Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Keanu Reeves in en als Johnny Mnemonic, de film Handig stekkertje in achterhoofd

JOHNNY MNEMONIC

Verenigde Staten, 1995 | Robert Longo
Johnny Mnemonic is zowel een bioscoopfilm als een 'interactieve speelfilm' op cd-rom. Ze zijn allebei gebaseerd op een kort verhaal van science-fiction auteur William Gibson. De film stelt teleur, maar de cd-rom geeft het genre van de interactieve speelfilm voor het eerst werkelijk inhoud. Een dubbele bespreking.

Films en computerspelletjes raken steeds meer met elkaar verweven. Van veel grote Hollywoodfilms worden spelletjes gemaakt, maar ook de omgekeerde situatie — getuige recente actiefilms als Mortal kombat en Streetfighter — komt steeds vaker voor. Interessant aan het verschijnsel Johnny Mnemonic is dat het spelletje geen afgeleide is van de film, of andersom. Beide versies werden in de Verenigde Staten gelijktijdig op de markt gebracht en hebben afgezien van de titel niets met elkaar te maken. De bron van beide ligt in een kort verhaal van science-fiction auteur William Gibson, de man die het begrip 'cyberspace' introduceerde.
Hoofdpersoon van het verhaal is Johnny Mnemonic, een 'datacourier'. Hij heeft een soort levende harde schijf in zijn hoofd laten monteren en door een handig stekkertje in zijn achterhoofd te steken, kan hij ettelijke gigabytes aan computerinformatie uploaden. Aangezien dat gesol met zijn harddisk Johnny niet in de koude kleren gaat zitten heeft hij besloten de pijp aan Maarten te geven. Maar niet voordat hij zijn laatste grote opdracht heeft vervuld. Daartoe moet hij tweemaal de maximaal toegestane hoeveelheid data in zijn al zo zeer gepijnigde bovenkamer stoppen. Er is slechts één probleem: als hij er niet in slaagt om binnen 24 uur de informatie te downloaden, explodeert zijn hoofd.

Overleden
Ziedaar het uitgangspunt voor zowel film als cd-rom. De film heeft nog het meest weg van een uitgerekte videoclip: fraai vormgegeven, maar zonder noemenswaardige dramatische spanning. Dat is niet zo verwonderlijk als we bedenken dat debuterend regisseur Robert Longo in die branche zijn sporen heeft verdiend. Hij was ondermeer verantwoordelijk voor de clip 'The one I love' van REM. Spannend is Johnny Mnemonic nooit. De belangrijkste plotontwikkelingen voel je steeds op je klompen aankomen. Bovendien kan Longo niet met acteurs omgaan.
Het pijnlijkst wordt dat zichtbaar bij hoofdrolspeler Keanu Reeves. Gedurende de hele film krijg je het gevoel dat hij zijn teksten van papier voorleest en kijkt hij of zijn vriendin (of vriend, van Keanu weten we het immers nog steeds niet) net is overleden. En ook de hele serie aardige bijrolspelers — ondermeer Takeshi Kitano, Dolph Lundgren, rapper Ice-T en zanger-dichter Henry Rollins — komen volstrekt niet uit de verf. Afgezien van de flitsende art-direction blijft er dan eigenlijk alleen een recht-toe-recht-aan achtervolgingsfilm over, die zich hier dan tegen een futuristisch decor afspeelt.
Hoe anders is de cd-rom. Het betreft hier een zogenaamde interactieve speelfilm. Die benaming sloeg tot op heden nergens op, want het genre had in feite niets met speelfilm te maken. Elementaire filmische zaken als dramatische spanning, camerabewegingen, montage en close-ups ontbraken ten enenmale. De interactieve speelfilm was niet meer dan een computerspelletje, verlevendigd met videobeelden. Bovendien volgden al die interactieve films hetzelfde stramien. Voordat je überhaupt kon beginnen moest je eerst een handleiding van dertig pagina's doorworstelen en steeds weer ging het om het oplossen van de meest idiote en vergezochte puzzeltjes. Dat was ongeveer net zo spannend als het bestuderen van breipatronen in De Knip.
'Johnny Mnemonic' als cd-rom breekt echter met alle conventies die het genre van de interactieve speelfilm in de korte tijd van haar bestaan heeft opgebouwd. Het spelelement en de lelijke, door de computer gegenereerde beelden zijn verdwenen en hebben plaatsgemaakt voor een werkelijk filmisch verhaal. En vooral: men heeft eindelijk begrepen dat je de zogenaamde interface moet vereenvoudigen. Een interface is hetzelfde als een bedieningspaneel. Het dashboard van een auto is een interface, of knopjes op een wasmachine. Bij computersoftware bevindt de interface zich op het scherm. Voordat je kunt beginnen moet je eerst uitvinden waar al die met de muis aan te klikken 'buttons' op het scherm voor dienen. In 'Johnny Mnemonic' is de interface afgeschaft, of beter gezegd onzichtbaar gemaakt.

Adrenaline
Als de interactieve film begint, vult het scherm zich met een scène, net zoals bij een gewone film. Het interactieve zit hem erin dat je de hoofdpersoon na elke scène een bepaalde richting op kan sturen, hetgeen natuurlijk consequenties heeft voor de loop van het verhaal. De mogelijkheden om Johnny te navigeren zijn bewust uiterst beperkt gehouden. Daardoor heb je binnen drie minuten door hoe het werkt. En vervolgens kun je je concentreren op de plot, die overigens niet wezenlijk verschilt van die van de film. Maar in tegenstelling tot de film, is hier wel de nodige spanning aanwezig. Als je namelijk niet snel genoeg reageert, of de hoofdpersoon een verkeerde kant opstuurt, leg je het loodje. En dat risico alleen al maakt dat de adrenaline stijgt.
Ook de grimmige, duistere sfeer van het originele verhaal is hier veel beter getroffen. Scènes zijn in de juiste mate (onder)belicht, het grofkorrelige filmmateriaal werkt beter dan de scherpte van de gelikte film en de lokaties zijn goed gekozen. Ook deze interactieve speelfilm heeft overigens nog altijd nadelen: je kan het ding alleen bekijken op een supermoderne pc, de acteurs lijken weggelopen uit de soap-serie 'As the world turns' en ook de dialogen ontstijgen dat niveau nauwelijks. Maar deze interactieve speelfilm is wel de eerste die laat zien hoe opwindend, meeslepend en aangrijpend dit genre kan zijn.

Jeroen van Bergeijk



top
JOHNNY MNEMONIC

Januari 1996 #163

De film
Produktie
Don Carmody
Regie
Robert Longo
Scenario
William Gibson
Camera
Francois Protat
Montage
Ronald Sanders
Muziek
Brad Fiedel
Met
Keanu Reeves
Dolph Lundgren
Takeshi Kitano
Ice-T
Henry Rollins

Kleur, 103 minuten

Distributie
Columbia TriStar
Te zien
vanaf 11 januari

De cd-rom
Regie
Douglas Gayeton
Ontwerp en scenario
Douglas Gayeton
John Zuur Platten
Software
Peter Marx
Michael R. Abato
Philippe Goodman
Digital effects
Brad Beesley
Camera
Roberto Schaefer
Montage
David Siegel
Muziek
Mutato Muziha
Met
Christopher Gartin
Yuji Okumoto
Kurt Rambis
Julie Strain

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER