geeft de personages de mogelijkheid de camera dingen toe te vertrouwen die een ander licht werpen op onderlinge verhoudingen en die aantonen dat een ieder een geheel eigen zicht op de realiteit heeft. Daarmee speelt de grens tussen fictie en werkelijkheid zowel in de vorm als inhoud een doorslaggevende rol.

Petra van der Ree



top
KUTZOOI

Oktober 1996 #171

Produktie
Olaf van Hedel
Regie en scenario
Lodewijk Crijns
Camera
Hans Bouwma
Geluid
Natasja Giebels
Paul Bijpost
Montage
Eva Visser
Muziek
Martijn Derrix
Met
Leto van Olffen
Paulo Sorber
Randy Groeneschey

Zwart-wit, 34 minuten

Distributie
NFM/IAF
Te zien
vanaf 10 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


K

K3 Bengeltjes
K3 Dierenhotel
K3 EN DE KATTENPRINS
K3 Love Cruise
KABOOM
KABOUTER PLOP
THE KABULI KID
KADOSH
KAFKA
KAIDAN
KAIRO/PULSE
KALIFORNIA
KAMELEON 2
KAMEN
KAN DOOR HUID HEEN
KANDAHAR
KANGAROO JACK
Kankerlijers
KANSAS CITY
KAOS
Kapitein Onderbroek: Het eerste grote avontuur
KAPITEIN ROB EN HET GEHEIM VAN PROFESSOR LUPARDI
Kappen
Kapringen
KARAKTER
KARAKUM
THE KARATE KID
KARNAVAL
Karsu
KASSABLANKA
Kat en muis
KATALIN VARGA
KATE AND LEOPOLD
Kauwboy
KAZAAM
KEANE
KEBAB CONNECTION
Kedi (Ceyda Torun over)
Keep on Keepin' on
Keeper (Guillaume Senez over)
The Keeper of Lost Causes
KEEPING MUM
KEEPING THE FAITH
Keeping Up with the Joneses
KEES DE JONGEN
Keet & Koen en de speurtocht naar Bassie & Adriaan
Keith Richards: Under the Influence
KEIZER KUZCO
KEN JACOBS
KEN PARK
Kenau
KENNIS VAN HELEN
KERITY, HET GEHEIM VAN ELEONORE
DE KERSENPLUK
KERST BIJ DE LIEVEHEERSBEESTJES
DE KEUKEN VAN KOK
De keuze van mijn vader (Yan Ting Yuen over)
Key House Mirror
KHADAK
KICK-ASS
Kick-Ass 2
KICKS
Kid
THE KID STAYS IN THE PICTURE
Kidnap
Kidnapping Mr. Heineken
The Kidnapping of Michel Houellebecq
Kidnep
KIDS
KIDS RETURN
KIDZ IN DA HOOD
KIJK IK VLIEG
KIKA
Kiki, el amor se hace
KIKUJIRO
KILL BILL — VOL. 1
KILL BILL — VOL. 2
Kill List
Kill Switch
Kill Your Darlings
THE KILLER
KILLER
Killer Elite
THE KILLER INSIDE ME
Killer Joe
KILLER OF SHEEP
KILLER: A JOURNAL OF MURDER
KILLERS
THE KILLING
KILLING ME SOFTLY
The Killing of a Sacred Deer
Killing Them Softly
KILLING ZOE
KINATAY en LOLA
Die Kinder vom Napf
KINDEREN VAN GIETIJZEREN GODEN
De kinderen van Juf Kiet
KINDERSPIELE
Kinetta
King and Country
KING ARTHUR
King Arthur: Legend of the Sword
THE KING IS ALIVE
KING KONG
KING OF CALIFORNIA
King of Devil's Island
THE KING OF KONG
KING OF NEW YORK
King of the Belgians
KING OF THE HILL
The King's Gardens
THE KING'S SPEECH
THE KINGDOM (Lars von Trier)
THE KINGDOM (Peter Berg)
THE KINGDOM II (Lars von Trier, Morten Arnfred)
KINGPIN
Kingsman: The Golden Circle
Kingsman: The Secret Service
KINSEY
KIRIKOU EN DE HEKS
KISS KISS BANG BANG
Kiss Me
Kiss Me Deadly
KISS OF DEATH
KISS OF LIFE
KISS OF THE DRAGON
KISS THE GIRLS
KISSED
KITCHEN STORIES
THE KITE RUNNER
KLADBOEKSCÈNES
KLASS
KLEIN VOOR ALTIJD
DE KLEINE BLONDE DOOD
DE KLEINE IJSBEER
KLEINE IJSBEER 2
Kleine ijstijd
DE KLEINE MAANBEER
KLEINE NEMO
De kleine prins
HET KLEINE SPOOKJE LABAN
KLEINE TEUN
De kleine vampier
KLEINE VERA
DE KLEINE ZEEMEERMIN
KLEINES TROPICANA
KNALLHART
KNETTER
Knielen op een bed violen
Knife in the Clear Water (Wang Xuebo over)
KNIGHT AND DAY
Knight of Cups
A KNIGHT'S TALE
Knock Knock
KNOCKED UP
KNOCKIN' ON HEAVEN'S DOOR
Knoester & Berkelientje
KNOFLÍKÁRI
KNOWING
Koemba: de zebra die z'n strepen kwijt is
Kollektivet
KOLYA
KOM NIET AAN MIJN KINDEREN
Komedie om geld
Komm mir nicht nach (Dreileben)
KOMT EEN VROUW BIJ DE DOKTER
Kon-Tiki
Kong: Skull Island 3D
DER KONIG VON KREUZBERG
KONING DER MASKERS (BIAN LIAN)
DE KONING EN DE VOGEL
DE KONING EN IK
De Koning van de Mont Ventoux
Kooky
KOPPS
DE KORENSLAG
HET KORPS MARINIERS
KOSH BA KOSH
Koza (Previously Unreleased)
KRAAK!
KRABAT — MEESTER VAN DE ZWARTE MOLEN
KRAJINKA
KRÁMPACK
Krampus
KRÁVA
De krekel
Kreuzweg
DER KRIEGER UND DIE KAISERIN
Krigen
KRIMA/KERIME
Kriterion sinds '45
DE KROKODILLENBENDE
KRUIMELTJE
Kubo en het magische zwaard
Kuma
Kumaré
KUNDUN
KUNG FU HUSTLE
KUNG FU PANDA
KUNG FU PANDA 2
Kung Fu Panda 3 (NL)
Kunst... begin drrr niet an
Kurai kurai — Verhalen met de wind
KUROSAWA COLLECTIE 2
KURT & COURTNEY
Kurt Cobain: Montage of Heck
DE KUS
KUTZOOI
KWAIDAN
Kyteman: Now What?