The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Jason met zijn vertrouwde hockeymasker Bloedfontein

JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10

Verenigde Staten, 2001 | James Isaac
Deze maand gaan de slasher-vervolgen Jason X: Friday the 13th, part 10 en Halloween 8: Resurrection in première. Jason Voorhees wordt de ruimte in gelanceerd en Michael Myers neemt tegen wil en dank deel aan een bizarre Big Brother-variant.

Zowel de eerste Halloween als de oorspronkelijke Friday the 13th-film werden eind jaren zeventig voor een appel en een ei gemaakt door relatief onervaren filmmakers en hadden toentertijd een onwaarschijnlijke impact op Hollywood. Beide films trokken tegen alle verwachtingen in grote aantallen bezoekers, kenden een Blair witch-achtige winstmarge en werden niet alleen gevolgd door een ontelbaar aantal aftreksels, maar ook door een lange reeks meer en minder geslaagde vervolgen.
John Carpenter liet zich voor Halloween inspireren door Hitchcocks Psycho (let vooral op de als hommage gekozen namen van Halloween-karakters als Sam Loomis en Marion Chambers) en Michael Powells Peeping Tom, een film over een moordenaar die zijn slachtoffers dwingt hun eigen dood te aanschouwen. Het voyeuristische element van Powells film is continu in Halloween terug te vinden: een groot deel van de beelden is geschoten vanuit het oogpunt van de moordenaar of zijn slachtoffer.
Behalve door de 'point of view'-shots viel Halloween op doordat Carpenter, als eerste horrorregisseurs ooit, zijn slasher in het brede Panavision-formaat filmde (2,35:1), in plaats van de 1,85:1-beeldverhouding die toentertijd voor genrefilms gebruikelijk was. Het enige doel van de wijdse shots was weer het publiek ongegeneerd de stuipen op het lijf te jagen: op grote stukken beeld gebeurt het grootste deel van de tijd niets, wat juist de suggestie versterkt dat de losgeslagen moordenaar elk moment uit de bosjes of achter een deur vandaan kan komen springen.
Opvallend 'ouderwets' aan Halloween is overigens dat de film, in tegenstelling tot zijn vele volgelingen en vervolgen, nauwelijks bloederige excessen kent. Het behoeft geen moment de ridicule bloedfonteinen of creatieve moordpartijen waarin de meeste rip-offs wél binnen de kortste keren vervielen.

Voodooriten
Naarmate de Friday the 13th-serie vorderde, verschoof het accent van de films steeds verder van authentieke spanning naar uitzinnige moordpartijen. Poogde Sean S. Cunningham in het origineel in elk geval nog schrikeffecten in te bouwen, in de latere delen ontleenden de films hun bestaansrecht louter aan de bloedige inventiviteit van vermaledijde psychopaat Jason. Elk deel was niet meer dan een blauwdruk van het origineel: slechts de slachtingen, de cartooneske wederopstanding en het zoveelste sterven van Jason verschilden van elkaar. Werd in deel 2, 3 en 4 niet eens verklaard waarom de maniak na verdrinking of ophanging nog ademde, in deel 6, 7 en 8 herrees de Crystal Lake-killer middels een bliksemschicht, de telekinetische gave van een jong meisje of zelfs de aanraking van een anker.
Met de Halloween-films verliep het ondertussen al niet veel beter. Was deel 2 (die toonde hoe de nacht uit deel 1 eindigde) in elk geval nog spannend, deel 3 was slechts in naam een vervolg (het onzinnige plot had niets met Michael Myers van doen), deel 4 (accuraat) en 5 (slecht) introduceerden een vergezocht subplot over een nichtje van Myers en deel 6 was de absolute dood voor de serie door de legende op te leuken met een demonische sekte van druïden die Myers zou sturen middels allerlei eeuwenoude voodooriten.
Halloween: H20 uit 1998 leek de serie weer een flinke duw in de goede richting te geven. De delen drie tot en met zes werden genegeerd en de film concentreerde zich weer op Laurie Strode (Jamie Lee Curtis), die twintig jaar na dato nog steeds de trauma's uit 1978 niet blijkt te hebben verwerkt.
De combinatie van geslaagde thrills en postmoderne knipogen (een bijrol voor Janet Leigh (Marion Crane in Hitchcocks Psycho en moeder van hoofdrolspeelster Curtis) maakten de film tot het grootste succes sinds het origineel, en inspireerden producent Moustapha Akkad zelfs tot een zevende vervolgfilm, Halloween 8: Resurrection. De man die Curtis aan het einde van H20 onthoofdde was namelijk stiekem niet écht Michael, en na een volkomen belachelijke proloog waarin de arme 'screamqueen' na 22 jaar eindelijk het loodje legt, besluit Myers zich te gaan vergrijpen aan de jongeren die op aandringen van een malafide tv-producent (Busta Rhymes) een nacht in het oude Myers-huis moeten doorbrengen.
De poging om middels een Big Brother-concept het oude stramien nieuw leven in te blazen ontaardt in een Halloween-film die zelfs de grootste fan geen moment kan bekoren. Alle originaliteit en fut die de reeks nog restte zijn hem in deel 8 ontnomen. Zelfs wijlen Donald Pleasance, die ooit stelde desnoods tot Halloween 22 door te willen gaan, draait zich om in zijn graf als hij zou zien tot wat de serie na acht delen is verworden: een nietszeggende rip-off waarvan het hoogtepunt de door de mislukte rapper-acteur Busta Rhymes uitgesproken oneliner "Trick or treat, motherfucker!" is.

Cryo-slaap
Wellicht had producent Akkad beter naar geestelijk vader Carpenter moeten luisteren, die tijdens de preproductie nog had gesuggereerd Michael Myers de ruimte in te katapulteren. Dit is in Jason X: Friday the 13th, part 10 wél gebeurd met Jason, wat direct het leukste vervolg uit de serie heeft opgeleverd.
Spannend is de film allerminst, maar de zelfrelativering en ridiculisering van het oorspronkelijke concept is zover doorgevoerd, dat de 'die hard'-fans zich geen moment bekocht zullen voelen. Uiteraard moet een film als deze te allen tijde binnen het kader van het onnozele subgenre worden beoordeeld, want voor niet-ingewijden zal Jason X, ondanks zijn lengte van negentig minuten, een onwaarschijnlijk lange zit zijn.
In de nabije toekomst wil de malafide dr. Wimmer (David Cronenberg!) in zijn buitenaardse onderzoekscentrum Jason testen op zijn mysterieuze gave zijn lichaam zelfstandig te regenereren. Een slim initiatief is dit natuurlijk niet: in nog geen twee minuten wordt het voltallige medische team uitgemoord, waarna Jason in een 'cryo-slaap' belandt en pas in de 25e eeuw ontwaakt wanneer een groep studenten/mariniers het verlaten ruimtestation herontdekt.
Alle elementen die in de eerdere vervolgen zo fantasieloos en ongeïnspireerd werden geserveerd, zijn in Jason X aangepast aan de postmoderne eisen van de contemporaine horrorfilm: niemand lijkt het project ook maar één moment serieus te nemen, wat de verteerbaarheid aanmerkelijk ten goede komt. Er wordt geen seconde verspild aan karakterontwikkeling of diepgang en het plot zelf lijkt rechtstreeks gejat van de Alien-films (onmenselijke entiteit roeit systematisch de voltallige crew van een ruimteschip uit).
Met de hoeveelheid bloederige moorden zit het wel snor, de decors blijven vertrouwd knullig, het aantal halfnaakt rondrennende bimbo's is weer bevredigend en de meeste oneliners zijn (vooral voor insiders) zeer geslaagd. In tegenstelling tot zijn wat kleurloze collega Myers lijkt Jason Voorhees, mits de producenten zo inventief blijven als ze in het laatste deel bewezen hebben te kunnen zijn, nog wel een flink eind in de 21e eeuw mee te kunnen gaan.

Robbert Blokland



top
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10

November 2002 #238

Regie
James Isaac

Kleur, 91 minuten

Te zien
vanaf 31 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
Jeune femme
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
Jurassic World: Fallen Kingdom
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER