The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Fantastico, I love it!

EL JARDIN DEL EDEN

Mexico, 1994 | Maria Novaro
Drie meter hoog is de ijzeren grensmuur die het Mexicaanse stadje Tijuana scheidt van 'el otro lado', de andere kant, waar het rijke Amerika ligt. Tientallen Mexicanen slenteren en wachten op een moment van onachtzaamheid bij de Amerikaanse grenspatrouilles, waarna zij hard rennend zullen proberen de tuin van Eden binnen te komen. "De Berlijns Muur is gevallen, waarom deze niet", staat als graffiti op de muur gespoten. El jardin del Eden neemt de grens als uitgangspunt voor een verhandeling over verlangen. Waarom is het gras aan de andere kant altijd groener?

'Indocumentados' worden zij genoemd, illegale Mexicaanse immigranten, die op zoek naar een beter bestaan het grensgebied tussen Mexico en Amerika proberen over te steken. Hun vijand is de Amerikaanse 'Border Patrol', die niet alleen in grote sleeën langzaam heen en weer rijdt op de grenswegen, maar ook in helicopters, uitgerust met felle zoeklichten, rondcirkelt boven het grensgebied. Een eeuwig kat en muis spel waarin sommigen aan de kat weten te ontkomen.
Wie nu denkt dat El jardin del Eden een aanklacht is tegen de ellende van illegale Mexicaanse immigranten komt bedrogen uit. Dat element zit er alleen terloops in, omdat het regisseur Maria Novaro om iets anders is te doen. Zij kwam op de originele invalshoek om niet alleen te kijken naar de drang van Mexicanen om de grens te overschrijden, maar ook naar de behoefte van Amerikanen om richting Mexico te trekken. De film speelt zich af op het snijvlak van deze twee bewegingen met als sleutelwoorden verlangen, 'roots' en culturele identiteit. Een netelig terrein, waarop El jardin del Eden, ook al is het soms met moeite, overeind blijft.

Reisdrift
El jardin del Eden voert, in een aangenaam losse structuur, personages op die allemaal wegwillen van de plaats waar zij zich bevinden. In het geval van Mexicanen kunnen we ons dat uitstekend voorstellen, omdat de lonkende Amerikaanse dollars hen in staat stellen aan de armoede te ontvluchten. De jonge Mexicaan Felipe Reyes staat symbool voor dit materiële verlangen. Ook de terugkeer uit Amerika naar Mexico van de jonge weduwe Serena, van oorsprong Mexicaans, die in Amerika haar man verloor, ligt voor de hand. Samen met haar drie kinderen trekt ze in bij een tante, wat Serena uitstekend bevalt, maar haar drie volledig veramerikaniseerde kinderen niet.
Behalve over deze voor de hand liggende grensoverschrijdingen, gaat de film ook over een andere vorm van reisdrift, namelijk de zoektocht naar de persoonlijke identiteit. De film concentreert zich in dat opzicht op de twee vriendinnen Elizabeth en Jane. De donkerharige videokunstenares Elizabeth is van Mexicaans-Indiaanse afkomst en is hevig geïnteresseerd in haar Indiaanse 'roots'. Dat levert clichés op over 'cultural disconnection' en 'being Indian and Mexican'.
Blondine Jane is een Amerikaanse, die ontevreden is over haar leven en in Mexico zoekt naar nieuwe impulsen voor een zinvol bestaan. Bij Jane zit het tobben over het innerlijk een beetje in de familie, want ook haar broer Frank woont in Mexico. Die ruilde zijn schrijverscarrière in voor de bestudering van de communicatie bij walvissen. Wat leert Frank daarvan? "Gelukkig voor walvissen heeft niemand grenzen opgericht in hun territorium." Zo, die zit!

Bitterzoet
Jane krijgt in El jardin del Eden de meeste aandacht. Zij vertegenwoordigt de quasi-progressieve, door New Age bevlogen Amerikaan, altijd op zoek naar nieuwe indrukken, waarachter slechts exotisme schuilgaat. Jane ziet er bijvoorbeeld geen probleem in om zich in hagelwitte hotpants en met diep decolleté op de begrafenis van een kind tussen de treurende familie te mengen. "Fantastico, I love it!", is haar credo, waarmee zij zich een weg hakt door Mexico. Natuurlijk raakt zij op slag verliefd op de eerste de beste Mexicaan die haar pad kruist, inderdaad: Felipe Reyes. Jane's autobezit en streven naar verrijkende ervaringen en Reyes' wens om Amerika binnen te komen, vallen hier mooi samen: met Jane aan het stuur en Reyes in de kofferbak wordt de Amerikaanse grens overgestoken ("Nog iets aan te geven?").
Veilig in Amerika blijkt Jane's culturele 'Spielerei' haar te hebben opgezadeld met een onvervalste macho, die haar snel duidelijk maakt dat een Mexicaan zijn trots heeft: "We mogen arm zijn, maar we hebben geen behoefte aan jullie liefdadigheid." Het culturele leerproces eindigt met de conclusie dat het allemaal draait om vrede in jezelf. Dus wie zien we teruggekeerd in Mexico met vastberaden blik zijn vaderland inkijken?
El jardin del Eden snijdt op nogal onbeholpen wijze interessante thema's aan als acculturatie en culturele identiteit. De personages hebben vooral een exemplarische betekenis en overstijgen zelden het niveau van een gedachtenconstructie. Veel wordt echter goedgemaakt door de schitterende fotografie, die de kwaliteiten van het Mexicaanse landschap uitstekend benut. Ook lukt het Maria Novaro, die een paar jaar geleden debuteerde met de wel erg gestileerde dansfilm Danzon, poëzie te slaan uit de dagelijkse werkelijkheid. Melancholieke beelden die de film een mooi, bitterzoet karakter geven.

Jos van der Burg



top
EL JARDIN DEL EDEN

Mei 1995 #156

Produktie
Jorge Sanchez
Regie
Maria Novaro
Scenario
Beatriz Novaro
Maria Novaro
Camera
Eric A. Edwards
Geluid
Yvon Benoit
Montage
Sigfrido Barjau
Met
Renée Coleman
Gabriela Roel
Bruno Bichir
Rosario Sagrav

Kleur, 104 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 24 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
Jeune femme
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
Jurassic World: Fallen Kingdom
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER