Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Schotse dievegge blijkt hysterisch

THE JAMES GANG

Engeland, 1997 | Mike Barker
Op papier was het een goed idee: een olijke variant op het beproefde genre van de 'hit and run'-road movie. In The James gang slaat een jonge Schotse 'mum' met haar vier kinderen aan het stelen om het hoofd weer boven water te krijgen. Wat een scherp doch humoristisch portret had kunnen zijn van een slordig vrouwenleven, is echter een ergerlijke film geworden die steunt op te veel stiekeme citaten.

Al vaker is het klassieke 'stoere mannen ver van huis'-genre van de road movie opengesteld voor vrouwen en kinderen. Meestal wel in combinatie met een man. Zo scheepte de road movie-specialist van de jaren zeventig, de Duitse regisseur Wim Wenders, zijn favoriete reiziger (Rüdiger Vogler) met een onbekend, maar leuk klein meisje op in Alice in den Städten (1973) en gaf hij 'zwerver in de ziel' Travis (Harry Dean Stanton) in Paris, Texas (1983) een concreet reisdoel in het verlangen hun zoontje met zijn moeder te herenigen. De combinatie man en kind samen op reis doet het eigenlijk extra goed in de road movie. Het kind maakt de man kwetsbaar, en kwetsbaarheid is de juiste motor voor het zelfonderzoek dat basis en uitkomst is van alle road movies. Wat vrouwen betreft ligt het weer net anders. Vrouwen zijn lastig gezelschap, maar een goed doel. In de klassieke road movies komen mannen vrouwen onderweg tegen, als tijdelijke onderbreking van de weg nergens heen, of ze zwerven recht op de romance af en dan is de vrouw meteen het einde van de reis en dus ook van de road movie. Een goed voorbeeld is Roberto Benigni in de 'ontsnapte gevangenen' road movie Down by Law (1986) van Jim Jarmusch. Die weet midden in de moerassen van Louisiana nog de Italiaanse van zijn leven op te duikelen om er daar een aangenaam nestje mee op te bouwen ("My friendz, I'm in luv!").

Foeteren
Road movies waarin vrouwen op reis of op de vlucht zijn, zijn er natuurlijk ook, maar minder. Vrouwen gaan in films niet zo vaak nergens naar toe en als ze dat toch doen, dan komt dat ergens door wat weer wel vaak met hun vrouwzijn te maken heeft. Zo is Bernadette James in The James gang van Mike Barker een desperate moeder; anderhalf uur lang is ze hysterisch aan het foeteren, haar oogopslag is permanent paniekerig en ze zeult continu met een baby rond. Schotse Bernie is overbelast, want ze heeft teveel kinderen van de verkeerde man, en dat de eersteling wel van de goede is, heeft ze hem om onduidelijke redenen nooit verteld. Uit frustratie en geldnood jat 'mum' kettingen bij een juwelier en dwingt ze haar tegenstribbelende lapzwanserige echtgenoot de auto 'on the run' te besturen. Hoewel deze bepaald niet onopvallende (wild krulhaar en vier kinderen) Schotse Ma Dalton meteen al door een camera wordt geregistreerd, en hun foto de volgende dag de tabloids overdekt, gaat het toch nog een tijd best goed met de nieuwe business. Totdat een bankoverval iets te hoog gegrepen blijkt, en de akelig fanatieke maar ook invoelende politie-inspecteur (ook moeder) op wonderbaarlijke wijze ineens wel weet waar ze zijn, na dat heel lang steeds maar niet te weten.

Slachtoffer
Wat is er nu zo ergerlijk aan The James gang? De film is allereerst overduidelijk schatplichtig aan illustere vrouwelijke road movie-voorgangers als Thelma and Louise (1992) en (mijn favoriete 'hit and run'-road movie) Steven Spielbergs bioscoopfilmdebuut The Sugarland Express (1973). Tal van elementen neemt The James gang van deze beide films over: de schutterige, amateuristische 'outlaws', de invoelende politie-inspecteur, de excessieve mediabelangstelling, en het 'typisch vrouwelijk' verheugen in deze visuele aandacht. Alleen tegen de belangrijkste regel wordt gezondigd, want de personages zijn niet innemend, sterker nog, hoofdpersoon Bernie is zelfs behoorlijk irritant. Dat ligt niet zozeer aan haar voortdurende hysterie, zowel Goldie Hawn in The Sugarland Express en Geena Davis in Thelma and Louise kunnen bij tijd en wijle aardig over de rooie schieten.
Het ligt vooral aan het gebrek aan ironie en distantie ten aanzien van deze uitbarstingen. Af en toe maakt het oudste zoontje in The James gang wat relativerende grapjes, maar uiteindelijk zijn Bernie en haar kinderen volgens de film een slachtoffer van politiek, samenleving en echtgenoot, terwijl je als toeschouwer deze vrouw toch vooral als een slachtoffer van zichzelf gaat zien. Mens, doe eens rustig, denk je al na vijf minuten. Wat is er nou eigenlijk loos? Dat de acteurs Schots en goed genoeg zijn, dat de attractieve John Hannah is ingehuurd voor de rol van nietsnutterige echtgenoot en Toni Colette (Muriel's wedding) voor de rol van politie-inspecteur, het mag allemaal niet baten als de humor niet werkt en fijnzinnigheid ontbreekt. Het vermakelijkste aan The James gang is dat het oudste zoontje gespeeld wordt door een tweeling. Zoek de verschillen; je vindt ze niet.

Jann Ruyters



top
THE JAMES GANG

Oktober 1998 #193

Productie
Andrew Eaton
Regie
Mike Barker
Scenario
Stuart Hepburn
Camera
Ben Seresin
Art direction
Mark Tanner
Montage
Guy Bensley
Muziek
Bernard Butler
Met
Helen McCrory
John Hannah
Toni Colette
Jason Flemyng

Kleur, 95 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 22 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER