The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Yesim Ustaoglu: In de coulissen van een eeuwenoude strijd

JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)

Turkije/Duitsland/Nederland, 1999 | Yesim Ustaoglu
De eeuwenoude strijd tussen Koerden en Turken is opgelaaid tot ongekende hoogten. Dat het geen eerlijke strijd is blijkt uit Journey to the sun, een prachtig verteld verhaal van een stel mensen die zich proberen te redden. Politiek zul je niet vinden in deze film, maar de boodschap komt des te harder aan.

De Turkse filmmaakster en voormalig architecte Yesim Ustaoglu (38) had nauwelijks voet op Berlijnse grond gezet, of er braken in die stad ernstige Koerdische rellen uit naar aanleiding van de arrestatie van PKK-leider Öcalan. Haar tweede speelfilm Journey to the sun, over de spanning tussen Koerden en Turken, was ineens de meest actuele van het gehele Filmfestival Berlijn.
Nog beter dan in het sprookjesachtige Hamam, il bagno turco is Istanbul in Journey to the sun te zien als een kruispunt van Oost en West en modern-traditioneel. Het verhaal begint in de fascinerende havenstad, waar de sneltrams af en aan rijden en waar de naïeve jongen Mehmet met een koperen bel op een stok naar lekken in de waterleiding speurt. Hij heeft een al even lief vriendinnetje Arzu, met wie hij na haar werk in een wasserette bier drinkt aan de Bosporus. Ze is in Duitsland geboren en heeft al meer van de wereld gezien dan hij. Mehmet komt uit de buurt van Izmir, aan de toeristische, westelijke kust van Turkije. Met een kleine zwart-wit tv in zijn kielzog is hij naar de grote stad getrokken om zijn fortuin te zoeken. "Zullen we samen tv kijken?" vraagt een Russische hoer die ook graag wil overleven in de stad.

Straatgewoel
Mehmet begint zich heel geleidelijk bewust te worden van de onderhuidse spanningen in het straatgewoel. Het begint met een knokpartijtje na een voetbalwedstrijd, waarbij hij de oudere Benzon ontmoet. Even later ziet hij Benzon gearresteerd worden op tv. Mehmet krijgt de indruk dat zijn koffiekleurige huidskleur een tikje te donker is voor de volbloed-Turken om hem heen. Niemand gelooft dat hij echt uit West-Turkije komt. Zijn sluimerende bewustzijn komt in een stroomversnelling wanneer hij na een misverstand zelf wordt gearresteerd.
Ineens is het dagelijks leven vol gevaren. Mehmet merkt dat hij als voormalig politiek arrestant wordt gemeden als de pest. Hij raakt zijn baan kwijt, zijn slaapplaats en zijn hoop. Benzon helpt hem. Het is nooit helemaal duidelijk wie of wat hij is, maar dat geldt wel voor meer in deze film. Dat is ook wat Journey to the sun een prachtige en poëtische film maakt. Mehmet wordt steeds dieper in de Koerdische wereld getrokken, zonder dat het prekerig wordt. Zelfs het woord 'Koerden' wordt niet genoemd. Zelfcensuur? Heel goed mogelijk. Niet alles uitleggen is ook wat Iraanse films aantrekkelijk maakt.

Oranje bal
Heel erg knap is Ustaoglu's geslaagde opzet om geen 'bad guys' en 'good guys' te laten zien. Het is haar gelukt om de kijker wel een idee te geven van de collectieve machinaties die in de coulissen van deze eeuwenoude strijd werkzaam zijn. Ze is duidelijk bang van clichés, maar niet om mensen in al hun eenvoud — hoop, liefde en angst — te tonen. Wat dat betreft heeft Journey to the sun wel iets van Sergej Bodrov's Prisoner of the mountains, waarin twee Russen zich in een Tsjetsjeens bergdorp proberen te redden.
Maar waar die eenzame berglocatie een claustrofobisch gevoel gaf, toont Ustaoglu liefdevol de indrukwekkende breedte van haar land. Mehmet steelt een auto en rijdt naar een dorpje aan de Iraakse grens, helemaal in het oosten van Turkije. In dit deel van de film gaat hij niet alleen op zoek naar Benzons geboortedorp, maakt ook naar zichzelf. In Istanbul had hij wanhopig zijn haar geblondeerd, maar onderweg spoelt hij het er weer uit. Halverwege verandert zijn land in een voor hem onbekend en onbegrijpelijk Bijbels landschap met fletse canyons, mekkerende schapenkuddes en patrouillerende tanks. Hij voelt zich ontheemd en onthutst tegelijk.
Maar uiteindelijk, na de teleurstelling van zijn einddoel, is hij thuis. Een gigantische oranje bal hangt over het land, de herders en de commandoposten. De bal is rond, dat weet ieder kind, maar er zijn niet veel filmmakers die dat met zo weinig woorden, zulke simpele gebaren en zulke mooie beelden weten te vertellen als Ustaoglu. Eeuwig zonde dat deze Berlijnse competitiefilm alleen wegliep met de Blauwe Engel voor Beste Europese Film over een actueel maatschappelijk onderwerp en de Vredesprijs, want Journey to the sun verdient heel veel meer dan te worden doodgeknuffeld door politieke correctheid. Dit is geen maatschappelijk verantwoord traktaat, dit is een wereldfilm.

Thessa Mooij



top
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)

Mei 1999 #200

Productie
Behrooz Hashemian
Regie en scenario
Yesim Ustaoglu
Camera
Jacek Zaleski
Montage
Nicolas Gaster
Geluid
Svetolik Mica Zajs
Art direction
Natali Yeres
Muziek
Vlatko Stefanovski
Met
Newroz Baz
Nazmi Qirix
Mizgin Kapazan
Nigar Aktar

Kleur, 111 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 29 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
Jeune femme
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
Jurassic World: Fallen Kingdom
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER