The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Ricky Koole in De kersenpluk Arno Kranenborg: Pijn over wat verdwijnt

DE KERSENPLUK

Nederland, 1996 | Arno Kranenborg
Wie na het zien van Ian Kerkhofs Naar de klote! even genoeg heeft van het stadsleven, wordt in januari op zijn wenken bediend met De kersenpluk, de debuutfilm van Arno Kranenborg (37). Groter contrast dan tussen deze twee films is moeilijk denkbaar: het denderende house-geweld van de jaren negentig tegenover het leven op het Drentse platteland in de jaren zeventig. De kersenpluk is bestemd voor kijkers die het woord subtiel nog kennen want Kranenborg houdt niet van mokers. "De film heeft een bepaalde gevoeligheid en dat schijnt tegenwoordig nogal bijzonder te zijn."

Doet het ertoe waar de wieg van een filmmaker stond? Soms wel. Bijvoorbeeld als je zoals Arno Kranenborg een film wilt maken over je jeugdervaringen. De kersenpluk speelt zich af in een klein Drents dorpje, waarin een dertienjarige jongen (Finnbar Wilbrink) in de zomer — de tijd van de kersenpluk — bij zijn opa (Anton Starke) gaat logeren. De oude man heeft weinig zin meer in het leven, omdat kort geleden zijn vrouw is overleden. Weinig spraakzaam, maar in het bezit van een milde levenswijsheid — en een gans als huisdier — maakt de man veel indruk op zijn kleinzoon. Deze ontdekt dat zijn opa de grote wens van zijn vrouw om samen eens een vliegreisje te maken, nooit in vervulling heeft laten gaan. De oude man heeft daar spijt van. Zijn kleinzoon heeft andere problemen: hij wordt voor het eerst in zijn leven overweldigd door liefdesgevoelens voor een mooi meisje uit het dorp (Ricky Koole), dat echter onbereikbaar is. Niet alleen is zij vijf jaar ouder dan de dromerige jongen, ook is zij al ingepalmd door de stoere bink uit het dorp (Lucas Dijkema).
Wie van De kersenpluk een zoet-nostalgische film verwacht komt bedrogen uit: opa sterft en zijn kleinzoon maakt voor het eerst in zijn leven kennis met de wreedheid van de liefde. Het bitterzoete De kersenpluk gaat niet over winnen in het leven maar over verliezen. In de woorden van de filmmaker: "Over mensen aan wie het geluk altijd weer ontsnapt, over mensen die wel eens zouden willen vliegen, op eigen vleugels, hoog boven het dagelijkse aardse gewroet." Tot vliegen komt het niet in De kersenpluk, het blijft bij de suggestie als de kleinzoon met een klapwiekende gans achter zich aan het einde op de brommer de film uitrijdt.
Arno Kranenborg, die werd geboren in Coevorden, volgde zijn filmopleiding aan de AKI kunstacademie in Enschede. Hij studeerde af met At Paris top, een korte musicalachtige film. Daarna deed hij veel televisiewerk, onder andere maakte hij een kinderserie voor de VPRO.

Je opa was de inspiratiebron voor de film. "Meer dan een inspiratiebron, want de film is gebaseerd op hem. Dat verhaal van mijn opa moest ik een keer vertellen. Mijn opa was een hele eenvoudige man, een werker. Hij deed van alles: hij was metaalarbeider, werkte op het land en heeft ook nog een tijdje een café gehad. Ik ging zomers vaak naar hem toe. Hij had ook kersenbomen, weliswaar niet zoveel als in de film — het waren er maar twee — maar ik herinner mij dat ik een keer strontziek werd na het eten van onrijpe kersen. Dat zal de reden wel zijn dat kersen in de film een rol spelen. Hoewel mijn opa misschien nog wel minder sprak dan de opa in de film, maakte hij veel indruk op mij. Dat kwam omdat hij mij in contact bracht met zaken die ik van huis uit niet meekreeg. Hij bezat een gevoeligheid, die je beter doet kijken en voelen. Hij deed simpele dingen zoals het in de berm plukken van een bosje bloemen voor oma."

Sommige lezers zullen nu afhaken. "Dat moeten zij weten. De kersenpluk schijnt voor een aantal mensen te gevoelig te zijn. De meeste mensen hebben toch een soort cynisme. Ik snap het probleem wel. Als je De kersenpluk gaat zien, moet je eerst even omschakelen. Je moet geen al te lullige dag hebben gehad want cynisme is de film vreemd. Het rare is natuurlijk dat veel mensen die de film zullen zien in de stad wonen en dus naar de film kijken met als referentiekader de stad. Een voorwaarde om van de film te kunnen genieten, is dat je van het platteland houdt, want hij gaat ook over de natuur, maar dan niet op zo'n kleffe New Age-achtige manier."

Natuur, dat klinkt naar nostalgie. "Nee, ik heb geen nostalgische film willen maken. Natuurlijk zit er in de film weemoed en melancholie, maar zeker geen nostalgie. Heel onhollands komt er in de film geen enkele koe voor. Paarden en koeien, al dat grut hebben we weggelaten, omdat ik vind dat het platteland juist wordt gekenmerkt door soberheid en gebrek aan franje."

Een belangrijke lijn in de film is die van een puber die hardhandig met de liefde in aanraking komt. "Hij gaat niet over een puber, maar over een jongen die op de drempel van de puberteit staat, dus nog geen puber is. Dat is een groot verschil. In de puberteit verandert er heel veel en daar gaat de film over. Er is veel dat na de puberteit kapot is of dat bijna kapot ging. Dat heb ik willen terugpakken bij mezelf: waar ging het mis. In de puberteit raak je in rare spelletjes verzeild. Het gaat plotseling allemaal om macht: wie is de sterkste. En daarna blijft dat zo. Ik ben het er niet mee eens dat gevoeligheden om zeep worden gebracht. Je kunt alleen van de film genieten, als je dat begrijpt."

De materialistische jaren negentig moeten je een gruwel zijn. "Ik kan alleen maar een beeld geven van een tijd waarin ik iets gezien en gevoeld heb. Voor mij is film een oog dat naar de wereld kijkt en registreert wat er was. Zoals Jos de Putters Het is een schone dag geweest ook voortkomt uit respect voor wat er was en uit de behoefte om dat vast te leggen. Ook in die film voel je de pijn over wat verdwijnt. Maar of we nu objectief gezien in een slechtere tijd leven dan twintig jaar geleden, dat weet ik niet. Misschien is dat gevoel van alle tijden. Natuurlijk wordt er veel neergemaaid en moet ieder dorp zijn Blokker hebben, maar we leven ook in een tijd waarin dat steeds duidelijker wordt."

Je woont in Arnhem. "Dat is een mooie stad om in te wonen. Je hebt er niet zo sterk dat competitie-achtige en het leven is er te overzien. In Amsterdam verzuip ik. Ik kom er regelmatig maar ik voel mij er niet gelukkig. Toen ik er een tijdje veel was voor de film, moest ik iedere dag via de Rozengracht ergens naar toelopen, maar dat kon ik gewoon niet aan omdat ik teveel indrukken opdeed. Ik ging dan via een zijstraatje. Mijn probleem is dat ik alles waarneem. Dat moet je in de stad niet doen, want dat werkt vermoeiend. Waar veel mensen op elkaar klitten, waar ze elkaar heel erg nodig hebben om met zijn allen alleen te zijn, daar voel ik mij niet prettig."

Heb je Naar de klote! al gezien? "Mensen in mijn omgeving zeggen dat ik er niet naar toe hoef. Nee, dat is natuurlijk onzin, maar ik wil liever eerst andere films zien. Fargo moet ik nog zien. Breaking the waves draaide pas drie weken geleden in Arnhem en ik ben blij dat ik die heb gezien. Ik ben niet iemand die alle Nederlandse films wil zien. Dat vind ik zo'n onzin! Je gaat toch ook niet alle Nederlandse schilderijen bekijken of alle Nederlandse boeken lezen? We leven in een cynische en materialistische tijd en dan kun je als filmmaker twee dingen doen: het publiek een spiegel voorhouden waarin cynisme en materialisme te zien zijn — wat in Naar de klote! schijnt te gebeuren — maar je kunt ook het tegengestelde laten zien. Ik geloof in dat laatste, in het positieve en niet in het negatieve."

Je verafschuwt trends. "Het begrip zegt mij niets. Bovendien zijn trendvolgers altijd zo serieus. Als je je er al mee bezighoudt, doe het dan leuk en relativeer het een beetje. Doe er iets creatiefs mee zoals Robbie Müller met zijn camerawerk in Breaking the waves waardoor mooi lelijk wordt en lelijk mooi. Ik heb niets met trends te maken. Ik ga niet naar dat soort films, ik lees die boeken niet en luister niet naar dat soort muziek. Dat zegt overigens niets over de kwaliteit. Je kunt een prachtige trendfilm maken, die over dertig jaar veel meer betekenis heeft dan mijn film, maar ik wil zulke films niet maken. Ik heb geen zin om mij aan te passen aan het soort camerawerk dat toevallig in de mode is. Het is prachtig dat ik met een cameraman als Goert Giltaij kan werken, die gewoon tot de twee of drie beste cameramannen in Nederland behoort. Het klinkt misschien arrogant maar ik zou met geen andere cameraman deze film hebben willen maken. Dat is geen eigenwijsheid, maar de overtuiging dat De kersenpluk dat camerawerk nodig heeft."

Je wekt niet de indruk dol te zijn op samenwerken. "Dat klopt. Ik moet mijn plannen met niet teveel mensen ontwikkelen. En ik hou al helemaal niet van 'ideetjes'. Je kent dat wel: iemand heeft een 'ideetje' voor een scène, of voor dit of dat. Het probleem voor een filmmaker is hoe hij zijn film gemaakt krijgt. Daarvoor heb je een waanzinnig lange adem nodig, waarbij je vaste koers moet houden. Hoe meer mensen iets over je film te zeggen hebben, hoe meer meningen je bij elkaar gooit, hoe zwakker je verhaal wordt en hoe minder streng je wordt voor jezelf. Dat werkt dus niet."

Je hebt een opmerkelijke acteur als opa. "Ik kon geen oude Nederlandse acteur bedenken die binnen tien minuten in deze rol geloofwaardig is. Men vertelde ons dat het een pittige klus zou worden om iemand te vinden, maar toen we gingen zoeken, hadden we hem de tweede dag al. Ik belde gewoon naar een toneelvereniging van een Drents dorpje en die tipten de amateur Anton Starke. Hij was de vierde kandidaat en ik zag meteen dat hij iets bijzonders had. Het bleek dat zijn vrouw een jaar geleden was overleden, iets wat ik — het klinkt raar maar het is zo — meteen aan hem zag. Die mannen voor hem keken en gedroegen zich anders. Je zag dat zij niet door zo'n verdriet waren gegaan. Mijn indruk bleek te kloppen want de een was nooit getrouwd geweest en die andere twee hadden hun vrouw niet verloren."

Ik heb nog nooit een film gezien met op de aftiteling de vermelding van de functie 'ganzenbegeleider'. "Eerst wilden we zelf een gans grootbrengen en dresseren. Goert, die al vaker ganzenkuikens had grootgebracht, heeft toen een ei onder zijn hoede genomen. In zijn schuur had hij een Harley Davidson staan waarmee hij de brommerscène met die gans zou oefenen. Er kwam niks van terecht en toen vonden we een man die ganzen verhuurt voor reclamespotjes en ze begeleidt. Nee, dat is geen grap, want het was belangrijk dat de ganzen goed in het kader liepen. Die man wist precies hoe hij dat voor elkaar moest krijgen."

Je bent niet vies van een beetje symboliek. "Je bedoelt de klapwiekende gans? Als je wilt kun je er een aardse beschermengel in zien, maar je mag er ook een gans in zien die zijn vleugels uitslaat. Nee, je hebt gelijk: met alle metaforen in ons achterhoofd verwijst die gans natuurlijk naar de mogelijkheid dat die jongen toch vliegt. Weet je wat wonderlijk is? Sinds ik met mijn film buitenlandse festivals bezoek, realiseer ik me dat ik door die film overal kom terwijl mijn opa nooit ergens kwam. Ik heb nooit willen vliegen, maar door de film doe ik dat nu toch. Dat is toch wonderlijk?"

Jos van der Burg



top
DE KERSENPLUK

Januari 1997 #174

Produktie
René Scholten (Studio Nieuwe Gronden)
Regie
Arno Kranenborg
Scenario
Arno Kranenborg
Steven van Galen
Camera
Goert Giltaij
Geluid
Eddie de Cloe
Montage
Stefan Kamp
Muziek
Wouter van Bemmel
Met
Finnbarr Wilbrink
Anton Starke
Ricky Koole
Lukas Dijkema

Kleur, 96 minuten

Distributie
NFM/IAF
Te zien
vanaf 9 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


K

K3 Bengeltjes
K3 Dierenhotel
K3 EN DE KATTENPRINS
K3 Love Cruise
KABOOM
KABOUTER PLOP
THE KABULI KID
KADOSH
KAFKA
KAIDAN
KAIRO/PULSE
KALIFORNIA
KAMELEON 2
KAMEN
KAN DOOR HUID HEEN
KANDAHAR
KANGAROO JACK
Kankerlijers
KANSAS CITY
KAOS
Kapitein Onderbroek: Het eerste grote avontuur
KAPITEIN ROB EN HET GEHEIM VAN PROFESSOR LUPARDI
Kappen
Kapringen
KARAKTER
KARAKUM
THE KARATE KID
KARNAVAL
Karsu
KASSABLANKA
Kat en muis
KATALIN VARGA
KATE AND LEOPOLD
Kauwboy
KAZAAM
KEANE
KEBAB CONNECTION
Kedi (Ceyda Torun over)
Keep on Keepin' on
Keeper (Guillaume Senez over)
The Keeper of Lost Causes
KEEPING MUM
KEEPING THE FAITH
Keeping Up with the Joneses
KEES DE JONGEN
Keet & Koen en de speurtocht naar Bassie & Adriaan
Keith Richards: Under the Influence
KEIZER KUZCO
KEN JACOBS
KEN PARK
Kenau
KENNIS VAN HELEN
KERITY, HET GEHEIM VAN ELEONORE
DE KERSENPLUK
KERST BIJ DE LIEVEHEERSBEESTJES
DE KEUKEN VAN KOK
De keuze van mijn vader (Yan Ting Yuen over)
Key House Mirror
KHADAK
KICK-ASS
Kick-Ass 2
KICKS
Kid
THE KID STAYS IN THE PICTURE
Kidnap
Kidnapping Mr. Heineken
The Kidnapping of Michel Houellebecq
Kidnep
KIDS
KIDS RETURN
KIDZ IN DA HOOD
KIJK IK VLIEG
KIKA
Kiki, el amor se hace
KIKUJIRO
KILL BILL — VOL. 1
KILL BILL — VOL. 2
Kill List
Kill Switch
Kill Your Darlings
THE KILLER
KILLER
Killer Elite
THE KILLER INSIDE ME
Killer Joe
KILLER OF SHEEP
KILLER: A JOURNAL OF MURDER
KILLERS
THE KILLING
KILLING ME SOFTLY
The Killing of a Sacred Deer
Killing Them Softly
KILLING ZOE
KINATAY en LOLA
Die Kinder vom Napf
KINDEREN VAN GIETIJZEREN GODEN
De kinderen van Juf Kiet
KINDERSPIELE
Kinetta
King and Country
KING ARTHUR
King Arthur: Legend of the Sword
THE KING IS ALIVE
KING KONG
KING OF CALIFORNIA
King of Devil's Island
THE KING OF KONG
KING OF NEW YORK
King of the Belgians
KING OF THE HILL
The King's Gardens
THE KING'S SPEECH
THE KINGDOM (Lars von Trier)
THE KINGDOM (Peter Berg)
THE KINGDOM II (Lars von Trier, Morten Arnfred)
KINGPIN
Kingsman: The Golden Circle
Kingsman: The Secret Service
KINSEY
KIRIKOU EN DE HEKS
KISS KISS BANG BANG
Kiss Me
Kiss Me Deadly
KISS OF DEATH
KISS OF LIFE
KISS OF THE DRAGON
KISS THE GIRLS
KISSED
KITCHEN STORIES
THE KITE RUNNER
KLADBOEKSCÈNES
KLASS
KLEIN VOOR ALTIJD
DE KLEINE BLONDE DOOD
DE KLEINE IJSBEER
KLEINE IJSBEER 2
Kleine ijstijd
DE KLEINE MAANBEER
KLEINE NEMO
De kleine prins
HET KLEINE SPOOKJE LABAN
KLEINE TEUN
De kleine vampier
KLEINE VERA
DE KLEINE ZEEMEERMIN
KLEINES TROPICANA
KNALLHART
KNETTER
Knielen op een bed violen
Knife in the Clear Water (Wang Xuebo over)
KNIGHT AND DAY
Knight of Cups
A KNIGHT'S TALE
Knock Knock
KNOCKED UP
KNOCKIN' ON HEAVEN'S DOOR
Knoester & Berkelientje
KNOFLÍKÁRI
KNOWING
Koemba: de zebra die z'n strepen kwijt is
Kollektivet
KOLYA
KOM NIET AAN MIJN KINDEREN
Komedie om geld
Komm mir nicht nach (Dreileben)
KOMT EEN VROUW BIJ DE DOKTER
Kon-Tiki
Kong: Skull Island 3D
DER KONIG VON KREUZBERG
KONING DER MASKERS (BIAN LIAN)
DE KONING EN DE VOGEL
DE KONING EN IK
De Koning van de Mont Ventoux
Kooky
KOPPS
DE KORENSLAG
HET KORPS MARINIERS
KOSH BA KOSH
Koza (Previously Unreleased)
KRAAK!
KRABAT — MEESTER VAN DE ZWARTE MOLEN
KRAJINKA
KRÁMPACK
Krampus
KRÁVA
De krekel
Kreuzweg
DER KRIEGER UND DIE KAISERIN
Krigen
KRIMA/KERIME
Kriterion sinds '45
DE KROKODILLENBENDE
KRUIMELTJE
Kubo en het magische zwaard
Kuma
Kumaré
KUNDUN
KUNG FU HUSTLE
KUNG FU PANDA
KUNG FU PANDA 2
Kung Fu Panda 3 (NL)
Kunst... begin drrr niet an
Kurai kurai — Verhalen met de wind
KUROSAWA COLLECTIE 2
KURT & COURTNEY
Kurt Cobain: Montage of Heck
DE KUS
KUTZOOI
KWAIDAN
Kyteman: Now What?