The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Bestaat de vrije wil? Gevangen in een spiraal

KILLER

Kazachstan/Frankrijk, 1998 | Darezjan Omirbajev
In het Kazachstan van het post-Sovjet tijdperk is geld het richtsnoer voor menselijk handelen geworden. De opkomst van de nouveau riche, Mercedessen in het straatbeeld en een verregaande commercialisering zetten de samenleving aardig op z'n kop. Killer is een waar noodlotsdrama dat laat zien dat het vooral de gewone man is die er het meest onder te lijden heeft.

Kazachstan mag dan een van de meest geïndustrialiseerde staten in de voormalige Sovjet Unie zijn en over waardevolle grondstoffen beschikken, welvarend is een te groot woord om de levenstandaard daar aan te duiden. De infrastructuur is er beneden peil, er heerst armoede onder grote delen van de bevolking en de gevolgen van de vele kernproeven die er tijdens het communistische bewind zijn gedaan, laten zich raden.
Cineasten die ten tijde van de onafhankelijkheid van Kazachstan of net daarvoor films begonnen te maken, de zogenaamde Kazachstaanse New Wave, getuigen van een sterke betrokkenheid bij de crisis waarin hun land verkeert en de veranderingen die het doormaakt sinds de onafhankelijkheid. Darezjan Omirbajev is een van die filmmakers. Killer is zowel een reflectie op een samenleving die in hevige verwarring en onzekerheid verkeert, als een filosofisch getint werk dat op Bressoniaanse wijze diens thematiek van de vrije wil exploreert. Een ogenschijnlijk merkwaardig eclectisch gebeuren, dat toch een zeer solide, trefzekere film oplevert.

Wurgcontract
Marat werkt als chauffeur voor een professor in de wiskunde, en zijn vrouw is net bevallen van hun eerste kind. Op weg van de kraamkliniek naar huis rijdt hij, zijn ogen even afgewend naar de baby, een deukje in een patserige Mercedes voor hem. Om aangifte te voorkomen moet hij voor de schade aan beide auto's opdraaien. Maar hij weet niet hoe hij aan het geld moet komen. Als hij die avond bezoek krijgt van een knokploeg die hem aanspoort haast te maken met de betaling, neemt hij zijn toevlucht tot de diensten van een woekeraar, die hem tegen een absurd hoge rente geld leent. Ondertussen raakt hij zijn baan kwijt omdat zijn werkgever zelfmoord pleegt. Om het bedrag terug te kunnen betalen, leent hij nog meer geld, waarmee hij zijn geluk wil beproeven in de autohandel. Maar hij raakt steeds dieper in de schulden. De enige mogelijkheid om onder zijn wurgcontract uit te komen is het liquideren van een van de vijanden van zijn schuldeiser.
De sociale kritiek van de film schuilt soms in bijna terloopse voorvallen. Als Marat zijn zuster bezoekt met de intentie geld te lenen, blijkt dat zij en haar man net zijn opgelicht door de bank waar ze hun geld hebben ondergebracht. Zonder verder op de situatie in te gaan sluit Marat de deur weer achter zich; in deze omstandigheden kan hij haar onmogelijk om geld vragen. Uit een telefoongesprek tussen zijn schuldeiser en diens dochter, waar Marat toevallig en met een half oor getuige van is, blijkt dat de dochter in Amerika studeert met het geld van haar vaders afpersingspraktijken. In Kazachstan heeft zij geen enkele toekomst. De zelfmoord van de professor voor wie Marat werkt is eigenlijk ook een gebeurtenis als elke andere. Hij is het slachtoffer van het feit dat geld in de nieuwe samenleving belangrijker is dan wetenschap. Er is geen plaats meer voor het scheppende, het onderzoekende, en dus ook niet voor hem.

Logica
Behalve dat de film iets zegt over de veranderingen in de maatschappij, laat hij vooral de onzekerheid zien die ze tot gevolg hebben. Niemand lijkt nog vertrouwd te zijn met de nieuwe situatie. Marat maakt niet alleen een gelaten, maar ook een enigszins naïeve indruk, alsof hij wat hulpeloos ronddwaalt in een wereld die de zijne niet meer is en waar hij niet goed raad mee weet. Zijn onbewogen gezicht verraadt weinig emotie, maar door zijn lichaamstaal straalt hij ontreddering en machteloosheid uit.
Het Bressoniaanse zit hem in de onafwendbaarheid die de loop der gebeurtenissen lijkt te hebben, in de soberheid van dit zeer bondig vertelde, onderkoelde drama. De film suggereert een soort logica waarmee de gebeurtenissen elkaar in gang zetten. Het zijn ongelukkige toevallen die tegelijkertijd onvermijdelijk lijken. Dat heeft iets te maken met het strakke ritme van de film, en met de elliptische vertelwijze. Eenmaal gevangen in die spiraal is er geen ontkomen meer aan.
Het herinnert aan de lotgevallen van Yvon, het personage in Bressons L'argent. Als hem eenmaal, buiten zijn medeweten om, een vervalst briefje van honderd in handen is gespeeld, zet zich een reeks van gebeurtenissen in gang waarover hij zelf geen enkele controle lijkt te hebben. Het beangstigende is alleen dat die gebeurtenissen hem niet alleen overkómen, maar dat hij er zelf de hand in heeft, zelf zijn fatale keuzes maakt. Net als Marat. Je kunt dus niet alleen anderen de schuld geven van je ongeluk. Maar dat houdt in dat het begrip vrije wil in een wat raar daglicht komt te staan. De gedachte dringt zich op dat de mens weinig meer is dan een speelbal van het lot. Dat is wat de films van Bresson, en ook Killer, zo onbehaaglijk maakt.

Petra van der Ree



top
KILLER

Januari 2000 #207

Productie
Joël Farges
Gaziz Sjaldibajev
Regie
Darezjan Omirbajev
Scenario
Darezjan Omirbajev
Limara Zjeksembajeva
Camera
Boris Trosjev
Montage
R. Beliakova
Geluid
Andrej Vlaznjev
Art direction
Alim Sabitov
Met
Talgat Assetov
Roksana Aboeova

Kleur, 80 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 6 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


K

K3 Bengeltjes
K3 Dierenhotel
K3 EN DE KATTENPRINS
K3 Love Cruise
KABOOM
KABOUTER PLOP
THE KABULI KID
KADOSH
KAFKA
KAIDAN
KAIRO/PULSE
KALIFORNIA
KAMELEON 2
KAMEN
KAN DOOR HUID HEEN
KANDAHAR
KANGAROO JACK
Kankerlijers
KANSAS CITY
KAOS
Kapitein Onderbroek: Het eerste grote avontuur
KAPITEIN ROB EN HET GEHEIM VAN PROFESSOR LUPARDI
Kappen
Kapringen
KARAKTER
KARAKUM
THE KARATE KID
KARNAVAL
Karsu
KASSABLANKA
Kat en muis
KATALIN VARGA
KATE AND LEOPOLD
Kauwboy
KAZAAM
KEANE
KEBAB CONNECTION
Kedi (Ceyda Torun over)
Keep on Keepin' on
Keeper (Guillaume Senez over)
The Keeper of Lost Causes
KEEPING MUM
KEEPING THE FAITH
Keeping Up with the Joneses
KEES DE JONGEN
Keet & Koen en de speurtocht naar Bassie & Adriaan
Keith Richards: Under the Influence
KEIZER KUZCO
KEN JACOBS
KEN PARK
Kenau
KENNIS VAN HELEN
KERITY, HET GEHEIM VAN ELEONORE
DE KERSENPLUK
KERST BIJ DE LIEVEHEERSBEESTJES
DE KEUKEN VAN KOK
De keuze van mijn vader (Yan Ting Yuen over)
Key House Mirror
KHADAK
KICK-ASS
Kick-Ass 2
KICKS
Kid
THE KID STAYS IN THE PICTURE
Kidnap
Kidnapping Mr. Heineken
The Kidnapping of Michel Houellebecq
Kidnep
KIDS
KIDS RETURN
KIDZ IN DA HOOD
KIJK IK VLIEG
KIKA
Kiki, el amor se hace
KIKUJIRO
KILL BILL — VOL. 1
KILL BILL — VOL. 2
Kill List
Kill Switch
Kill Your Darlings
THE KILLER
KILLER
Killer Elite
THE KILLER INSIDE ME
Killer Joe
KILLER OF SHEEP
KILLER: A JOURNAL OF MURDER
KILLERS
THE KILLING
KILLING ME SOFTLY
The Killing of a Sacred Deer
Killing Them Softly
KILLING ZOE
KINATAY en LOLA
Die Kinder vom Napf
KINDEREN VAN GIETIJZEREN GODEN
De kinderen van Juf Kiet
KINDERSPIELE
Kinetta
King and Country
KING ARTHUR
King Arthur: Legend of the Sword
THE KING IS ALIVE
KING KONG
KING OF CALIFORNIA
King of Devil's Island
THE KING OF KONG
KING OF NEW YORK
King of the Belgians
KING OF THE HILL
The King's Gardens
THE KING'S SPEECH
THE KINGDOM (Lars von Trier)
THE KINGDOM (Peter Berg)
THE KINGDOM II (Lars von Trier, Morten Arnfred)
KINGPIN
Kingsman: The Golden Circle
Kingsman: The Secret Service
KINSEY
KIRIKOU EN DE HEKS
KISS KISS BANG BANG
Kiss Me
Kiss Me Deadly
KISS OF DEATH
KISS OF LIFE
KISS OF THE DRAGON
KISS THE GIRLS
KISSED
KITCHEN STORIES
THE KITE RUNNER
KLADBOEKSCÈNES
KLASS
KLEIN VOOR ALTIJD
DE KLEINE BLONDE DOOD
DE KLEINE IJSBEER
KLEINE IJSBEER 2
Kleine ijstijd
DE KLEINE MAANBEER
KLEINE NEMO
De kleine prins
HET KLEINE SPOOKJE LABAN
KLEINE TEUN
De kleine vampier
KLEINE VERA
DE KLEINE ZEEMEERMIN
KLEINES TROPICANA
KNALLHART
KNETTER
Knielen op een bed violen
Knife in the Clear Water (Wang Xuebo over)
KNIGHT AND DAY
Knight of Cups
A KNIGHT'S TALE
Knock Knock
KNOCKED UP
KNOCKIN' ON HEAVEN'S DOOR
Knoester & Berkelientje
KNOFLÍKÁRI
KNOWING
Koemba: de zebra die z'n strepen kwijt is
Kollektivet
KOLYA
KOM NIET AAN MIJN KINDEREN
Komedie om geld
Komm mir nicht nach (Dreileben)
KOMT EEN VROUW BIJ DE DOKTER
Kon-Tiki
Kong: Skull Island 3D
DER KONIG VON KREUZBERG
KONING DER MASKERS (BIAN LIAN)
DE KONING EN DE VOGEL
DE KONING EN IK
De Koning van de Mont Ventoux
Kooky
KOPPS
DE KORENSLAG
HET KORPS MARINIERS
KOSH BA KOSH
Koza (Previously Unreleased)
KRAAK!
KRABAT — MEESTER VAN DE ZWARTE MOLEN
KRAJINKA
KRÁMPACK
Krampus
KRÁVA
De krekel
Kreuzweg
DER KRIEGER UND DIE KAISERIN
Krigen
KRIMA/KERIME
Kriterion sinds '45
DE KROKODILLENBENDE
KRUIMELTJE
Kubo en het magische zwaard
Kuma
Kumaré
KUNDUN
KUNG FU HUSTLE
KUNG FU PANDA
KUNG FU PANDA 2
Kung Fu Panda 3 (NL)
Kunst... begin drrr niet an
Kurai kurai — Verhalen met de wind
KUROSAWA COLLECTIE 2
KURT & COURTNEY
Kurt Cobain: Montage of Heck
DE KUS
KUTZOOI
KWAIDAN
Kyteman: Now What?