Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Buñuel in de zomer: De pastoor hoort in een dwangbuis

LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE

Frankrijk/Italië, 1964 | Luis Buñuel
International Art Film brengt in de maanden juni, juli en augustus respectievelijk Le journal d'une femme de chambre, La voie lactée en Belle de jour opnieuw uit. Drie films van de oudere Buñuel, waarin hij zijn stokpaardjes nogmaals berijdt. "Ik ben tegen een conventionele moraal, tegen traditionalistische hersenschimmen, tegen sentimentaliteit en alle moralistische onzindelijkheid die door de sentimentaliteit in onze samenleving is overgebracht...". Ze krijgen er stevig van langs, de burgers. Oorvijgen die zo smakelijk worden opgediend, dat ze eigenlijk iets hebben van een komische zelfkastijding van de meester zelf, de afvallige bourgeois Buñuel.

Luis groeide op in het zuidelijke, oer-Spaanse Toledo als zoon van een wapenhandelaar die goed geld in Cuba had verdiend. Tijdens de studie in Madrid ontmoette Luis de schilder Dali en de dichter Lorca en koos al snel voor de kunst in plaats van een carrière als ingenieur. Hij reisde veel, kreeg door zijn afkomst overal semi-diplomatieke baantjes en had zo voldoende de wind mee om aan zijn eerste films te kunnen werken. In Parijs kwamen hij en Dali in de ban de surrealistische beweging van André Breton. Deze keerde zich tegen alle christelijke en burgerlijke schijnheiligheid en wilde die vernietigen door de kracht van het onderbewustzijn. Niet de wetenschappelijke analyse van Freud, maar het irrationele experiment moest daar zorg voor dragen. Buñuel beschouwde het nieuwe medium film als het middel bij uitstek om het onbestaanbare aanschouwelijk te maken. Net zoals de goochelaar Meliès zijn dromen door het celluloid verwezenlijkt zag, zo roerde hij verschillende ingrediënten in de hoge hoed door elkaar et voilà, een nieuwe werkelijkheid was een feit.

De onderdrukking van het lichaam
Omdat Buñuel een eigen verhaal te vertellen had, verliet hij al snel het surrealistische keurslijf zonder de beginselen ooit helemaal te verloochenen. Hij had zijn eigen programma van afrekening. Het Spaanse katholicisme waarmee hij was grootgebracht stond bol van het geweld tegen de lustbevrediging. Een gelovige moest eigenlijk van alle lust afzien. Le journal d' une femme de chambre gaat daar voor een belangrijk deel over. Jeanne Moreau speelt het Parijse kamermeisje dat in de provincie belandt. De welgestelde Normandische familie bij wie ze in dienst treedt, bestaat uit louter seksueel gefrustreerden. Het reeds aanwezige personeel is of slaafs of verklikker. Terloops laat Buñuel zien dat politiek links en rechts aan dezelfde feodale boezem is gezoogd. Het kamermeisje is een buitenstaander, een onbewogen observator. Door de mannen begeerd, door de vrouwen als te onafhankelijk op een afstand gehouden. Ze kan en wil niet voor de slachtoffers of voor de daders kiezen en besluit tenslotte tot de meest comfortabele oplossing, een huwelijk met de niet onbemiddelde buurman.

De zes mysteries
La voie lactée is oorspronkelijk bedoeld als documentaire over alle mogelijke ketterijen. Twee bedevaartgangers gaan op weg langs de middeleeuwse bedevaartroute naar Santiago de Compostela. Onderweg belanden zij op allerlei ketterse zijpaden, die in hun afwijzing even fanatiek zijn als de hoofdweg. Twee apostelen die dwars door de tijd reizen en net als het kamermeisje observeren zonder partij te kiezen. Er gebeuren van allerlei 'wonderen' die door Buñuel zo lullig-goochelachtig in beeld zijn gebracht dat ze tegelijk verbazen en in de lach doen schieten. Het is ook verre van wat je een documentaire zou kunnen noemen, elke rationele uitleg en dus ook elk symbolisme wordt afgekapt. Wel komen de zes geloofsdogma's (drieëenheid, eucharistie, onbevlekte ontvangenis, enzovoort) successievelijk aan bod. Dit gebeurt bijvoorbeeld door middel van idiote borrelpraat tussen een pastoor, een politie-agent en een café-houder, waarbij de eerste door broeders in een dwangbuis wordt afgevoerd, nadat hij zichzelf heeft tegengesproken. Alles gebeurt zo plompverloren zonder technische hoogstandjes, dat er eigenlijk nauwelijks sprake is van pointe. Maar niemand gaat de deur uit zonder op z'n minst één keer van zijn stoel te vallen. De twee bedevaartgangers halen het einddoel niet, zoals hen al in het begin van de film is voorspeld. Met de resten van de heilige Jacob in het zicht geven ze hun laatste geld uit aan een bermhoer.

De plaats van de vrouw
Belle de jour is de bekendste van de drie, omdat deze film mede een belangrijk onderdeel uitmaakt van het oeuvre van Catherine Deneuve. Buñuel zet hierin zijn visie op de vrouw uiteen. Deze is eigenlijk immoreel en dit is in zijn anarchistische kijk op de wereld prijzenswaardig. Ze staat dichter bij de natuur en volgt de stem van haar onderbewustzijn.
Zonder scrupules bedriegt Séverine haar in-goede man door de zelfkant te zoeken. Een keurige dame die van twee tot vijf de hoer speelt en blijft hangen aan een onuitstaanbaar stuk vreten dat bijna het einde van haar veilige bestaan bewerkstelligt. De seksualiteit als het mechanisme waarmee alles aan flarden kan worden geschoten. Buñuel licht een tipje van de sluier op, maar vindt het vooral leuk een beetje te plagen.

Eddy van der Meer



top
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE

Juni 1993 #135

Produktie
Michel Safra
Serge Silbermann
Regie
Luis Buñuel
Scenario
Luis Buñuel
Jean-Claude Carrière, naar de roman van Octave Mirabeau
Camera
Roger Fellous
Montage
Louisette Taverna-Hautecoeur
Met
Jeanne Moreau
Michel Piccoli
Georges Geret
Francoise Lugagne

Zwart-wit, 98 minuten

Distributie
NFM/IAF
Te zien
vanaf 10 juni

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
Jeune femme
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Journeyman
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Juliet, Naked
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic Park 3D
Jurassic World
Jurassic World: Fallen Kingdom
DE JURK
THE JUROR
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER